ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΡΜΑΤΟΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΘΥΜΙΟΥ ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΣΤΑ 1808

1
Τὸ μαρτυρικὸ τέλος τοῦ παπα Θύμιου Βλαχάβα στὰ Ἰωάννινα

,

Ἀπόστολου Βακαλόπουλου

……….Ἕνα ἀνέκδοτο δημοτικό τραγούδι ποὺ πρωτοδημοσίευσε στὸν πέμπτο τόμο τῆς «Ἠπειρωτικῆς Ἑστίας» τῷ 1956, ὁ κύριος Ἀναστάσιος Στεφάνου, ἦταν  ἡ ἀφορμή τῆς ἔρευνας τοῦ κ. Ἀπόστολου Βακαλόπουλου.  Ὁ δημιουργός τοῦ ποιήματος, βρέθηκε αὐτόπτης μάρτυρας τῶν γεγονότων τῆς μάχης τοῦ Καστρακίου μεταξύ τῶν ἀδελφῶν Μπλαχάβα (Θεοδωράκη καὶ παπὰ-Θύμιου) καὶ τῶν τουρκαλβανῶν τοῦ Ἀλῆ πασᾶ, τὰ ὁποῖα ἐξιστορεῖ μὲ σαφή πρόθεση νὰ κολακέψῃ τοὺς τουρκαλβανούς καὶ προπάντων τοὺς ἀρχηγούς τους.Ὁ κ.Βακαλόπουλος συγκρίνει τὸ «ποίημα», μὲ ἕνα ἀνέκδοτο χειρόγραφο ποὺ εἶχε στὴν κατοχή του ὁ Σοφοκλῆς Οἰκονόμου, (γιός τοῦ Κωνσταντίνου Οἰκονόμου τοῦ ἐξ Οἰκονόμων, ὁ ὁποῖος εἶχε κατηγορηθῆ καὶ φυλακισθῆ στὰ Γιάννενα ὡς μυημένος στὴν ἀνταρσία τοῦ Θύμιου Μπλαχάβα). Τὸ χειρόγραφο ὁ Σοφοκλῆς Οἰκονόμου τὸ ὀνόμασε : «στιχηράν διήγησιν τοῦ χαλασμοῦ τοῦ Μπλαχάβα».

Ὁ  Σ ά θ α ς , ποὺ τὸ εἶδε καὶ διάβασε, ὁνομάζει τὸν συγγραφέα καὶ τὸν χαρακτηρίζη ὡς : «[ ]ἐλεεινὸς γραμματοδιδάσκαλος, Ἰωάννης Κερασοβίτης, ἔγραψεν ἄθλιον στιχούργημα, ἐν ᾦ μυρίας ἐπισωρεύων κατὰ τοῦ ἐθνομάρτυρος ὕβρεις, χαμερπέστατα ἐξυμνεῖ τὸν Ἀλῆν πασᾶν».

ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΡΜΑΤΟΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΘΥΜΙΟΥ ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΣΤΑ 1808

Προτομὴ τοῦ παπα-Θύμιου Βλαχάβα ἀπέναντι ἀπὸ τὸ ὀρμητήριό του τὴν μετεωρίτικη Μονὴ τοῦ Ἁγίου Δημητρίου.

 

……….[ ]Μὲ τὴν  ἔναρξη τοῦ ῥωσοτουρκικοῦ πολέμου τὸν Φεβρουάριο τοῦ 1806, τὴν ἐμφάνιση τοῦ ναυάρχου Σενιάβιν στὸ Αἰγαῖο μὲ στόλο καὶ τὴν κατάληψη τῆς Πάργας, σκίρτησαν οἱ καρδιὲς ὅλων τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τὸν Ἰσθμό καὶ ἐπάνω. [ ]Ὁ  Ἀλῆ πασᾶς ἀφαίρεσε ἀπὸ τοὺς Ἀρματολούς τῶν Ἀγράφων καὶ τοῦ Κάρλελι τὴν ἐξουσία τους. Οἱ Ἀρματολοί καὶ οἱ Κλέφτες τοῦ Ὀλύμπου, μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν θρυλικὸ Νικοτσάρα,  ἔδιωξαν τοὺς ἀλβανούς ντερβεναγάδες ἀπὸ τὶς ὀρεινὲς θέσεις τους, ἐνῷ ταυτόχρονα μὲ αὐτούς, Κατσαντώνης καὶ ὁ Κίτσος Μπότσαρης, μὲ 500, εἰσχωροῦν ὡς τὸν Κλινοβὸ τῆς Δυτικῆς Στερεᾶς καὶ νικοῦν 5.000 ἀλβανούς, ὅπως ἀναφέρει -ὑπερβολικά- ὁ Κοσομούλης στὰ Στρατιωτικὰ  Ἐνθυμήματά του.

