Αρχείο κατηγορίας ΓΛΩΣΣΑ-ΓΡΑΦΗ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΣΗΜΕΡΙΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΙΔΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

.

.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ

ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΣΗΜΕΡΙΝΑ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΙΔΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

 .

(ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΛΛΗΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ)

 .

Γιά μάς τούς Έλληνες καί ιδιαίτερα γιά μάς τούς Μακεδόνες πρόβλημα αν οί αρχαίοι Μακεδόνες πρόγονοί μας ήταν ή όχι ελληνική φυλή ούτε υπήρξε ποτέ, ούτε πρόκειται νά υπάρξει, αφού όλη η ιστορία των Μακεδόνων από τήν αρχαιότητα ώς σήμερα είναι ιστορία Ελλήνων.

Τό όνομά τους Μακεδνοί, Μακεδόνες, Μακέται πού σημαίνει άντρες ψηλοί σάν τίς λεύκες, όπως καί τό όνομα τής χώρας τους Μακετία, Μακεδονία, προέρχεται από μιά πανάρχαια ελληνική λέξη μάκος πού είναι ό δωρικός τύπος τής λέξεως μήκος. Ή λέξη μακεδνός μαρτυρείται ήδη από τούς αρχαιότερους Έλληνες ποιητές καί ιστορικούς συγγραφείς, τόν Όμηρο καί τόν Ηρόδοτο (Οδύσσ. η 106 οιά τε φύλλα μακεδνής αιγείροιο, πβ. Ησύχιο, μακεδνή – μακεδανή· μακρά υψηλή., Ήροδ. 1, 56 τό δέ (ελληνικόν έθνος) πολυπλάνητον κάρτα… εκ δέ τής Ιστιαιήτιδος ώς εξανέστη υπό Καδμείων οίκεε έν Πίνδω Μακεδνόν καλεόμενον).

Τα ονόματα των θεών τους, οι μύθοι καί οι μυθικοί ήρωες, τά μικρά τους ονόματα, τά ονόματα τών μηνών, τά τοπωνύμια καί τό λεξιλόγιο τής διαλέκτου των, όπως μάς τό διέσωσαν οι μεταγενέστεροι συγγραφείς καί Λεξικογράφοι καί Γραμματικοί, είναι όλα πανάρχαια ελληνικά. Καί όλα αυτά δεν τά μαρτυρεί μόνο ή παράδοση, άλλα τά επιβεβαιώνουν καί οι ελληνικές επιγραφές πού βρέθηκαν καί βρίσκονται συνεχώς σέ ολόκληρη την αρχαία Μακεδονία και πού άρχισαν ήδη συγκεντρωμένες νά εκδίδονται.

Αλλά καί από τούς ξένους επιστήμονες όσοι ώς τά τέλη τού περασμένου αιώνα ασχολήθηκαν μέ τούς Μακεδόνες καί τή γλώσσα τους, κανένας δέν είχε διανοηθεί νά αμφισβητήσει τήν ελληνικότητα τής καταγωγής των.

Ήδη στα τέλη τού 17ου αιώνα καί αρχές τού 18ου ονομαστοί γερμανοί φιλόλογοι τής εποχής εκείνης, όπως ό Stolberg (Stolbergius) και ό Lang (Langius) ονομάζουν όλη τή μετακλασική περίοδο τής ιστορίας τής ελληνικής γλώσσας, από τά χρόνια τού Μ. Αλεξάνδρου καί τών διαδόχων του, ώς τούς πρώτους μ.Χ. αιώνες, όχι μόνο ‘Ελληνική Κοινή (Hellenika Communis) ή ελληνιστική γλώσσα (Lingua Macedonica), αλλά καί Μακεδονική γλώσσα (Lingua Hellinica) καί Μακεδονική διάλεκτο (Macedonicus Sermo) δηλαδή τή γλώσσα την οποία ήδη οι μεταγενέστεροι Έλληνες συγγραφείς είχαν ονομάσει κοινή καί την οποία αττικισταί όπως ό Μοίρις τήν διέστελλαν από την Αττική διάλεκτο ονομάζοντάς την απλώς Ελληνική. Σήμερα την ονομάζουμε καί Αλεξανδρινή Κοινή. Έναν αιώνα αργότερα ένας άλλος γερμανός φιλόλογος ό Fr. Sturz έγραφε ολόκληρο βιβλίο μέ τίτλο De Dialecto Macedonica et Alexandrina, Lipsiae 1808, στό οποίο εξετάζεται επίσης ή αλεξανδρινή κοινή, όπως διαμορφώθηκε στα χρόνια της ακμής τών Μακεδόνων καί τού Μ. Αλεξάνδρου καί τών διαδόχων του.

