ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ’21 – ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΟΣ (1772-1821)

.

ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΟΣ

.

.Μία θυσία στιγμιαία ἤ διαχρονική; Ἕνα νόημα μὲ ἡμερομηνία λήξεως ἤ ἀέναο;

 

Τοῦ Γεωργίου Συννεφάκη

Ὅταν μοῦ προτάθηκε πρὸ ἡμερῶν ἀπό τὸν ἀξιότιμο Δήμαρχο Λιβαδίου, κύριο Γαλάνη, νὰ εἶμαι ἐγῶ ὁ κεντρικὸς ὁμιλητής τῆς φετινῆς ἐκδήλωσης στὴν μνήμη τοῦ Γεωργάκη Ὀλυμπίου, 186 χρόνια ἀπό τὴν θυσία του στὴν Μονὴ τοῦ Σέκου, ἡ πρώτη μου παρόρμηση ἦταν νὰ ἀρνηθῶ, σκεπτόμενος ὅτι δὲν εἶμαι εἰδικός ἐπί τοῦ θέματος ἐπιστήμων, φιλόλογος ἤ ιστορικός. Ἀμέσως μετὰ ὅμως, σκέφθηκα ὅτι ἡ μορφὴ καὶ ἡ θυσία τοῦ Ἥρωα, ἀνήκει σὲ ὅλους μας, ἀνεξαρτήτως ἐπιστημονικῆς ἐξειδίκευσης, ἐπαγγελματικῆς κατάρτισης, κοινωνικῆς προέλευσης, χωρικῆς καταγωγῆς, μορφωτικοῦ ἐπιπέδου ἤ ὅποιας κοινωνικῆς τάξης, πληθυσμιακῆς κατηγορίας καὶ ταξινόμησης. Ἀποδέχθηκα λοιπὸν μὲ τὸ σκεπτικὸ αὐτό τὴν πρόταση καὶ ἀφοῦ εὐχαρίστησα τὸν Δήμαρχο Λιβαδίου γιὰ τὴν τιμὴ, συνέταξα μετὰ φόβου γνώσεως τὶς λίγες αὐτές γραμμὲς ποὺ θὰ σᾶς ἀναπτύξω, εὐελπιστώντας στὴν ἐπιείκειά σας.

Ἔχοντας παρακολουθήσει ἀρκετές φορὲς τὸ τελετουργικὸ αὐτό, διαπίστωσα ὅτι οἱ ἐνιαύσιες ἀναφορές τὴν κάθε 1η Κυριακὴ τοῦ Σεπτεμβρίου στὴν Ἁγία Μορφὴ τοῦ Γεωργάκη, ἔδιναν ἔμφαση κυρίως στὸ ἀμιγῶς ἡρωϊκό στοιχεῖο τῆς βιογραφίας του, τοῦ ἐπαναστατικοῦ, ἀπελευθερωτικοῦ ἀγῶνα του καὶ κυρίως τοῦ ἀπίστευτα ἡρωϊκοῦ θανάτου του. Μὲ τὸν τρόπο αὐτό, σὲ κάθε λόγο γιὰ τὸν Γεωργάκη –καὶ ὄχι μόνον ἀπό αὐτόν τὸν ἄμβωνα τῆς Παναγίας, ἴσως χάνονται κάποια βαθύτερα νοήματα ποὺ θὰ ἐνδιέφεραν περισσότερο τὶς νέες μας γενιές.

Οἱ γενιὲς μας αὐτές, φοβοῦμαι δυστυχῶς ὅτι διδάσκονται τὴν ἱστορία τοῦ τόπου μας μὲ τρόπο στερεοτυπικὸ καὶ ἀφυδατωμένο, ἀπό βιβλία γραμμένα μὲ τρόπους λογιστικῆς παράθεσης γεγονότων, τὰ ὁποῖα τὰ παιδιὰ διαβάζουν δίκην διαδικαστικῆς ἀγγαρείας, μὲ ἀπώτερο στόχο τὴν εἰσαγωγή τους στὴν τριτοβάθμια ἐκπαίδευση καὶ ὄχι τὴν ἐμπέδωση τῶν βαθύτερων νοημάτων ποὺ τέτοιας μορφῆς ὑπέρτατες θυσίες ἐμπεριέχουν. Θὰ προσπαθήσω λοιπὸν στὸν λόγο μου αὐτό, νὰ καταθέσω καὶ νὰ προσδώσω μία ἄλλη διάσταση στὸ θέμα, ἀφοῦ φυσικὰ ὑπογραμμίσω ἐν τάχει τὶς βασικὲς πτυχὲς τοῦ βίου καὶ τῆς πολιτείας τοῦ Ἥρωα Φιλικοῦ.