……….Ἡ εἴδηση ὅμως τῆς ἀνακωχῆς ῥώσων καὶ τούρκων καὶ ἡ ρωσική διαταγή παύσης τῶν ἐχθροπραξιῶν, εὐνοεῖ τὸν Ἀλῆ πασᾶ, ποὺ τώρα ἀποβλέπει στὴν καταστροφὴ τῶν δυνάμεων τῶν Ἑλλήνων. Μάταια ὅμως. Ἔτσι, ἐνῷ ὁ Κατσαντώνης καὶ ὁ Μπότσαρης δροῦν πάλι στὴν Ἀκαρνανία καὶ κατατροπώνουν παντού τοὺς ντερβεναγάδες μὲ τοὺς άλβανούς, οἱ κλέφτες τοῦ Ὀλύμπου μεταβάλλονται σὲ πειρατές τοῦ Αἰγαίου.

……….Μέσα σ΄ αὐτήν τὴν ἀναστάτωση, ὁ Ἀλῆ πασᾶς, ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχη ἐμπιστοσύνη στὸν Εὐθύμιο Μπλαχάβα, Ἀρματολό τῶν Χασίων (γεννημένο στὸ χωριό Ἰσμόλια), γιό φημισμένου Ἀρματολοῦ τῆς περιοχῆς. Τὸ σῶμα τοῦ Εὐθύμιου Μπλαχάβα καὶ τῶν ἀδελφῶν του, ποὺ ἀποτελοῦνταν ἀπὸ 60 περίπου μέλη, ἐξακολουθοῦσε νὰ μισθοδοτεῖται ἀπὸ τὸ βιλαέτι τῶν Τρικάλων, μὲ τὴν ἐντολή νὰ τὸ προστατεύῃ ἐναντίον τῶν ληστῶν.

……….Ὁ ἐρεθισμός ὅμως καὶ ἡ ἀναστάτωση τῶν ἑλληνικῶν πνευμάτων ἦταν ἀδύνατο νὰ μὴν ἐπηρεάσῃ καὶ τὸν Μπλαχάβα. Εἶχε ἄραγε ὁ Μπλαχάβας κάποιες κρυφές ἐνθαρρύνσεις  τοῦ Σενιάβιν ; Καμμιά ὅμως πηγὴ δὲν ἀναφέρει τίποτε. Τὸ τί ἀκριβῶς ἔγινε ἐκεῖ, μόνο τὰ ῥωσικά ἀρχεῖα εἶναι ἴσως δυνατόν νὰ μᾶς διαφωτίσουν.  Πάντως οὔτε στὶς σχετικὲς μὲ τὰ γεγονότα μελέτες τῶν ῥώσων ἱστορικῶν  T a r l e καὶ A r s, οὔτε καὶ στὸν 3. τόμο τῶν ῥωσικῶν ἐγγράφων ποὺ ἀναφέρονται στὴν ἐξωτερική πολιτική τῆς Ῥωσίας κατὰ τὸ τέλος τοῦ 18. αἰ., ἀναγράφεται κάτι σχετικό.  Ἴσως τότε νὰ συσκέφθηκε μὲ τοὺς Ἀρματολούς καὶ Κλέφτες τῶν Νησιῶν καὶ νὰ κατέστρωσε μὲ μερικοὺς ἀπ’ αὐτοὺς τὸ σχέδιο κοινῆς ἐνέργειας ἐναντίον τῶν τούρκων. Σ’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεση μᾶς ὁδηγοῦν ὅσα ἔκαμε μετὰ τὸν γυρισμό του στὸ ἀρματολίκι.

……….[ ]Γυρίζοντας ἀπὸ τα Νησιά τὸν χειμώνα τοῦ 1807, ὅπως μᾶς  ἀφηγεῖται ὁ L e a k e καὶ ἐφοδιασμένος ἀσφαλῶς μὲ σχετικὲς ὁδηγίες, προσεταιρίστηκε κλέφτες, φυγάδες καὶ ἐπικηρυγμένους ἀπό κάθε γωνιά τῆς Ἑλλάδος.  Ἀπὸ ποῦ πῆρε αὐτὲς τὶς ὁδηγίες, ποὺ ἀναφέρει ὁ  L e a k e ;  Κανείς δὲν τὸ ξέρει.

