Ο ΜΑΡΚΟΣ ΚΛΑΔΑΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΩΝ

.

http://www.alithiafm.gr/newsflashes/newsflash/oi-kalumnioi-iereis-sunelthan-kai-antistathekan-kata-ton-italon-katakteton.html
Καλύμνιοι ἐθελοντές τοῦ Συντάγματος Δωδεκανησίων
.Ο Μάρκος Κλαδάκης και το Σύνταγμα Εθελοντών Δωδεκανησίων 

.

Γράφει ὁ Καλημερίδης Κωνσταντνος,Ταξίαρχος
Γραφεῖο ΠΑΜ-ΠΣΕΑ Δωδεκανήσου

,.

……….Τὴν 21ην Φεβρουαρίου 1941, ξεκινᾶ ἀπό τὴν Ἀθήνα γιὰ τὸ μέτωπο τὸ Σύνταγμα Δωδεκανησίων, μὲ 1.586 ἐθελοντές Δωδεκανήσιους, ἕτοιμους νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν Ἰταλο-Γερμανικὴ εἰσβολή καὶ νὰ θυσιαστοῦν γιὰ τὴν Ἑλλάδα. Σήμερα, τὸ παράδειγμα τῶν Ἐθελοντῶν Δωδεκανησίων μᾶς γεμίζει ἐθνικὴ ὑπερηφάνεια, μᾶς δυναμώνει καὶ μᾶς δίνει αἰσιοδοξία.

«Τιμὴ σὲ ἐκείνους ὅπου στὴν ζωὴ των
ὥρισαν καὶ φυλάγουν Θερμοπῦλες.
Ποτὲ ἀπό τὸ χρέος μὴ κινοῦντες».

……….Οἱ παραπάνω στοίχοι τοῦ Καβάφη, ταιριάζουν ἀπόλυτα στὴν πράξη τῶν ἐθελοντῶν Δωδεκανησίων, ποὺ ἄν καὶ προέρχονταν ἀπὸ τὰ Ἰταλοκρατούμενα Δωδεκάνησα καὶ ἐπισήμως εἶχαν τὴν Ἰταλικὴ ὑπηκοότητα, χωρὶς νὰ ἔχουν κάποια νομικὴ ὑποχρέωση ἀπέναντι στὴν μητέρα Ἑλλάδα, κατατάχθηκαν στὸν Ἑλληνικό Στρατὸ γιὰ νὰ πολεμήσουν, ἀπό ἐλεύθερη καὶ συνειδητὴ ἐπιλογή.

……….Στους Ἰταλούς, τα Δωδεκάνησα παραδόθηκαν ἀπό τοὺς τούρκους τὸ 1912· ἐκμεταλλευόμενοι τὴν ἀρνητική γιὰ τοὺς Ἕλληνες ἐξέλιξη τῆς Μικρασιατικῆς ἐκστρατείας, προσήρτησαν τὰ Δωδεκάνησα στὴν Ἰταλική ἐπικράτεια τὸ 1923.

……….Ἔτσι, μὲ τὴν κήρυξη τοῦ Ἑλληνο-Ιταλικοῦ πολέμου, τὴν 28η Ὀκτωβρίου τοῦ 1940, τὰ Δωδεκάνησα ἦταν Ἰταλικό ἔδαφος. Ἡ ἐπίθεσις τῆς Ἰταλίας στὴν Ἑλλάδα καὶ ἡ κήρυξις τοῦ πολέμου, θεωρήθηκε ἀπό τοὺς κατοικοῦντες στὴν Ἀθήνα Δωδεκανησίους, ὡς κατάλληλος εὐκαιρία γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῶν νησιῶν μας.

……….Ὁ ἐνθουσιασμὸς τῶν κατοίκων τῶν  Ἀθηνῶν, ἐνισχύεται ἀπὸ τὴν ἔκρηξη πατριωτισμοῦ τῶν Δωδεκανησίων κατοίκων της καὶ οἱ ἑλληνικές σημαῖες ποὺ κυματίζουν, ἐνισχύονται μὲ δωδεκανησιακὰ λάβαρα ποὺ περιφέρονται ἐπί ἡμέρες στοὺς δρόμους τῶν Ἀθηνῶν, δηλώνοντας  τὸν πόθο τῶν Δωδεκανησίων νὰ πολεμήσουν γιὰ τὴν Ἑλλάδα.