Οι φιλόλογοι αυτοί τονίζουν μέ έμφαση τις μαρτυρίες τών αρχαίων συγγραφέων ότι ή γλώσσα τών Ελλήνων είχεν ώς ξεκίνημα καί αρχή τή Θεσσαλία καί τή καί ότι όλων τών ελληνικών πόλεων καί εθνών ή αρχή πρέπει νά αναχθεί στή Θεσσαλία, τή Μακεδονία, τήν Ήπειρο καί τά γειτονικά μέρη. Πράγματι είναι πολύ γνωστά τά σχετικά αρχαία χωρία. Ο Ηρόδοτος π.χ. τονίζει κατηγορηματικά ότι οι Μακεδόνες είναι ελληνικό Έθνος πού κατοικούσε πρώτα στην περιοχή τής Οσσας καί τού Ολύμπου στήν Ίστιαιώτιδα καί ύστερα διώχτηκε από τούς Καδμείους καί εγκαταστάθηκε στήν Πίνδο μέ τό όνομα Μακεδνόν, όπου μακεδνόν έθνος ονομάζονται οι Λακεδαιμόνιοι, οι Κορίνθιοι, οι Σικυώνιοι, οι Έπιδαύριοι καί οι Τροιζήνιοι). Δέν έχει ό Ηρόδοτος καμιά αμφιβολία ότι οί Μακεδνοί αυτοί μιλούσαν γλώσσα ελληνική. Είναι Έλληνες, μάς λέγει άλλού (ν, 22) όχι μόνο όπως ισχυρίζονται οι ίδιοι, αλλά τυχαίνει νά τό ξέρω καί εγώ (Έλληνας δέ τούτους είναι τούς από Περδίκκεω γεγονότας κατάπερ αυτοί λέγουσι, αυτός τε ούτω τυγχάνω επιστάμενος), ενώ γιά τούς Πελασγούς, τούς οποίους θεωρεί προγόνους τών Αττικών τονίζει ρητά στό προηγούμενο χωρίο (1, 56) ότι δέν ξέρει τίποτα γιά τή γλώσσα τους, γιά την οποία συμπεραίνει από τις μετακινήσεις τους ότι κάποτε ήταν ξένη, βάρβαρη, καί ότι όταν αφομοιώθηκαν από τούς άλλους Έλληνες άλλαξαν καί ή γλώσσα τους καί μιλούσαν ελληνικά (ήντινα δε γλώσσαν ίεσαν οι Πελασγοί ούκ έχω ατρεκέως είπαι). Καί ό Αριστοτέλης επίσης (Μετεωρ. 353 α) τοποθετεί τό ορμητήριο τών παλαιών Ελλήνων (την αρχαία Ελλάδα) στό βορρά, στήν Ήπειρο, στήν περιοχή τής Δωδώνης, ενώ αργότερα ό Πολύβιος διηγείται ότι ένας πρέσβης τών Ακαρνάνων, ό Λυκίσκος, μιλώντας στούς Λακεδαιμονίους ονόμασε τούς Μακεδόνες πρόφραγμα (δηλ. προμαχώνα) τής Ελλάδος καί ότι αυτό είναι κοινή πεποίθηση όλων τών Ελλήνων. Υπάρχει καί ό Όλυμπος, στόν οποίο όλοι οι Έλληνες τοποθέτησαν ό,τι (ιερότερο καί πολυτιμότερο είχαν: τούς θεούς των, από την εποχή τού Ομήρου· Ολύμπιο καί Δωδωναίο ονομάζει τον πατέρα τών θεών, τον Δία καί ολύμπια τά δώματα όλων τών άλλων Θεών. Τό βουνό αυτό όμως είναι τής Μακεδονίας καί ό Στράβων τό ονομάζει πανύψηλο μακεδονικό βουνό (μακεδονικόν όρος μετεωρότατον νιι, 329, απόσπ. 14). Εκεί στούς πρόποδές του βρισκόταν τό Δίον, ή ιερή πόλη τών Μακεδόνων καί βορειότερα, όχι πολύ μακριά, οί Αιγές, ή πρώτη τους πρωτεύουσα. Τώρα τα ερείπιά τους μαζί μέ τά ερείπια καί τής δεύτερής των πρωτεύουσας τής Πέλλας, είναι αψευδείς μάρτυρες τού Ελληνισμού των, όπως καί οί ακμάζουσες ώς σήμερα μακεδονικές πόλεις ή Θεσσαλονίκη (Θεσσαλονίκη τη μακεδονίτιδι γράφει ό Αιλιανός ΝΑ 15 200), ή Βέροια, ή Έδεσσα, καί άλλες. ….