……….Ὁ  Σ ά θ α ς – ἄγνωστο  ποῦ στηριζόμενος – ἀναφέρει ὅτι στὶς ἀρχὲς τοῦ 1808, ἧρθαν ἀπὸ τὴν Σερβία στὸν Ὄλυμπο Ῥῶσοι ἀπεσταλμένοι, μὲ ἐπιστολές τοῦ Καραγεώργη καὶ τοῦ συμβούλου τοῦ ῥωσικοῦ κράτους, Ροδοφοινίκιν, ἑλληνικῆς καταγωγῆς, οἱ ὁποῖοι παρακινοῦσαν τοὺς Ἕλληνες ν’ ἀρπάξουν γιὰ τελευταία φορά τὰ ὅπλα καὶ νὰ μιμηθοῦν τὸ παράδειγμα τῶν Σέρβων.  Οἱ ἐνέργειες τῶν Ῥώσων ἀπεσταλμένων ἐρέθισαν τὰ πνεύματα καὶ ἀναπτέρωσαν τὶς ἐλπίδες τῶν Ἑλλήνων.  Ποιὰ εἶναι ἡ ἔκταση τῶν ἐπαναστατικῶν ζυμώσεων, τὰ σχέδια τῶν ἐπαναστατῶν καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν μυημένων σ’ αὐτά, εἶναι προβλήματα ἀκόμη ἀνεξιχνίαστα.

……….[ ]Ὁ L e a k e  λέγει ὅτι ὁ Μπλαχάβας ἄρχισε τὴν ἐπανάσταση σκοτώνοντας παντοῦ τοὺς τούρκους. Αὐτό ὅμως δὲν φαίνεται νὰ εἶναι σωστό. Πιὸ κοντὰ πρὸς τὰ πράγματα εἶναι ὁ Κ ο σ ο μ ού λ η ς, ὁ ὁποῖος γράφει ὅτι στὶς ἀρχὲς Ἀπριλίου τοῦ 1808 καὶ ὄχι τοῦ 1809, ὅπως σημειώνει, πρὶν ἀκόμη ἐπαναληφθοῦν οἱ ἐπιχειρήσεις Ῥωσίας καὶ τουρκίας, οἱ ἀδελφοί Μπλαχαβαῖοι, Παπὰ-Θύμιος καὶ Θεοδωράκης,  καὶ ὁ καπετάνιος τοῦ Δομενίκου Γιώτας Τζίμου, ξεσηκώθηκαν ἐναντίον τῶν καταπιεστῶν ἀλβανῶν δερβεναγάδων καὶ σουμπασάδων (ἐπιστατῶν τῶν μεγαλοκτηματιῶν τούρκων μπέηδων), καὶ ἄρχισαν νὰ τοὺς ἐξοντώνουν, ὅπου τοὺς ἔβρισκαν, σὰν κοινούς ἐχθρούς τῶν χριστιανῶν ραγιάδων καὶ τῶν ὀσμανλήδων.  Γι’ αὐτὸ καὶ δὲν πείραξαν κανέναν ὀθωμανό.  Μέσα σὲ δύο μῆνες, τὸν Μάρτιο καὶ Ἀπρίλιο, ξεκαθάρισαν τὶς ἑλληνικές ἐπαρχίες ἀπὸ τοὺς ἀλβανούς.

……….[ ]Οἱ Μπλαχαβαῖοι εἶχαν συνεννοηθῆ καὶ μὲ τὸν Ἀρματολό τοῦ Μετσόβου Δεληγιάννη  καὶ μὲ τὸν Εὐθύμιο Στουρνάρη νὰ καταλάβουν τὰ στενά Μετσόβου καὶ Καλαριτῶν, ὥστε νὰ ἐμποδίσουν  τὸν Ἀλῆ πασᾶ νὰ περάσῃ μὲ τὸν στρατό του στὴν Θεσσαλία.


Ὁλόκληρο τὸ κείμενο μπορεῖτε νὰ διαβάσετε στό: www.e-istoria.com

Αφήστε μια απάντηση