……….Ἐπὶ κεφαλῆς, ἡ Δωδεκανησιακὴ Νεολαία Ἀθηνῶν, ποὺ δυναμικὰ ζητᾶ νὰ καταταγῇ στὸν Στρατό. Ἡ ἀποδοχὴ τοῦ αἰτήματος, ἀρχικῶς ἀπορρίπτεται.

……….Κατόπιν, ὁρίσθηκε ἡ Κεντρικὴ Δωδεκανησιακὴ Ἐπιτροπή, ὑπό τὸν Ἰωάννη Καζούλλη καὶ μετὰ ἀπό ἐπιμονή, ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς κάνει δεκτὴ τὴν κατάταξη τῶν Ἰταλικῆς ὑπηκοότητος Δωδεκανησίων, καὶ τὴν συγκρότηση «Συντάγματος Δωδεκανησίων», ὡς τακτικῆς Μονάδος τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ παρὰ τὰ προβλήματα ἐξοπλισμοῦ καὶ διοικητικῆς μερίμνης  ποὺ ὑπῆρχαν.

……….Τὴν ἐκπαίδευση καὶ τὴν προετοιμασία τῶν ἐθελοντῶν Δωδεκανησίων, καλεῖται νὰ ἀναλάβῃ ὁ ἔφεδρος Λοχαγὸς καὶ μετέπειτα Ταγματάρχης, Μάρκος Κλαδάκης, ἀπό τὴν Σύμη.

ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΟΙ……….Ἡ κατάταξις διήρκεσε ἀπό τὶς 20 Νοεμβρίου μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1940, καὶ παρουσιάστηκαν συνολικῶς 1.924 ἐθελοντές κάθε ἡλικίας, ἐπαγγέλματος καὶ μορφωτικοῦ ἐπιπέδου, ἐκ τῶν ὁποίων κρίθηκαν ἱκανοὶ οἱ 1.665, ἐνῷ ἀργότερα, ὁ ἀριθμὸς αὐτός μειώθηκε στοὺς 1.586 ἄνδρες. Ὁ ἀριθμὸς αὐτός δὲν ἀρκοῦσε γιὰ τὴν πολεμικὴ συγκρότηση ἑνὸς Συντάγματος, ἔτσι ἡ ὑπόλοιπη δύναμις συμπληρώθηκε ἀπό ἄλλους στρατιῶτες, ποὺ κυρίως κατάγοντο ἀπό τὰ ἄλλα νησιᾶ τοῦ Αἰγαίου καὶ ἀπό ἐφέδρους τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ.

……….Ἡ σύνθεσις τοῦ Συντάγματος Δωδεκανησίων ἀνά νησί προελεύσεως τῶν ἐθελοντῶν καταγράφεται ἀπό τὸν Μάρκο Κλαδάκη ὡς ἐξῆς:

Αστυπάλαια 12,

Κάλυμνος 433, 

Κάρπαθος 309,

Κάσος 25,

Καστελλόριζο 48,

Κως 109,

Λειψοί 3,

Λέρος 98,

Νίσυρος 67, 

Πάτμος 20,

Ρόδος 126,

Σύμη 262, 

Τήλος 8,

Χάλκη 9,

κάτοικοι εξωτερικού 57.

……….Ἐπὶ πλέον αὐτῶν, στὸ Σύνταγμα ἐντάχθηκαν καὶ ὁρισμένοι Δωδεκανήσιοι ποὺ εἶχαν τὴν ἑλληνική ὑπηκοότητα καὶ ἤδη ὑπηρετοῦσαν στὸν τακτικὸ Ἑλληνικό Στρατό. Ἡ συγκρότησις «Συντάγματος Δωδεκανησίων», δημιούργησε στοὺς καταταγέντες ἐθελοντές, τὴν πεποίθηση ὅτι ἀποστολὴ τους θὰ ἦταν ἡ ἀπελευθέρωσις τῶν Δωδεκανήσων, ὅμως τοὺς ἔγινε σαφὲς ὅτι δὲν ὑπῆρχε σχεδιασμὸς γιὰ ἐπιχειρήσεις στὰ Δωδεκάνησα.

