ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ’21 – ΓΙΑΤΡΑΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

.

Προσαλέντης Σπυρίδων (1830 - 1895). Προσωπογραφία τού αγωνιστή Παναγιώτη Γιατράκου Συλλογή Ιδρύματος Ε. Κουτλίδη
Προσαλέντης Σπυρίδων (1830 – 1895). Προσωπογραφία τού αγωνιστή Παναγιώτη Γιατράκου Συλλογή Ιδρύματος Ε. Κουτλίδη
Γιατράκος Παναγιώτης

(Άρνα Λακωνίας, 1790 ή 1791 – Αθήνα, 1851)

……….Γιατρός, φιλικός και αγωνιστής τού 1821. Υπήρξε ηγετική μορφή τής Επαναστάσεως και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στα στρατιωτικά και πολιτικά γεγονότα, τόσο κατά την διάρκεια τού Αγώνα, όσο και κατά την πρώτη περίοδο τού νέου ελληνικού κράτους. Ο χρόνος γεννήσεώς του πρέπει να τοποθετηθεί στο 1790 ή 1791 (και όχι στο 1780, όπως δέχονταν παλαιότερα οι βιογράφοι του), όπως προκύπτει από τον κατάλογο των Φιλικών τού Παναγιώτη Σέκερη, σύμφωνα με τον οποίο ο Γιατράκος, όταν μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία από το Γρηγόριο Δικαίο – Παπαφλέσσα τον Αύγουστο τού 1818, ήταν 27 χρονών, καθώς και από έγγραφο τού Αρχείου Αγωνιστών τής Εθνικής Βιβλιοθήκης (αρ. 21651), σύμφωνα με το οποίο το 1833 ήταν 43 χρονών.

……….Ο Παναγιώτης Γιατράκος σπούδασε (δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς) στην Πάντοβα ιατρική, την οποία ασκούσαν εμπειρικά και άλλα μέλη τής οικογένειάς του (στο «αφιερωτικό» μυήσεώς του στην Φιλική Εταιρεία αναφέρεται ήδη ως «Σπαρτιάτης χειρουργός»). Αργότερα, ίσως το 1817, εγκαταστάθηκε στην Ζάκυνθο και κατατάχτηκε σε αγγλικό στρατιωτικό σώμα. Λίγο πριν από την έναρξη τού Αγώνα, ίδρυσε στην Σπάρτη «Σχολείον Ιατροχειρουργικής» και εκπαίδευσε στην ιατρική και την επείγουσα χειρουργική όχι μόνο τους αδερφούς του, αλλά και πολλούς άλλους που αργότερα πρόσφεραν πολυτιμότατες υπηρεσίες στην Επανάσταση.

……….Μαρτυρείται ότι ο Γιατράκος εφάρμοζε αντισηπτική και ασηπτική μέθοδο με αλκοόλ (ρακί) σε μιά εποχή κατά την οποία η αντισηψία ήταν άγνωστη και ότι αντιμετώπιζε με μεγάλη αυτοπεποίθηση και επιτυχία βαρύτατες χειρουργικές περιπτώσεις. Αμέσως μετά την έναρξη τού Αγώνα, ο Γιατράκος πήγε από τον Μυστρά, όπου τότε βρισκόταν, με ενόπλους, στο πρώτο στρατόπεδο τής Πελοποννήσου που ιδρύθηκε στα Βέρβαινα Κυνουρίας, και στις 8 Απριλίου 1821 με τους Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, Έλους Άνθιμο, Βρεσθένης Θεοδώρητο και άλλους, απευθύνθηκε στους Υδραίους ζητώντας από αυτούς ενεργότερη συμμετοχή στην Επανάσταση.

……….Πήρε μέρος στην πολιορκία τής Τριπολιτσάς επικεφαλής στρατιωτικού σώματος Αρκάδων και Μανιατών, καθώς και στις διαπραγματεύσεις με τους τούρκους γιά την παράδοση τής πόλεως. Υπήρξε επίσης μεταξύ των πολιορκητών τού Ναυπλίου και τού Ακροκόρινθου και συνυπέγραψε με άλλους οπλαρχηγούς την συμφωνία παραδόσεως από τον Κιαμίλ μπέη τού σημαντικού αυτού κάστρου. Την άνοιξη τού 1822, ο Γιατράκος διακρίθηκε στις επιχειρήσεις τής Ηπείρου, όπου εκστράτευσε με τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, καθώς και στην αντιμετώπιση τής εκστρατείας τού Δράμαλη στην Πελοπόννησο το καλοκαίρι τού ίδιου χρόνου.

