ΙΕΡΟΣ ΛΟΧΟΣ-ΚΑΤΑΛΗΨΙΣ ΤΗΛΟΥ (ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΣ ΣΠΗΛΑΙΟ) 01- 02 ΜΑΡΤΙΟΥ 1945

.

.

Κατάληψη Τήλου
[Επιχείρηση Σπήλαιο 01- 02 Μαρτίου 1945]

……….Μετά την πρώτη επιχείρηση εναντίον τής Νήσου Τήλου ή Επισκοπής, που έλαβε χώρα από την 26η Οκτωβρίου μέχρι την 28η Οκτωβρίου 1944 και είχε ως αποτέλεσμα να μην καταστραφούν οι εχθρικοί στόχοι τής νήσου και ο Ιερός Λόχος να έχει δύο νεκρούς, δέκα τραυματίες και δεκαπέντε αγνοούμενους και αιχμαλώτους (οι αιχμάλωτοι απελευθερώθηκαν σχεδόν όλοι μετά την παράδοση τής φρουράς Αιγαίου πλην ορισμένων που είχαν αποδράσει νωρίτερα), η νήσος ευρίσκετο συνεχώς μέσα στα σχέδια τής Βρεταννικής δυνάμεως καταδρομών.

……….Απεφασίσθη λόγω τού ότι ευρίσκετο σε σημαντική στρατηγική θέση και κοντά στην Ρόδο η κατάληψίς της.

……….Αρχικά σχεδιάσθηκε η επιχείρησις να διεξαχθεί την 28η Φεβρουαρίου (1945), λόγω θαλασσοταραχής όμως, ανεβλήθη γιά την 1η Μαρτίου 1945.

……….Η εχθρική δύναμις απετελείτο από 180 άνδρες με κύρια αμυντική τοποθεσία το Καστέλλο και Λιβάδια, στο κέντρο τού νησιού. Η φρουρά είχε ενισχυθεί μετά την 1η καταδρομική επιχείρηση τού Ιερού Λόχου τον Οκτώβριο τού 1944 και τώρα φαινόταν ότι δεν θα μπορούσε να καταληφθεί με συνηθισμένη καταδρομική ενέργεια, λόγω τού φόβου τής Γερμανικής αντεπιθέσεως με στρατεύματα που θα μεταφέρονταν μέσω θαλάσσης από την Ρόδο.

……….Το τμήμα τού Ιερού Λόχου που ευρίσκετο στην Σύμη και το δεύτερο τμήμα που έφθασε εκεί προς ενίσχυση, υπό τον Δκτή Τχη (ΠΒ) Δημόπουλο Παύλο, απετέλεσαν το απόσπασμα Σύμης.

……….Το απόσπασμα Σύμης ενισχύθηκε με ένα λόχο Ινδών Μποπάλ, ένα λόχο Ινδών Γκβαλιόρ και το απαραίτητο βοηθητικό προσωπικό υπό κοινή διοίκηση, αποτελούμενη από Αξκούς τού Ιερού Λόχου και στελέχη τής 5ης Ινδικής Ταξιαρχίας και, με επί κεφαλής τον Επιτελάρχη τής δυνάμεως 281, οι οποίοι από κοινού κατέστρωσαν σχέδιο καταλήψεως τής Τήλου, που ωνομάσθηκε «Σπήλαιο».

……….Η δύναμις των Γερμανών και Ιταλών Στρατιωτών ανερχόταν όπως προαναφέρθηκε σε 180-190 άτομα υπό τις διαταγές τού Γερμανού Λοχαγού Χάινερμαν, που ήταν ο μοναδικός Αξιωματικός τής φρουράς.

……….Η μεγαλύτερη εχθρική δύναμις ήταν εγκατεστημένη αμυντικά σε ημικυκλική γραμμή στα υψώματα Λιβάδια, Δελφίνο, 165 και Κρεάττι.

……….Καλύπτονταν από προωθημένα φυλάκια, συρματοπλέγματα και ναρκοπέδια.Τα φυλάκια ευρίσκονταν στα υψώματα τού χωριού Μικρό Χωριό στα δυτικά και Λύχνος στα νότια τής τοποθεσίας.

……….Το φυλάκιο τού Λύχνου είχε δύναμη τριάντα άνδρες. Υπήρχαν δε εντός τής αμυντικής τοποθεσίας δύο πυροβόλα των 75 χιλ., δύο Α/Τ πυροβόλα των 81 χιλ., ένα πυροβόλο Μπόφορς των 40 χιλ. Διέθεταν επίσης ένα Τ/Θ όχημα με πυροβόλο των 20 χιλ. και ένα όχημα μεταφοράς οπλιτών (και τα δύο οχήματα ήσαν ακίνητα).

