Ο ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗ ΩΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ ΤΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΙ Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ

,

Ἀνδριάντας στρατηγοῦ Γ. Καραϊσκάκη στὴν Ἀκτή Τζελέπη στὸν Πειραιᾶ
Ἀνδριάντας στρατηγοῦ Γ. Καραϊσκάκη στὴν Ἀκτή Τζελέπη στὸν Πειραιᾶ

 

Ο διορισμός τού Καραϊσκάκη ως Γενικού Αρχηγού τής Στερεάς και η αναχώρησή του από το Ναύπλιο (19/7/1826)

 

Επιλεγμένο απόσπασμα από το βιβλίο τού Κ.ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΥ «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ», εκδ.Ν.Πάσσαρη, 1867.

……….Μετά την επιστολή που έστειλαν στις 26 Ιουνίου τού 1826 ο Γ. Καραϊσκάκης, ο Κίτσος Τζαβέλας (Τσαβέλας) και οι υπόλοιποι Ρουμελιώτες στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη για συνάντηση, αυτή πραγματοποιήθηκε στο Άργος και εκεί τέθηκαν οι βάσεις τής αδελφικής συμπράξεως, την οποία δεν έπαυσε να παρέχει ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στην μεγάλη αυτή επιχείρηση τού Καραϊσκάκη, στέλνοντάς του μετά από λίγο και τον γιό του, Γενναίο, με την υπόσχεση, όταν σωθεί η Αθήνα και νικηθεί ο Κιουταχής, όλος ο στρατός που συγκροτήθηκε στην Ρούμελη να περάσει στην Πελοπόννησο γιά να συνδράμει στην κατατρόπωση τού Ιμπραήμ πασά.

……….Βασιζόμενος σ’ αυτές τις υποσχέσεις περισσότερο, παρά ελπίζοντας κάτι από την Διοικητική Επιτροπή, ο Καραϊσκάκης αποφάσισε να περάσει τον ισθμό γιά την Αττική. Όμως απέμενε ακόμη μία πράξη απαραίτητη· ο διορισμός Γενικού Αρχηγού τής Στερεάς, ικανού να συγκεντρώσει γύρω του τα λείψανα των Ρουμελιώτικων ταγμάτων, και τις ενισχύσεις από την Πελοπόννησο, ο οποίος θα αναλάμβανε την γενική διεύθυνση, χωρίς την οποία η επιχείρηση κινδύνευε να ματαιωθεί. Η πράξη όμως αυτή έμελλε να συναντήσει πολλά εμπόδια. Ναί μεν όλων τα βλέμματα ήταν προσηλωμένα στον Καραϊσκάκη, αν όχι γιά άλλο λόγο, τουλάχιστον γιατί αυτός ήταν ο μόνος, που εν μέσω κοινής απελπισίας δεν είχε απελπιστεί γιά την κοινή σωτηρία.

……….Υπήρχαν όμως πολλές στρατιωτικές αντιζηλίες, το δε χειρότερο, τα ίδια τα μέλη τής Διοικητικής επιτροπής δεν είχαν φιλικές διαθέσεις απέναντί του. Τις δε δυσκολίες που έβλεπε να προκύπτουν από παντού, ο ίδιος τις απέδιδε κατά μεγάλο μέρος στην κακή θέληση τής επιτροπής, και μέσα στην αγανάκτησή του, ενδίδοντας στην φυσική του ροπή γιά απειλές και ύβρεις, έδειξε μεγάλη περιφρόνηση προς τούς κυβερνήτες, ώστε αντί να υποχωρήσει η προηγούμενη δυσμένειά τους, να αναζωπυρωθεί. Μάλιστα η απέχθεια τού Προέδρου τής Κυβερνήσεως, Ανδρέα Ζαΐμη, φαινόταν ακατανίκητη, διότι ήταν πρόσφατη ακόμη η ανάμνηση των καταδρομών και περιφρονήσεων τις οποίες ο οίκος του είχε υποστεί στην Κερπήνη από τα τάγματα τού Καραϊσκάκη, κατά την διάρκεια τού δευτέρου εμφυλίου πολέμου.