Τὴν διάσταση τῆς διαχρονικότητας τῆς θυσίας του, ὅπως καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἐπωνύμων καὶ ἀνωνύμων ἡρώων τῆς Ἐπανάστασής μας καὶ κατὰ πόσον τὸ νόημά αὐτῆς τῆς θυσίας σήμερα, τὸ ἔχουμε ἐμπεδώσει ὅλοι μας – καὶ δὲν ἐννοῶ μόνον τοὺς παρόντες-, ἐάν δηλαδὴ καὶ κατὰ πόσον ἔχει πιάσει τόπο, ὅπως λέει ὁ ἁπλός λαὸς μας.

Ὁ ἐθνικός ἥρωας Γεωργάκης Ὁλύμπιος, καταγόταν ἀπό τὴν ἡρωϊκή οἰκογένεια τῶν Λαζαίων, ποὺ εἶχαν ἔδρα τὸ Λιβάδι καὶ γιὰ 20 χρόνια στὴν συνέχεια τὴν Μηλιὰ Πιερίας, ὅπου οἱ Λαζαῖοι ἔκτισαν σὲ ἰδιόκτητη γῆ καὶ τὸν περιβόητο Πύργο τους. Ἡ φάρα τῶν Λαζαίων προσέφερε στὸν βωμὸ τῆς Ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας πρὶν καὶ μετὰ τὴν ἐπανάσταση τοῦ 1821, περισσότερους ἀπό 400 νεκρούς.

Ὁ Γεωργάκης, γεννήθηκε στὸ Λιβάδι πρὶν ἀπό 265 χρόνια, τὸν Μάϊο τοῦ 1772. Γονεῖς του ἦταν ὁ Νικόλαος καὶ ἡ Νικολέτα, ἡ ὁποῖα πέθανε πρόωρα καὶ τὴν ἀνατροφή του ἀνέλαβε ἡ γιαγιὰ του Ἁγνῆ. Παρακολούθησε μαθήματα στὸ ὀνομαστό Σχολεῖο τοῦ Λιβαδίου μὲ τοὺς φωτισμένους δασκάλους τῆς ἐποχῆς, τὸν Ἰωνᾶ Σπαρμιώτη καὶ τὸν Ἰωάννη Πέζαρο. Μέχρι τὸ 1798, ἐκπαιδεύεται στὸ στρατόπεδο τοῦ συγγενὴ του, Ἔξαρχου Λάζου, γενάρχη τῶν Λαζαίων καὶ ἐξελίσσεται σὲ πρωτοπαλίκαρό του, ὡς ἄριστος μαθητὴς καὶ πολεμιστής.

Εἶναι ἡ ἐποχή ποὺ ὁ Ἀλῆ Πασᾶς τῶν Ἰωαννίνων, μεθοδεύει τὴν ἴδρυση μεγάλου Ἀλβανικοῦ κράτους, ἀποσχιστικά πρὸς τὴν Μεγάλη Πύλη, ὅπου ἄλλοτε μὲ τὴν διπλωματία καὶ ἄλλοτε μὲ τὴν βία, ἐπιχειρεῖ τὸ παράτολμο ἔργο του.

Οἱ Ὀλύμπιοι, ἀρνούμενοι νὰ ἀλλάξουν ἀφεντικά, μάχονται καὶ ἐναντίον τῶν Τούρκων καὶ ἐναντίον τοῦ Ἀλῆ Πασᾶ, ποὺ μὲ τὸν γιὸ του Μουχτάρ, φτάνουν μέχρι τὸ Λιβάδι.

Ὁ Γεωργάκης, μαζὶ μὲ ἄλλους ἁρματολούς ἀπό τὴν Μακεδονία, καταφεύγει στὴν Σερβία, ὅπου ἑνώνεται μὲ τὶς δυνάμεις τοῦ Καραγεώργη καὶ συμμετέχει στὸν παμβαλκανικὸ ξεσηκωμὸ ἐνάντια στοὺς Τούρκους. Εἶναι ὁ ὀραματιστής καὶ ὁ ἐκτελεστής τῶν ἰδεῶν τοῦ Ρῆγα, εἶναι ὁ ἐπιτελικός στρατιωτικὸς νοῦς τῆς προσπάθειας γιὰ τὴν ἐφαρμογή τοῦ Θούριου καὶ τῆς Χάρτας τοῦ Βελεστινλῆ. Πίστεψε μὲ πάθος στὴν ἐλευθερία, στὴν Μεγάλη Ἰδέα καὶ στὴν ἀδελφική συνεργασία τῶν χριστιανικῶν λαῶν τῆς Βαλκανικῆς χερσονήσου, τὴν ὁποῖα προσπάθησε μὲ ὅλες του τὶς δυνάμεις νὰ καλλιεργήσει γιὰ μία κοινὴ ἐναντίον τοῦ κατακτητὴ δράση, ἀλλά δυστυχῶς οἱ λαοί αὐτοί ἦταν ἀνώριμοι νὰ κατανοήσουν τὴν ἐπιταγή τῆς ἱστορίας, τὴν ἐποχή ἐκείνη, καὶ ἐγκατέλειψαν τὸν ἀγῶνα.