……….Ανατολικά τού Μικρού Χωριού υπήρχε Α/Δ γιά μικρά Α/Φ που προστατεύονταν από ναρκοπέδιο και φυλασσόταν από φυλάκιο μικρής δυνάμεως. Το ηθικό τού εχθρού ήταν χαμηλό, αλλά ο διοικητής του και μερικοί Υπαξκοί ήσαν πιστοί και επιβάλλονταν στους υπολοίπους.

Το απόσπασμα τής Σύμης εχωρίσθη σε τρία τμήματα:

α. Δύναμις Βορρά με βάση το συγκρότημα τού Τχη Δημόπουλου ενισχυμένο με Δρία πολυβόλων, στοιχείο όλμου και μία Δρία Ινδών Μποπάλ, συνολικής δυνάμεως 138 ανδρών, η οποία θα απεβιβάζετο στον όρμο Ζουμπούδι.

β. Κύρια δύναμις, η οποία συγκροτήθηκε από Διλοχία Ινδών μείον Δρία, ομάδα όλμων τού Ιερού Λόχου και τμήμα ΥΓ. Σύνολο 246 άνδρες. Επί πλέον στην κύρια δύναμη ανήκαν το επιτελείο τού Ιερού Λόχου και τής Ταξιαρχίας Καταδρομών. Θα απεβιβάζοντο στον κόλπο τού Αγίου Αντωνίου.

γ. Δύναμις Νότου ή Συγκρότημα Καζακόπουλου ενισχυμένο με Δρία πολλών στοιχείων όλμου και ομάδα αποτελούμενη από δύο Βρεταννούς Αξκούς και πέντε Βρεταννούς οπλίτες, συνολικής δυνάμεως εκατόν δεκαπέντε άνδρες. Θα απεβιβάζοντο στον όρμο τού Αγίου Στεργίου, στις νότιες ακτές τής νήσου.

……….Σε κάθε μία από τις δυνάμεις προσκολλήθηκαν και οι αναγνωριστικές περίπολοι που είχαν αποσταλεί στην νήσο. Την διοίκηση τής Κ/Δ δυνάμεως τού Ιερού Λόχου είχε ο Ανχης Τριανταφυλλάκος Τρύφων με επιτελάρχη τον Αντχη Ρούσσο Γιώργο και επιτελή τον Υπ/αρχο Έρσελμαν Ανδρέα και τούς Υπλγούς Έμκε Βασίλειο και Ψωμόπουλο Παναγιώτη.

……….Η δύναμις τού Βορρά αποβιβάσθηκε στις 20:00 στην ακτή Ζουμπούδι, όπου την υπεδέχθη η αναγνωριστική περίπολος και έγινε κατανομή των αποστολών στις Δριές.

……….Ο Υπλγός Πολυκανδριώτης θα ανεφοδίαζε με εφεδρικά πυρομαχικά το τμήμα με ντόπιους νησιώτες.

……….Η 1η Δρία του Υπλγού Λουμάκη θα εκκαθάριζε τα υψώματα 305, 350 και Αμαλί, θα εγκαθίστα τα αμυντικά νοτιώτερα στον Γαλατά Γκρεμό, ενισχυμένη με την Δρία τού Υπλγού Περισινάκη και μία ομάδα τής 3ης Δρίας, επί πλέον δε προσκολλήθηκε ομάδα πολυβόλων υπό τον Ανθ/τη Μάμαλη και ως οδηγός διετέθη ο Υπλγός Παπαρέσκος τής περιπόλου.

……….Εις την 3η Δρία μείον ομάδα τού Υπλγού Οπρόπουλου, ανετέθη η εγκατάστασις ενέδρας και η κατασκευή οδοφράγματος σε σημείο τής οδού ανατολικά τού υψώματος Αμαλί.

……….Στις άμεσες διαταγές τού Τχη Δημόπουλου παρέμεναν:

……….Η Δρία τού Υπλγού Καίσαρη, ομάδα πολυβόλων τού Υπλγού Πρασσά και στοιχείο όλμων τού Υπλγού Κοκμωτού, οδηγός ορίσθηκε ο Υπλγός Καμαρόπουλος τής περιπόλου. Το τμήμα θα εκινείτο μέσω δρομολογίου ανατολικά τού Προφήτη Ηλία και θα εγκαθίστατο αμυντικά στο ύψωμα 265, ανατολικά τού οδοφράγματος.

……….Η Δρία Ινδών θα εξασφάλιζε τον όρμο τού Αγίου Αντωνίου γιά την υποδοχή τής κυρίας δυνάμεως. Η αναχώρησις των τμημάτων έγινε στις 22.30 (τής 28ης Φεβρουαρίου) και από την 01.45 μέχρι τις 02.15 κατελήφθησαν οι ορισθέντες ΑΝΣΚ.