……….Αλλά τόσος ήταν ο κίνδυνος γιά την Πατρίδα, και τόση η κοινή πεποίθηση ότι μόνο ο Καραϊσκάκης μπορούσε να αναστήσει τον αγώνα στην Ρούμελη, ώστε όταν έγινε λόγος στο κυβερνητικό συμβούλιο γιά διορισμό Γενικού αρχηγού, πρώτος ο Ανδρέας Ζαΐμης είπε ότι θεωρεί τον Καραϊσκάκη ικανότερο και προσφορότερο από οποιονδήποτε άλλο γιά αυτό το αξίωμα. Αφού δε η πρότασή του έγινε παμψηφεί δεκτή, προσκλήθηκε ο οπλαρχηγός την επομένη στον θαλασσόπυργο τού Ναυπλίου, όπου έδρευε η Διοικητική επιτροπή γιά περισσότερη ασφάλεια

……….Όταν έφτασε ο Καραϊσκάκης, σηκώθηκε ο Ανδρέας Ζαΐμης και με ευγένεια τού ανήγγειλε την απόφαση τής Κυβερνήσεως. Μάρτυρες, παρόντες στην σκηνή, βεβαιώνουν ότι ο Καραϊσκάκης «κατενύχθη βαθέως» δηλαδή ένιωσε μεγάλη συγκίνηση, συνοδευόμενη και από μετάνοια (λόγω τής προηγούμενης συμπεριφοράς του), διότι τον άγγιξε βαθιά στην καρδιά η συμπεριφορά τού Ζαΐμη, και απάντησε με ευγνωμοσύνη· διότι ο άνδρας αυτός, που με τόση ευκολία μπορούσε να εκραγεί και να προπηλακίσει (να κατακρίνει βίαια και με ύβρεις), όταν κάποιος γνώριζε να αγγίξει τις αγαθότερες τής καρδιάς του χορδές, με ευκολία ηρεμούσε και πειθόταν.

……….Πρότειναν τότε οι δύο παλιοί εχθροί το δεξί χέρι, και με την αμοιβαία υπόσχεση να διαγράψουν από την μνήμη τα παλιά, «ἠσπάσθησαν ἀλλήλους».

……….Την στιγμή εκείνη βρισκόντουσαν στον θαλασσόπυργο τού Ναυπλίου και μέλη άλλης επιτροπής, στην οποία η Εθνική Συνέλευση πριν διακόψει τις εργασίες της, είχε αναθέσει εξωτερικές υποθέσεις· ανάμεσα σ’ αυτούς ήταν ο αγέρωχος Υδραίος, Βασίλειος Βουδούρης, ο οποίος απευθυνόμενος προς τον νεοδιορισθέντα Αρχηγό είπε·

  • «Δὲν ἔκαμες ὅσον ἔπρεπε ἔως τώρα τὸ χρέος σου πρὸς τὴν πατρίδα, Καραϊσκάκη· ὁ Θεὸς νὰ σὲ φωτήσῃ νὰ τὸ κάμῃς εἰς τὸ ἑξῆς».
  • «Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι, ἀπεκρίθη, ἀναλαβὼν τὴν συνήθη αὑτοῦ παῤῥησίαν ὁ Καραϊσκάκης. Ὅταν θέλω γίνομαι ἄγγελος καὶ ὅταν θέλω διάβολος. Εἰς τὸ ἑξῆς ἔχω ἀπόφασιν νὰ  γένω ἄγγελος».

……….Αυτοί ήταν οι άνδρες στα χέρια των οποίων βρισκόταν τότε η τύχη τής Ελλάδος. Το αξιοπρεπές, ακόμη και πράο (ήμερο) πολίτευμα τού προύχοντα τής Πελοποννήσου, η τραχειά ειλικρίνεια τού Υδραίου, και η ανάλογη απάντηση στον καθένα από αυτούς τού «ἀπλάστου παιδὸς τῶν ὀρέων τῆς Ῥούμελης», ζωγραφίζουν τούς χαρακτήρες τους με μεγαλύτερη ακρίβεια απ’ ότι θα μπορούσε να κάνει μία μακριά περιγραφή.