……….Μὲ τὴν ἐπιμονή τοῦ Κλαδάκη καὶ τὴν ἀμέριστον βοήθεια ὅλων τῶν ἐμπλεκομένων ἀξιωματικῶν, ξεπεράστηκαν σὲ ἱκανοποιητικὸ βαθμὸ οἱ ἐλλείψεις σὲ ὁπλισμό, ἰματισμό, ἐκπαιδευτὲς καὶ στελέχη.

……….Ὅλος ὁ ὁπλισμὸς καὶ τὰ ὑλικὰ τῶν ἀνδρῶν, διατέθηκαν ἀπό τὸν Ἑλληνικὸ Στρατό, ἡ δὲ ὑποσχεθεῖσα βοήθεια σὲ ἀτομικό καὶ ὁμαδικό ὁπλισμό ἀπό τοὺς Ἄγγλους, δὲν ἦλθε ποτέ. Ἀντιθέτως, οἱ Ἄγγλοι ζήτησαν τὴν ἀπομάκρυνση τοῦ Συντάγματος ἀπό τὴν Ἀθήνα, διότι ἡ παρουσία του ἐκεῖ καὶ ἡ φημολογουμένη ἀποστολή του στὰ Δωδεκάνησα, ἀνησυχοῦσαν καὶ δυσαρεστοῦσαν τὴν τουρκία, πράγμα ποὺ ἔβλαπτε τὰ «συμμαχικὰ» συμφέροντα…

……….Ἐκείνη τὴν περίοδο κυκλοφοροῦσαν πληροφορίες ὅτι ἡ Ἀγγλία, προκειμένου νὰ πείσῃ τὴν φιλογερμανικῶς οὐδέτερη τουρκία νὰ μπεῖ στὸν πόλεμο μὲ τὸ μέρος  τῶν «Συμμάχων», παζάρευε  τὴν παραχώρηση ὄχι μόνο τῶν  ἰταλοκρατούμενων Δωδεκανήσων, ἀλλά καὶ νήσων ἐντός ἑλληνικῆς ἐπικρατείας, ὅπως ἡ Σάμος, ἡ Χίος καὶ ἡ Λέσβος.

……….Ἡ ἀρχική ἐγκατάστασις καὶ συγκρότησις τοῦ Συντάγματος,ἔγινε στὸ Στρατόπεδο στὸ Γουδί. Ἡ πρώτη ἡμέρα τῆς κατατάξεως ἦταν γιὰ τοὺς Δωδεκανησίους ἡμέρα γιορτῆς καὶ ὁ χῶρος ἔξω ἀπό τὸ Στρατόπεδο θύμιζε πανηγύρι.

……….Ἡ ἡμερησία Διαταγὴ ποὺ ἐξέδωσε ὁ Κλαδάκης τὴν πρώτη ἡμέρα κατατάξεως, εἶναι μνημεῖο πατριωτισμοῦ καὶ προξενεῖ ρίγη συγκινήσεως σὲ ὅποιον τὴν διαβάζει, ἀκόμη καὶ τώρα.

……….«Ἐθελονταί τῆς τυραννούμενης Δωδεκανήσου, προσέρχεσθε σήμερον εἰς τὰς τάξεις τοῦ Ἐθνικοῦ Στρατοῦ, ἐθελουσίως κατατασσόμενοι, ἵνα προσφέρητε τὸ αἶμα σας εἰς τὸν βωμὸν τῆς φιλτάτης Πατρίδος. Περιβαλλόμενοι τὸ τιμημένον ἔνδυμα τοῦ Ἕλληνος Στρατιώτου, εἰσέρχεσθε εἰς τὴν μεγάλην οἰκογένειαν τοῦ Ἐθνικοῦ μας Στρατοῦ. Εἰς τὴν νέαν οἰκογένειάν σας αὐτήν, θὰ εὔρητε ὅλην τὴν στοργὴν, ὅλην τὴν ἀγάπην, ὅλον τὸ ἐνδιαφέρον.