Απώλειες εχθρού :

Αιχμάλωτος 1

Νεκροί 2

Διαφυγόντες 3

……….Μέχρι τις 02.30 όλα τα τμήματα είχαν εγκατασταθεί αμυντικά στις ορισθείσες θέσεις.

……….Η κύρια δύναμις απεβιβάσθη στις 02.30 στην ακτή τού Αγίου Αντωνίου, που η Δρία Ινδών είχε εξασφαλίσει και εκινήθη προς ενίσχυση τής δυνάμεως Βορρά με τον ένα λόχο Ινδών στο ύψωμα Γαλατά Γκρεμός και με τον άλλο λόχο Ινδών στο ύψωμα 265, όπου εγκατεστάθη η ομάδα όλμων τού Υπγού Σύρμου και το κοινό επιτελείο τής Καταδρομικής Δυνάμεως.

……….Στις 04.40 Γερμανική αντεπίθεσις επέφερε απώλειες στις ΚΔ δυνάμεις ένα τραυματία και ένα αιχμάλωτο. Τότε ο λόχος Ινδών αντικατέστησε το τμήμα τού Λοχαγού Λουμάκη, που τέθηκε εφεδρεία τού τμήματος Βορρά στο ύψωμα 265 και στην συνέχεια κατέλαβε τα υψώματα 165 και 153 όπου και εγκατεστάθη. Στο ύψωμα 165 που κατελήφθη στις 14.00 αιχμαλωτίσθησαν σαράντα Γερμανοί, μεταξύ των οποίων και ο Υπλγός διοικητής των Γερμανικών δυνάμεων και απελευθερώθη ο αιχμάλωτος. Ο Ινδικός λόχος κατέλαβε στις 16.00 το ύψωμα 185 έχοντας πυρά Υπξεως τής Δρίας Λουμάκη, εν συνεχεία όλο το συγκρότημα κατέλαβε το Δελφίνο και συνεννώθη με την δύναμη Νότου.

……….Η Νότιος δύναμις απεβιβάσθη στις 21.30 (της 28ης Φεβρουαρίου) στον όρμο τού Αγίου Στεργίου. Από το σημείο εκείνο η δύναμις εκινήθη έχοντας ως οδηγό τον ιδιώτη Παναγιωτάκη Μιχ. προς το ύψωμα Γέροντας, υπό την κάλυψη τής περιπόλου τού Υπλγού Καραγιάννη και στις 00.15 έφθασε επί τού υψώματος Γέροντας, όπου εδόθησαν οι εξής τελικές οδηγίες στις Δρίες.

……….Η Δρία των Υπλγών Αυλητή και Ζαλαχώρη θα ενεργούσε επίθεση στο ύψωμα Λύχνο, όπου βρισκόταν εχθρικό φυλάκιο.

……….Η Δρία τού Υπλγού Καραγιάννη θα ετάσσετο στο ύψ. «Γέροντας» με ένα στοιχείο να καλύπτει το δεξιόν τής διατάξεως. Η Δρία πολυβόλων θα ετάσσετο με το μεγαλύτερο τμήμα της σε θέση που θα μπορούσε να υποστηρίζει την επίθεση και ένα άλλο τμήμα της, θα κάλυπτε την επίθεση προς τα δεξιά τού υψώματος Λιβάδια, απαγορεύοντας κάθε εχθρική κίνηση που θα είχε σκοπό την ενίσχυση τού φυλακίου, που ευρίσκετο στο ύψωμα Λύχνου.

……….Το στοιχείο όλμου θα είχε ως αποστολή την υποστήριξη τής επιθέσεως εναντίον τού φυλακίου και εν συνεχεία θα μετέφερε τα πυρά του στο ύψωμα Λιβάδια.

……….Στην 01.30 όλα τα τμήματα ευρίσκονταν στις θέσεις εξορμήσεως και ανέμεναν την 07.10 πρωινή, όπου θα επραγματοποιείτο η επίθεσις.

……….Στις 07.05 άρχισε η προπαρασκευή στόχου γιά επίθεση με καταιγιστικό ρυθμό βολών πολυβόλων και όλμου.

……….Στις 07.10 εκδηλώθηκε η επίθεσις και σε σύντομο χρονικό διάστημα η αντίστασις τής φρουράς εκάμφθη και συνελήφθη η φρουρά τού φυλακίου, η οποία απετελείτο από οκτώ Γερμανούς και τα λάφυρα περιελάμβαναν δύο πολυβόλα και ένα όλμο 3’’.