Η επιστροφή στην Σαλαμίνα 

……….Αναλαμβάνοντας λοιπόν ο Καραϊσκάκης το αξίωμα τού Γενικού αρχηγού τής Στερεάς, αναχώρησε από το Ναύπλιο στις 19 Ιουλίου τού 1826. Αλλά αντί να έχει μαζί του τουλάχιστον όσους στρατιώτες τον είχαν ακολουθήσει στην Πελοπόννησο, βρέθηκε κατά άλλους μεν, με εξακόσιους, κατά άλλους δε, με διακόσιους μόνο, από τούς οποίους πάλι ορισμένοι έφυγαν καθ’ οδόν, ώστε αν πιστέψουμε τον βιογράφο του, έφτασε στην Σαλαμίνα με μόνο εκατόν τριάντα στρατιώτες. Αυτή υπήρξε η πρώτη ζύμη τού στρατού εκείνου, ο οποίος επιχείρησε και κατόρθωσε την απελευθέρωση τής Ρούμελης, έφτασε να αποτελείται από δέκα χιλιάδες άνδρες και πολιόρκησε τον Κιουταχή μέσα στην πεδιάδα τής Αττικής, φέρνοντάς τον στον έσχατο κίνδυνο.

Και είναι χρήσιμο να μελετήσουμε, με ποιά επιμονή και σύνεση, και με ποιά δεξιότητα και πώς, χωρίς να διστάσει στιγμή, βρισκόμενος πάντοτε μπροστά από τούς άνδρες του στον κίνδυνο, κατόρθωσε ο άνδρας εκείνος, έχοντας τόσα λίγα ερείσματα, να φέρει τόσο μεγάλα αποτελέσματα.

Η συγκρότηση τού πρώτου Στρατοπέδου στην Ελευσίνα

……….Όταν έφθασε στην Σαλαμίνα ο Καραϊσκάκης, είδε τον Βάσσο και τον Κριζιώτην, οι οποίοι πήγαν να τον προϋπαντήσουν και ζήτησε την γνώμη τους γιά το καταλληλότερο μέρος συγκροτήσεως στρατοπέδου. Αρχικά έγινε λόγος γιά να στήσουν το στρατηγείο στον Πειραιά, και γιά τον σκοπό αυτό ο Καραϊσκάκης, που δεν γνώριζε καλά την περιοχή, επιχείρησε προσωπικώς μαζί με άλλους οπλαρχηγούς από την μεριά τής θάλασσας να κάνει κάποια προσκόπηση, κατά την οποία όμως, όταν αποβιβάσθηκε στην ξηρά έπεσε σε εχθρική ενέδρα και παρ’ ολίγο να συλληφθεί αιχμάλωτος. Εφ’ όσον δεν μπόρεσε να παρατηρήσει καλά εκείνη την θέση, και πληροφορηθείς την επομένη ότι ο Κιουταχής την κατέλαβε και ιδίως το Μετόχι τού Αγίου Σπυρίδωνα, αποφάσισε να συγκεντρώσει τον στρατό του στην Ελευσίνα· διότι από την Ελευσίνα μπορούσε να γίνει στον Κιουταχή πολύ επικινδυνότερος παρά από τον Πειραιά.

……….Ο εχθρός εφοδιαζόταν σε τροφές και πολεμοφόδια από την ξηρά και όχι από την θάλασσα· οι στρατοπεδευμένοι στην Ελευσίνα Έλληνες, θα μπορούσαν και να επιτίθενται κατά τού τουρκικού στρατοπέδου, και τον εφοδιασμό του να αποκόπτουν, και με την υπόλοιπη Στερεά Ελλάδα να επικοινωνούν, ενώ από την άλλη δεν είχαν εμπόδιο στο να έλθουν σε επαφή και με την φρουρά τής Ακροπόλεως· διότι ο στρατός τού Κιουταχή δεν ήταν αρκετός για να την περιφράξει από παντού· ενώ αν ο μικρός ελληνικός στρατός στρατοπέδευε στον Πειραιά, ο Κιουταχής, αν μη τι άλλο, μπορούσε να κόψει κάθε σχέση του με την Στερεά Ελλάδα. Καλό θα ήταν βέβαια να καταληφθεί ο Πειραιάς, αυτό όμως έγινε αργότερα, όταν οι Έλληνες αυξήθηκαν σε αριθμό, και είχαν βοήθεια από την θάλασσα· αλλά τον Ιούλιο τού 1826, μεταξύ Πειραιά και Ελευσίνας, ορθώς προτίμησαν την Ελευσίνα.