……….Ἐθελονταί Δωδεκανήσιοι, ἀφ’ ἥς στιγμῆς, ὁ ἀπεχθής τύραννος τῆς ἰδιαιτέρας ἡμῶν Πατρίδος, δολοφονικῶς ἔπληξε καὶ τὴν μητέρα Ἑλλάδα, ἡ οἰκουμένη ὁλόκληρος στρέφει μετὰ συμπαθείας καὶ θαυμασμοῦ τὰ βλέμματά της πρὸς αὐτήν καὶ ἀπό τὰ στόματα τοῦ κόσμου ὁλοκλήρου μία εὐχή ἐκπέμπεται: ”Νὰ ἐλευθερωθοῦν τὰ Δωδεκάνησα !”.

Και καταλήγει:

……….Δωδεκανήσιοι Στρατιῶται.

……….Ἀποδείξατε εἰς τὸν κόσμον ὁλόκληρον, ὅτι ἡ δωδεκανησιακὴ ψυχὴ δὲν κατεβλήθη ἀπό τὴν ἐπί αἰῶνας δουλείαν, ἀλλά ζῆ. Ζῆ καὶ πάλλεται ἀπό τὰ αὐτά ἐκεῖνα αἰσθήματα, ἀπό τὰ ὁποῖα ἐπάλλετο ἡ ψυχὴ τῶν Ἑλλήνων ἡρώων τῶν περιαγαγόντων νικηφόρως τὰς σημαίας μας εἰς τὰ αἰματοβαφή πεδία τῆς Ἠπείρου, τῆς Μακεδονίας, τῆς Θράκης καὶ τῆς Μικρασίας».

……….Στὸν Κλαδάκη ἀνακοινώνεται ὅτι ἔχει διορία μόνο ἔξι ἑβδομάδων γιὰ νὰ τοὺς ἐκπαιδεύσει.

……….Ἡ προετοιμασία εἶναι ἐξαντλητική καὶ διαρκεῖ μέχρι τὴν νύχτα. Τὶς Κυριακές, ἐκπρόσωποι τῶν δωδεκανησιακῶν συλλόγων ἐπισκέπτονται τοὺς ἐθελοντὲς γιὰ νὰ προσφέρουν γλυκίσματα, τσιγάρα και πλεκτά.

……….Τὴν 19ην Ἰανουαρίου, σὲ ἐπίσημη τελετή, γίνεται ἡ ὀρκωμοσία των καὶ ἡ παράδοσις τῆς πολεμικῆς σημαίας τοῦ Συντάγματος ποὺ κατασκευάσθηκε ἀπό Δωδεκανήσιες. Στὰ μέσα Ἰανουαρίου, τὸ Σύνταγμα μετασταθμεύει σὲ νέες ἐγκαταστάσεις στὸ Χαϊδάρι, ἐνῷ τὴν 31ην Ἰανουαρίου 1941, ὁλόκληρο τὸ Σύνταγμα Δωδεκανησίων, ἐπελέγει ὡς τιμητικὴ συνοδεία στὴν κηδεία τοῦ Ἰωάννου Μεταξᾶ.

……….Στὶς 18 Φεβρουαρίου τοῦ 1941, φθάνει ἡ πολυπόθητος κλήσις γιὰ τὸ Μέτωπο. Τὴν 21ην μέχρι καὶ 23ην Φεβρουαρίου, τὸ Σύνταγμα ἀναχωρεῖ σιδηροδρομικῶς. Ὑπάγεται στὴν 20ην Μεραρχία καὶ διοικητὴς ὁρίζεται ὁ ἀντισυνταγματάρχης Ἰωάννης Νικολάου. Συγκροτεῖται σὲ τρία τάγματα. Ὁ Μάρκος Κλαδάκης, ἀναλαμβάνει διοικητὴς τοῦ πρώτου τάγματος, ἑνῷ στὸ 2ο καὶ 3ο, ἀναλαμβάνουν οἱ Παναγιώτης Γεωργαντόπουλος καὶ Κωνσταντῖνος Δανδάκης, ὅλοι μὲ πολεμικὴ ἐμπειρία.