……….Εν συνεχεία, οι άνδρες τού Ιερού Λόχου συνέχισαν προς το ύψωμα Βίγλα, όπου εγκατεστάθησαν και υπεστήριζαν την επίθεση τού Βορείου τομέως στην περιοχή των υψωμάτων Δελφίνο και Κρεάττη βάλλοντας διά πυρών δύο όλμων (χρησιμοποιούσαν και το γερμανικό) και πολυβόλων.

……….Παράλληλα εκλήθη με ασύρματο το ML350, το οποίο απεβίβασε πυρομαχικά και παρέλαβε τούς αιχμαλώτους.

……….Κατόπιν τα τμήματα τής δυνάμεως τού νότου προωθήθηκαν βορειοανατολικά ασκώντας πίεση στα εχθρικά τμήματα, που αμύνονταν προς Καστέλλο και Λιβάδια. Κατά την κίνηση ομάδος τής Δρίας Αυλητή προς το ύψωμα Καστέλλο, τραυματίσθηκε ένας Ιερολοχίτης από πυρά πολυβόλου 20 χιλ., και κατόπιν υποδείξεως τού στόχου από τούς άνδρες τού Ιερού Λόχου, η ΡΑΦ εβομβάρδισε το ύψωμα, σταματώντας την όποια αντίσταση.

……….Οι Γερμανοί πιεζόμενοι από παντού συμπτύχθηκαν εντός τής κυρίας αμυντικής τοποθεσίας και ευρέθησαν κυκλωμένοι από Βορρά και Νότο. Μέχρι τις 16.00 τα τμήματα δεν επετέθησαν εναντίον των εχθρικών θέσεων. Στις 16.00 ο λόχος Ινδών Μποπάλ επετέθη από το ύψωμα Κρεάττι στο ύψωμα 185, ενώ τα τμήματα τής Δυνάμεως Βορρά εκινήθησαν από το ύψωμα Δελφίνο.

……….Οι ΑΝΣΚ κατελήφθησαν αμέσως και επετεύχθη σύνδεσις των τμημάτων τού Βορείου και Νοτίου Τομέως. Τα τμήματα παρέμεναν στις θέσεις τους μέχρι τις 17.00 με ανταλλαγή πυρών.

……….Στις 17.00 σφοδρός βομβαρδισμός τού ναυτικού και ταυτόχρονη επίθεσις των τμημάτων είχε ως αποτέλεσμα την κατάληψη τού υψώματος Δελφίνο από τμήμα τής Βορείας δυνάμεως και τού υψώματος Καστέλλο από την ομάδα Αυλητή. Συνελήφθησαν οκτώ Γερμανοί αιχμάλωτοι.

……….Την 18.00 η Γερμανική φρουρά είχε εξουδετερωθεί και τα τμήματα τής Καταδρομικής Δυνάμεως διετάχθησαν να συγκεντρωθούν στην περιοχή Λιβάδια, όπου θα διενυκτέρευαν πριν από την αναχώρηση και εγκατέστησαν προφυλακές προς νότο, στο ύψωμα Δελφίνο. Οι τραυματίες και αιχμάλωτοι μετακινήθησαν στην Σύμη.

……….Την επομένη 2 Μαρτίου και ώρα 15.00, τα τμήματα ανεχώρησαν γιά Σύμη, ενώ στην νήσο παρέμειναν μία περίπολος πέντε ανδρών υπό τον Ανθγό Γιακουμάκη προς παρακολούθηση τής καταστάσεως.

Απολογισμός

Απώλειες εχθρού:

Νεκροί 20

Αιχμάλωτοι 142 (8 τραυματίες)

Λάφυρα :

Πυροβόλα 3 75 χιλ.

Πυροβόλο 1 40 χιλ.

Όλμοι 4 3’’

Μεγάλος αριθμός πολυβόλων αυτομάτων όπλων, τυφεκίων, αριθμός μικρών όλμων, καθώς και μεγάλες ποσότητες πυρομαχικών και εκρηκτικών.

Απώλειες Ιερού Λόχου :

Τραυματίες 2

Ινδών :

Νεκροί 2

……….Αξίζει να σημειωθεί ότι η συνεργασία τού Ιερού Λόχου με τούς Βρεταννούς και Ινδούς υπήρξε αρίστη.

……….Επί πλέον η επιχείρησις εξελίχθηκε με άριστα αποτελέσματα διότι υπήρξε λεπτομερής σχεδίασις, πειθαρχία τμημάτων και συντονισμός ενεργειών από το μικτό επιτελείο.

***
Πηγή: «ΙΕΡΟΣ ΛΟΧΟΣ 1942-1945» Βλαχοσταθόπουλος Γ. Αναστάσιος
Επιμέλεια κειμένου : Ἑλληνικό Ἡμερολόγιο 

Αφήστε μια απάντηση