……….Ο Καραϊσκάκης λοιπόν εξέδωσε άμεσα τις αναγκαίες διαταγές για να συγκεντρωθούν όλα τα στρατεύματα στην τελευταία αυτή πόλη όπου έμελλε να συγκροτηθεί το γενικό στρατόπεδο. Μία από τις πρώτες φροντίδες του, ήταν και το να συνεννοηθεί με την επιτροπή των Ψαριανών που είχε έδρα στην Αίγινα, η οποία και προηγουμένως βοηθούσε στην διατήρηση των στρατοπέδων τής ανατολικής Ελλάδος, και υποστήριζε τον νέο Γενικό Αρχηγό με μεγάλο ζήλο· διότι με τα πλοία της μεταφέρονταν τα στρατεύματα από την Επίδαυρο, Κρεμμύδι και Σαλαμίνα στην Ελευσίνα, και με τα πλοία της διεκόπτετο η διά θαλάσσης  επικοινωνία μεταξύ Κιουταχή και Εύβοιας· γι’ αυτό η επιτροπή έστελνε στο στρατόπεδο τής Ελευσίνας όσους στρατιώτες κατέφευγαν στην Αίγινα, έστελνε όσες μπορούσε τροφές, και κατόρθωσε να το προμηθεύσει και με λίγα χρήματα.

……….Με αυτούς τούς μικρούς πόρους άρχισε η εκστρατεία εκείνη και με αυτό τον τρόπο έγινε δυνατό να συγκεντρωθούν στην Ελευσίνα 1.000 περίπου άνδρες τακτικού στρατού υπό τον Φαβιέρο, και αρκετοί Πελοποννήσιοι υπό τον Γεώργιο Χελιώτη, σταλμένοι στον Καραϊσκάκη από τον στρατηγό Νοταρά· οπότε μαζί με τα υπάρχοντα ήδη αποσπάσματα στην Ελευσίνα, οι μαχητές έφτασαν τούς 3.500. Το τακτικό σώμα τού Φαβιέρου αποτελείτο από δύο τάγματα των 700 ανδρών, 70 πυροβολιστές με τέσσερα μικρά πυροβόλα, 70 φιλέλληνες και 80 ιππείς χωρίς ίππους· ο δε αρχηγός του, έχοντας εντολές από την διοίκηση να συμπράξει με τον Καραϊσκάκη, έσπευσε να υπακούσει, και κατά την πρώτη στην Σαλαμίνα συνάντηση, και τα δύο μέρη έδειξαν προθυμία και ειλικρίνεια για αυτόν το σκοπό. Δυστυχώς όμως τα αισθήματα αυτά δεν έμελλαν να διαρκέσουν πολύ, διότι ήταν αδύνατον να επικρατήσει η σύμπνοια μεταξύ των δύο στρατών και των δύο αρχηγών.

……….Τόσο πολύ διέφεραν μεταξύ τους τα δύο αυτά πολεμικά στοιχεία στην συγκρότηση, τον οπλισμό και τον τρόπο πολέμου, ώστε με μεγάλη δυσκολία θα συνεργάζονταν.  Βλέποντας το ζήτημα απόλυτα, έπρεπε βεβαίως να επικρατήσει το τακτικό σώμα·  αλλά καθ’ όλη την διάρκεια τής Επαναστάσεως, οι πόροι των διαφόρων κυβερνήσεων δεν επέτρεψαν σ’ αυτές να συστήσουν παρά μικρή τακτική δύναμη· τα μεγαλύτερα κατορθώματα στον Αγώνα έγινα από ατάκτους· οι πολυαριθμότεροι στρατοί αποτελούντο από ατάκτους, και εξ ανάγκης η επανάσταση στηρίχθηκε από το άτακτο στοιχείο· το δε τακτικό σώμα και γιά την έλλειψη πόρων, και γιά το ολιγάριθμό του, και λόγω τής φυσικής διχόνοιας προς τα άτακτα σώματα, λίγα πρόσφερε στον αγώνα, όπως και στον συγκεκριμένο στην Αττική.


Επιμέλεια κειμένου : Ἑλληνικό Ἡμερολόγιο
Copyright (©) «Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο»

Αφήστε μια απάντηση