Συμμετέχει καὶ διακρίνεται στοὺς νικηφόρους ἀγῶνες στὸ Ὄστροβο, τὸ Στούβικ, τὸ Βιδίνιο, καὶ ἡ φήμη του φτάνει στὸν Ἀλέξανδρο Ὑψηλάντη καὶ τὸν Τσάρο τῆς Ρωσίας, Ἀλέξανδρο. Ἀναγορεύεται ἔτσι σὲ συνταγματάρχη τοῦ ρωσικοῦ στρατοῦ, καὶ λόγω τῆς ἄριστης κατάρτισης καὶ τῆς συγκροτημένης γεωπολιτικῆς του σκέψης, συμμετέχει ὡς ἀκόλουθος τῆς ρωσικῆς πρεσβείας, στὸ Συνέδριο τῆς Βιέννης τὸ 1815. Στὰ χρόνια τῆς ἐθνεγερσίας, ὡς ὑψηλόβαθμο μέλος τῆς Φιλικῆς Ἐταιρίας, διορίζεται ἀρχιστράτηγος τῶν Ἑλληνικῶν Δυνάμεων στὸν Δούναβη καὶ ἀρχίζει τὴν μαρτυρικὴ του διαδρομὴ στὸ Δραγατσάνι καὶ τὸ Ἰάσιο τῆς Μολδοβλαχίας, σώζοντας ὅσα μέλη τοῦ Ἱεροῦ μας Λόχου μπόρεσε, ὕστερα ἀπό τὴν προδοσία τοῦ Βλαδιμηρέσκου.

Εἶχε συστήσει τότε νὰ μὴν ἀντιμετωπίσουν τοὺς τούρκους στὴν πεδιάδα τοῦ Δραγανατσίου, ἀλλά νὰ τοὺς κάνουν κλεφτοπόλεμο ἀπό τὰ βουνὰ, ὅμως δὲν τὸν ἄκουσαν. Δὲν μπόρεσε νὰ συγκρατήσει τὸν Ὑψηλάντη μετὰ τὴν ἦττα του καὶ γι’ αὐτό ἔφυγε μόνος του στὰ βουνὰ τῆς Μολδαβίας, ὅπου ὀχυρώθηκε. Ἀπό προδοσία κάποιου Μολδαβοῦ Ἐπισκόπου, βρέθηκε πολιορκημένος στὸ Μοναστήρι τοῦ Σέκου, ἀπό 8 χιλιάδες Τούρκους, ποὺ τὸν χτυποῦσαν μὲ βαρὺ πυροβολικὸ. Ἀμύνθηκε σκληρὰ,ἀρνούμενος κάθε διαπραγμάτευση μὲ τοὺς Τούρκους κι ὅταν ὅλα τελείωναν, πυρομαχικὰ, τρόφιμα καὶ ἐλπίδες, ἔβαλε φωτιὰ στὴν πυριτιδαποθήκη τοῦ καμπαναριοῦ καὶ μαζὶ μὲ τοὺς ἄνδρες του, οἱ ὁποῖοι ἀρνήθηκαν νὰ τὸν ἐγκαταλείψουν καὶ νὰ παραδοθοῦν, τινάχτηκε στὸν ἀέρα, παρασέρνοντας καὶ ἀμέτρητους ἀντιπάλους του στὸν θάνατο.

Ἐκπλήρωσε ἔτσι στὸ ἀκέραιο ὅ,τι ἔγραφε τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 1820 στὸν Ἀλέξανδρο Ὑψηλάντη :

“Ὑπόσχομαι νὰ ἀγωνισθῷ ὡς τὴν ὑστερινή ῥανίδα τοῦ αἵματός μου, χωρὶς ποτὲ νὰ μὲ δειλιάσῃ καμμία ἀνθρώπινος περίστασις”.

Ψηλαφῶντας τὴν ἱστορία τῆς ἐποχῆς, κυρίως ὡς πρὸς τὸν ἀντίκτυπο ποὺ εἶχε ἡ θυσία τοῦ Ἥρωα στὸν εὐρύτερο εὐρωπαϊκό χῶρο, ἐντύπωση μοῦ προκάλεσε τὸ ἑξῆς γεγονός.

Ὁλόκληρο τὸ κείμενο μπορεῖτε νὰ διαβάσετε στό  www.e-istoria.com

Αφήστε μια απάντηση