ΤΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ

 

6-6

.

ΤΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ

λύρα

……….Ἡ πρώτη λύρα ἐμφανίζεται στὴν Ἑλληνικὴ Μυθολογία στὸν μῦθο 7-7τοῦ θεοῦ Ἑρμῆ. Ὅταν ἦταν παιδὶ ἀκόμα ὁ Ἑρμῆς, εἶχε κλέψει ἕνα κοπάδι ἀγελάδες οἱ ὁποῖες ἀνῆκαν στὸν θεὸ Ἀπόλλωνα.  Στὸν δρόμο εἶχε πεινάσει ὁ μικρὸς Ἑρμῆς καὶ σκότωσε μία χελῶνα καὶ τὸ καβούκι της τὸ ἔκανε λύρα. Ὅταν ὁ Ἀπόλλων κατάλαβε ποιὸς ἦταν ὁ μικρὸς κλέφτης, πῆγε στὴν μητέρα του τὴν Μαία καὶ ζήτησε πίσω τὸ κοπάδι του. Γιὰ νὰ καταλαγιάσῃ τὴν ὀργὴ του ὁ Ἑρμῆς, ἐκτὸς ἀπὸ τὰ ζῶα, ἔδωσε καὶ τὴν λύρα του. Μὲ αὐτὴν ὁ Ἀπόλλωνας ἔγινε περίφημος μουσικὸς καὶ προστάτης θεὸς ὅλων τῶν μουσικῶν. ..Ὁ Ὅμηρος μᾶς δίδει τὴν πληροροφία πὼς ἀπὸ τὴν ἐποχὴ του, ὁ πυρρίχιος χορευόταν μὲ τὴν συνοδεία τῆς λύρας ἀλλὰ καὶ τοῦ αὐλοῦ. Ἡ ἀρχαιότερη παράσταση λύρας ποὺ ἔχουμε, εἶναι ἀπὸ τὴν Μυκηναϊκὴ ἐποχή, γύρω στὸ 1500 π.Χ.  Στοὺς ἱστορικοὺς χρόνους, τὰ εἴδη τῆς λύρας ἦταν δύο, ἡ κλασσική, αὐτὴ τοῦ Ἀπόλλωνος καὶ τοῦ Ὀρφέα καὶ ἡ κιθάρα. Κάπου στὸν μεσαίωνα μᾶλλον, προστέθηκε καὶ τὸ δοξάρι.

2-2

……….Ἡ ποντιακὴ λύρα ἔχει τρεῖς χορδές, λᾶ, μί, σί καὶ ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸ κιφᾶλ, τὰ ὡτία (δλδ. κλειδιᾶ), ὁ γάϊδαρον, ὁ κορδοκρᾶτες καὶ τὸ σπαλὲρ (ἡ γλῶσσα).

5-5

……….Ὁ κεμανὲς, εἶναι συγγενὴς τῆς λύρας ἀλλὰ μεγαλύτερος σὲ μέγεθος καὶ φέρει ἀπὸ πέντε ἔως ὀκτὼ χορδές.

Τὸ τουλοῦμ

……….Τὸ τουλοῦμ δὲν εἶναι ἄλλο ἀπὸ τὸν ἀρχαῖο ἄσκαυλο (ἀσκί + αὐλός). 1-1Στὸν ὑπόλοιπο ἑλληνισμό, εἶναι γνωστὸ σὰν γκάϊντα ἤ τσαμπούνα.

……….Γιὰ τὴν κατασκευὴ του, ἀπαιτεῖται ὁλόκληρο τὸ δέρμα προβάτου καθὼς καὶ δύο αὐλοὶ φτιαγμένοι συνήθως ἀπὸ ξύλο, καλάμι ἤ κόκκαλο.

……….Τὸ τουλοῦμ ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ἦταν ἰδιαίτερα διαδεδομένο ἐκτὸς τοῦ Πόντου σὲ Μακεδονία καὶ Θρᾲκη.

.

ζουρνᾶ

……….Εἶναι ὁ ἀρχαῖος ὀξύαυλος καὶ  ὁφείλει τὸ ὄνομά του ἀκριβῶς στὴν4-4 ὀξύτητα τοῦ ἤχου ποὺ ἐξάγεται ἀπὸ αὐτόν. Στὸ σχῆμα του εἶναι σὰν κανονικὸς αὐλός, ἀλλὰ ἡ κατάληξή του εἶναι δυσανάλογα πλατιά.

……….

.

……….Τέταρτο ὄργανο καὶ ἀπαραίτητα συνοδευτικὸ τοῦ ζουρνᾶ εἶναι τὸ ταοῦλ.  Τὸ ὄνομά του εἶναι μᾶλλον ἠχομιμητικό.

3-3

……….Ἄλλα μουσικὰ ὄργανα τῶν Ποντίων : – καὶ ὄχι μόνον φυσικά – εἶναι τὸ γαβᾶλ, εἶδος φλογέρας (Καβαλῆ στὴν Μακεδονία καὶ Θρᾲκη), ὁ κλασσικὸς αὐλὸς – φλογέρα, τὸ κλαρῖνο τὸ βιολί  κ. ἄ.

***
Πηγὴ τὸ μεγάλο: www.  e-istoria.com
Ἐπιμέλεια κειμένου καὶ είκόνων :  Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο 

Αφήστε μια απάντηση