……….Ἡ κατεύθυνσις μετακινήσεως δὲν εἶναι τὰ Δωδεκάνησα, ὅπως πιστεύουν ὅλοι, ἀλλά τὸ ἀλβανικό Μέτωπο. Οἱ ἄντρες ποὺ ὁνειρεύονταν νὰ γυρίσουν ἐλευθερωτές στὰ νησιὰ τους, ἀπογοητεύονται. Γιὰ νὰ διατηρήσῃ ἀκμαῖο τὸ ἡθικό τους, ὁ Κλαδάκης δίνει διαταγὴ στοὺς διοικητὲς νὰ καλλιεργήσουν τὴν ἰδέα ὅτι ἡ ἀπελευθέρωσις τῆς Δωδεκανήσου ἐξαρτᾶται ἀπό τὴν ἐπιτυχή ἔκβαση τοῦ ἀγώνα στὴν ἀλβανία.

……….Πρὶν φύγουν γιὰ τὸ Μέτωπο, συγκεντρώνει τοὺς ἄντρες καὶ τοὺς λέει: «Μόλις νικήσουμε στὴν ἀλβανία, θὰ κατευθυνθοῦμε στὰ νησιᾶ μας. Τότε ἡ σημαία τοῦ δικοῦ μας συντάγματος, ὑπερήφανη καὶ τιμημένη, θὰ κυματίζῃ στὸ φρούριο τῆς Ρόδου».

Ο έφεδρος Δωδεκανήσιος ταγματάρχης Μάρκος Κλαδάκης από την Σύμη, Διοικητής αλλά και ηγήτορας, παράδειγμα προς μίμηση.
Μάρκος Κλαδάκης
Μάρκος Κλαδάκης

……….Τὸ τρένο σταματὰ στὸν σταθμὸ τῆς Βεύης, 20 χιλιόμετρα ἀπό τὴν Φλώρινα. Οἱ ἐθελοντές  [Δωδεκανήσιοι] στρατοπεδεύουν γιὰ ἕνα μῆνα ἐκεῖ, ἀνοίγοντας χαρακώματα. Ἡ 20η Μεραρχία θὰ ὑπαχθεῖ στὸ Τμῆμα Στρατιᾶς Κεντρικῆς Μακεδονίας, ποὺ ἀργότερα θὰ συνεργαστῇ μὲ τὸ Βρετανικὸ ἐκστρατευτικό Σῶμα ποὺ ἀποβιβάσθηκε στὴν Ἑλλάδα ἀποτελῶντας τὸ Συγκρότημα W.

……….Πρώτη ἀποστολή τοῦ συντάγματος ἦταν ἡ κατασκευἠ ὁχυρωματικῶν ἔργων σὲ ἕνα μέτωπο 20 χιλιομέτρων ἀπό τὸ ὄρος Καϊμακτσαλᾶν στὰ ἑλληνογιουγκοσλαβικά σύνορα μέχρι τὴν λίμνη Βεγορίτιδα.

………..Τὸ σύνταγμα βρισκόταν στὴν πιὸ προωθημένη θέση τοῦ Μετώπου, καλύπτοντας τὴν στενωπὸ Βεύη-Κέλλη καὶ τοὺς Βρετανούς.

……….Μὲ τὴν ἔναρξη, ὅμως, τῆς γερμανικῆς ἐπιθέσεως στὶς 6 Ἀπριλίου 1941, οἱ ἐθελοντές διατάσσονται νὰ ἐγκαταλείψουν τὰ ὁχυρά  ὅπου μὲ τόσο κόπο εἶχαν ὀργανώσει τὴν ἄμυνά τους καὶ νὰ μετακινηθοῦν σὲ μία δύσβατη, ὀρεινή περιοχή, ἐντελῶς ἀκάλυπτη. Ὅλο αὐτό τὸ διάστημα, οἱ ἐθελοντές [Δωδεκανήσιοι] ἀναμένουν μὲ ἀγωνία νὰ πολεμήσουν. Ἀκολούθησαν ἀτυχή γεγονότα, κυριότερα τῶν ὁποίων ἦταν ἡ κατάρρευσις τοῦ Γιουγκοσλαβικοῦ μετώπου καὶ ἰδίως οἱ κακὲς ἐκτιμήσεις τοῦ Ἄγγλου Στρατηγοῦ Οὐΐλσον ποὺ ἦταν ὁ διοικητὴς τοῦ Συγκροτήματος W.