.
.
Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ
.
.
.

ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ, Η «ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΣ» ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ

ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ : Η «ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΣ» ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ

.

(του δρ. Θωμά Σαββίδη, αναπληρωτή καθηγητή ΑΠΘ)

.

Η ποντιακή διάλεκτος προέρχεται από την αρχαία ιωνική, λόγω κυρίως της καταγωγής των πρώτων αποίκων του Πόντου από την ιωνική Μίλητο. Με την πάροδο του χρόνου και με την επίδραση γεωγραφικών, κλιματολογικών, ιστορικών, εθνολογικών κτλ. παραγόντων δημιουργήθηκαν εξελικτικά από την ιωνική διάφορες διάλεκτοι, μία των οποίων είναι η ποντιακή. Συνέχεια ανάγνωσης ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ, Η «ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΣ» ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ

ΑΠΟ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

.

.

ΑΠΟ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

.

Μ. Φιλήντα

 .

Ο χειμώνας (ή κάλλιο ο χειμός, πως το λέγανε στη βορειοανατολική Θράκη) του 1908, με βρήκε στη Σαρακινού, ή Σαρακίνα τής Β.Α. Θράκης.

Εδώ πρέπει να πούμε, πώς η αρχική ονομασία είτανε στα Ρακινού, στα χτήματα δηλ του Ρακινού.

Έπειτα όταν ξεχάστηκεν ο Ρακινός και τα χτήματά του. η ονομασία Σταρακινου παρετυμολογικά έγινε: Σαρακινού έπειτα η Σαρακινού (η κώμη δηλ. Σαρακινού) και τέλος κατά το σκήμμα Βυζού και Βύζα. είπανε τη Σαρακινού και Σαρακίνα.

Λοιπόν άφτού μέστειλε τη χρονιά εκείνη, πού είχε κηρυχτεί το Τούρκικο Σύνταγμα, ο μακαρίτης ο ‘Ιδας, για να διδάξω στους καλούς ανθρώπους εκείνους τον εθνικισμό, ώστε μια μέρα πολύ κοντινή να γίνει ή χώρα τους. Ελλάδα.

Είδα όμως πώς οι άνθρωπόι τής χώρας εκείνης είτανε πολύ πιο εθνικιστές από μένα κι απ’ αφτή τη  μεριά τουλάχιστο κάμνουν το κα9ήκον τους στην εντέλεια. Τότες κεγώ επιδόθηκα σε γλωσσικές παρατηρήσεις, τής ντόπιας γλώσσας κι ωφελήθηκα πολύ, ωφέλησα και την επιστήμη, όπως θα δούμε αμέσως.

Ανάμεσα στα πολλά και ποικίλα καινούργια πράματα πού παρετήρησα στη γλώσσα των βόρειων θρακών άκουσα και τις φράσες πα α πάς; (=που θα πάς) τα α κάνις (τι θα κάνεις), που με βοηθήσανε νάβρω το νόμο τής συναλοιφής πού λέγαν οι παλιοί γραμματικοί.

Το α(=θα) τόξαιρα κι από πρώτα, γιατί κεμείς στην Αρτάκη μας έτσι το λέγαμε, Το θα λοιπόν χάνει το αρχχικό του θ από τη συνεκφορά του με τις αντωνυμίες τον, τη, το κλ. προκλιτικές, του ρήματος αντικείμενα, πού ακολουθούνε συχνότατα και κοινότατα το θα. Το φαινόμενο αφτό το λένε ανομοίωση, η ξέμοιασμα. Όταν δηλ. σε συλλαβές καταποδιαστές τύχουνε δύο σύμφωνα που οπωσδήποτε προφέρνονται με τα ίδια στοματήσια όργανα, πολλές φορές χάρη γιά εφκολία στην προφορά αποσιωπάται το ένα τους λ. γ. ….

.

.

Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ

.