……….Κατά την εισβολή τού Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο, έσπευσε στο Νεόκαστρο, όπου πολέμησε επικεφαλής 700 ανδρών, και κατά την παράδοση τού φρουρίου στον Αιγύπτιο στρατάρχη (11 Μαΐου 1825) κρατήθηκε με τον Γεώργιο Μαυρομιχάλη ως όμηρος, γιά να εκβιαστούν οι  Έλληνες να απελευθερώσουν δύο τούρκους πασάδες που είχαν συλληφθεί από τις 30 Νοεμβρίου 1822, στην κατάληψη τού Ναυπλίου. Απελευθερώθηκε τέσσερις μήνες αργότερα, συνέχισε τον αγώνα εναντίον τού Ιμπραήμ και δεν έπαψε να προσφέρει τις υπηρεσίες του ως το τέλος τής Επαναστάσεως.

……….Η ανάμιξη τού Γιατράκου στα πολιτικά πράγματα υπήρξε επίσης αξιόλογη. Το Δεκέμβριο τού 1821 ήταν μέλος τής Πελοποννησιακής Γερουσίας που προήλθε από την συνέλευση τού Άργους (1-27 Δεκ. 1821), και στην διάρκεια τής Β’ Εθνικής Συνελεύσεως στο Άστρος (29 Μαρτ. – 18 Απρ. 1823) ορίστηκε φρούραρχός της.

……….Κατά την διάρκεια τού εμφύλιου πολέμου (1823 – 1825) ο Γιατράκος, όπως εξάλλου ολόκληρη η οικογένειά του, τάχθηκε με το μέρος τής κυβερνήσεως τού Γεώργιου Κουντουριώτη, ο οποίος την χρησιμοποίησε γιά να επιβληθεί στην μερίδα των στρατιωτικών.

……….Η δράση του την καποδιστριακή περίοδο υπήρξε περιορισμένη και είναι γνωστό ότι αργότερα υπήρξε αφοσιωμένος στον βασιλέα Όθωνα (που όπως αναφέρεται κατά την κηδεία του Γιατράκου ακολούθησε πεζός την σορό του).

……….Το 1834 συντέλεσε στην καταστολή τής εξεγέρσεως που εκδηλώθηκε στην Μεσσηνία εναντίον τής βαυαρικής αντιβασιλείας, με πρωταγωνιστή τον Γιαννάκη Γκρίτζαλη, και ορίστηκε αντιπρόεδρος τού Στρατοδικείου που δίκασε τους επαναστάτες τον Σεπτέμβριο τού 1834. Μετά την επανάσταση τής 3ης Σεπτεμβρίου 1843, διορίστηκε γερουσιαστής. Ο Παναγιώτης Γιατράκος, νηφάλιος κατά την άσκηση των πολιτικών και στρατιωτικών του δραστηριοτήτων, θεωρήθηκε ηθικός αυτουργός τής δολοφονίας τού Παναγιώτη Κρεββατά τον Νοέμβριο τού 1822, η ενοχή του όμως δεν αποδείχτηκε. Εξακολούθησε μετά την δοκιμασία αυτή να προσφέρει στην πατρίδα τις υπηρεσίες του έως τον θάνατό του.

Βασίλης Σφυρόερας

Ιστορικός – Ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών


4 απαντήσεις στο “ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ’21 – ΓΙΑΤΡΑΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ”

  1. Σε ποια ομάδα από τις δυο που συγκρούστηκαν ανήκε ο Κρεββατάς; Με ποια ομάδα σχετίστηκαν οι Γιατρακαίοι;
    Ήταν η μόνη δολοφονία με πολιτικά κίνητρα που έγινε στην διάρκεια της Επανάστασης; Έγιναν δολοφονίες και από τις δυο πλευρές; Ποιες ήταν τελικά αυτές οι πλευρές;

    Αυτά και άλλα σχετικά ερωτήματα οδηγούν προς την διερεύνηση και την πιθανή εξιχνίαση μιας μεγάλης σειράς διώξεων (πάσης φύσεως) και δολοφονιών που έγιναν μεταξύ 1821-1831. Με τι σχετίζονται; Προφανώς με το “προς τα πού τείνει η Επανάσταση;”

    1. Αγαπητό “Καραβάκι” καλησπέρα.
      Μας είχατε θέσει την ίδια ερώτηση στις 19-2ου και έχουμε ήδη τοποθετηθεί επί του θέματος.
      (http://eistorias.wordpress.com/2012/03/04/%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%BD%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%83-%CF%84%CE%BF%CF%85-21-%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%BA%CE%BF%CF%83-%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B7%CF%83/#comment-519)

      Ευχαριστούμε πολύ.

  2. Ζητώ συγνώμη αλλά δεν το προσέξαμε. Συμβαδίζει περίπου με το σκεπτικό της Αλεξάνδρας, οπότε, από λάθος θεωρήθηκε ότι πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο.

    Καλό σας βράδυ, συγχαρητήρια για την όμορφη και ενδελεχή ενασχόλησή σας με την ιστορία και ευχαριστούμε για την όμορφη και ευγενική συμβολή σας στο ιστολόγιό μας.

Αφήστε μια απάντηση