……….Ἡ ὑπεροψία τοῦ Ἄγγλου στρατηγοῦ, ἡ ἀδιαφορία του γιὰ τὶς ἐκτιμήσεις καὶ τὶς προτάσεις τῶν Ἑλλήνων διοικητῶν ποὺ γνώριζαν ἄριστα τὸ ἔδαφος, ὁδήγησε τελικῶς στὴν ὀπισθοχώρηση. Οἱ διαταγὲς τοῦ Οὐΐλσον δὲν εἶχαν καμμία σχέση μὲ τὴν διατήρηση τοῦ ἑλληνικοῦ ἐδάφους, ἀλλά μὲ τὴν σωτηρία καὶ τὴν ἀσφαλή ἀποχώρηση τῶν Βρετανικῶν δυνάμεων, θυσιάζοντας Ἕλληνες στρατιῶτες.

……….Παρὰ τὴν δυσμενὴ ἐξέλιξη τοῦ ἀγῶνα, οἱ Δωδεκανήσιοι μὲ ὑψηλό ἠθικό ὑπόκεινται στὰ πυρᾶ τοῦ γερμανικοῦ πυροβολικοῦ. Ὄρθιος ὁ Μάρκος Κλαδάκης, παρακολουθεῖ τὶς ἐχθρικές κινήσεις . Ἡ στάσις του προκαλεῖ ἐνθουσιασμό στοὺς ἄνδρες του, ποὺ ζητωκραύγαζαν καὶ ἔψαλαν τὸν δωδεκανησιακό ὔμνο. Τελικῶς τὸ Σύνταγμα ἀπαγκιστρώθηκε μὲ ἐπιτυχία καὶ κατευθύνθηκε πρὸς Πέτρα καὶ Ἀμύνταιο.

12-4-1941 Μάχη στην στενωπό Βεύη-Κέλλη στην οποία το Σύνταγμα Δωδεκανησίων εγκαταλείφθηκε από τους Συμμάχους.

……….Οἱ Ἄγγλοι, ὄχι μόνο δὲν ὑποστηρίζουν τὸ Σύνταγμα, ἀλλά ἀδιαφορῶντας γιὰ τὴν ζωὴ τῶν Ἑλλήνων, ἐμποδίζουν τὴν κίνησή του, μὲ ἀνατινάξεις γεφυρῶν καὶ μὲ ἔκδοση διαταγῶν ποὺ δὲν ἔχουν καμμία σχέση μὲ τὴν διατήρηση τοῦ ἑλλαδικοῦ χώρου.

……….Τὴν 12η Ἀπριλίου, τὸ Σύνταγμα ἔχει σχεδὸν διαλυθεῖ, πλὴν τοῦ 1ου Τάγματος, ποὺ μὲ διαταγή, τὴν 22α Ἀπριλίου παραδίδει τὸν ὁπλισμὸ του καὶ τὴν 26ην Ἀπριλίου, μὲ διαταγή, διαλύεται.

……….Οἱ Δωδεκανήσιοι, μὲ ὁμάδες, παίρνουν τὸν δρόμο τῆς ἐπιστροφῆς, ἐνῷ ὁ Μάρκος Κλαδάκης, συντετριμμένος γιὰ τὸ ἄδοξο τέλος, φεύγει μετὰ τὴν ἀποχώρησῃ καὶ τοῦ τελευταίου στρατιώτου, δίνοντας παράδειγμα ἀξίου διοικητοῦ καὶ ἡγήτορος.


Αφήστε μια απάντηση