.

.

ΠΟΝΤΙΑΚΑ – ΣΚΟΤΩΝΕΤΑΙ Η ΓΛΩΣΣΑ ΜΟΥ!!!

 

Τελειόφοιτες τού Παρθεναγωγείου Τραπεζούντος με τον καθηγητή τους Δ. Xρυσουλίδη, Δεκέμβριος 1907
Τελειόφοιτες τού Παρθεναγωγείου Τραπεζούντος με τον καθηγητή τους Δ. Xρυσουλίδη, Δεκέμβριος 1907 (πηγή εικόνας:  http://epontos.blogspot.gr/)

.

ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΣΚΟΤΩΝΕΤΑΙ Η ΓΛΩΣΣΑ ΜΟΥ!!!

 .

……….Τα τελευταία χρόνια, χάρη στις αλλαγές που έγιναν στις αντιδημοκρατικές νομοθεσίες σχετικά με τα κριτήρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και με όλες τις ευνοϊκές εξελίξεις που αφορούν την ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε., είχαμε αρχίσει να πιστεύουμε ότι η χώρα μας μπήκε πια στο στάδιο του εκδημοκρατισμού, πράγμα που μας έκανε ευτυχείς. Ωστόσο μας βάραινε ένα αίσθημα κρυφού υποσυνείδητου φόβου, ως προς το φαινόμενο ρατσιστικών εκδηλώσεων στην Τουρκία, Δυστυχώς, αυτό το προαίσθημα, αυτός ο ανομολόγητος φόβος, επαληθεύτηκε… Συνέχεια ανάγνωσης ΠΟΝΤΙΑΚΑ – ΣΚΟΤΩΝΕΤΑΙ Η ΓΛΩΣΣΑ ΜΟΥ!!!

ΤΑ ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ

.

ΤΑ ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ*
.

.
ΣΩΦΡΟΝΗ ΧΑΤΖΗΣΑΒΒΙΔΗ

.
1. Εισαγωγή

Το θέμα που επιχειρώ ν’ αναπτύξω στην εισήγηση μου είναι από τη φύση του και πολύ ευρύ αλλά και σύνθετο. Είναι ευρύ, γιατί οι ομιλητές της ποντιακής διαλέκτου κατοικούν σήμερα σ’ ένα αρκετά εκτεταμένο χώρο της ελληνικής και όχι μόνο επικράτειας. Είναι σύνθετο, γιατί η διάλεκτος αφενός δεν καλύπτει ένα συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο, όπως συμβαίνει κατά κανόνα με τις περισσότερες διαλέκτους, και αφετέρου οι διάφορες μορφές της ποντιακής διαλέκτου που χρησιμοποιούν οι ομιλητές της δεν παρουσιάζουν μια κανονική γεωγραφική κατανομή. Ακόμη πιο σύνθετο γίνεται το θέμα λόγω του διαφορετικού βαθμού παρεμβολής της νεοελληνικής γλώσσας στις διάφορες κοινωνικές ομάδες των Ποντίων. Επιπλέον η παντελής έλλειψη γλωσσο – γεωγραφικών μελετών και η πενιχρή συμβολή της γλωσσολογικής έρευνας στη μελέτη της σύγχρονης μορφής της ποντιακής καθιστά το θέμα ακόμη πιο δύσκολο. Αυτό το τελευταίο αποτελεί μια διαπίστωση, η οποία θα πρέπει να επισημανθεί ιδιαίτερα: ενώ δηλαδή η ποντιακή διάλεκτος είναι ίσως η μόνη νεοελληνική διάλεκτος, για την οποία η γλωσσολογική έρευνα έχει να επιδείξει μια φωνητική και μια φωνολογική ανάλυση, μερικές Γραμματικές, ένα Συντακτικό, ένα Ιστορικό Λεξικό και ένα πλήθος επιστημονικών εργασιών, δε διαθέτει παρά ελάχιστες εργασίες που να αναφέρονται στη σημερινή της μορφή και στη σημερινή της γεωγραφική κατανομή. Συνέχεια ανάγνωσης ΤΑ ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ

ΤΟ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΙΔΙΩΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

.

.

Η ελληνική γλώσσα στην Κύπρο

.
.

της Μαριλένα Καρυολαίμου

.
Κοινωνιογλωσσική περιγραφή της κυπριακής κοινότητας

Η θέση της Ελληνικής στην Κύπρο δεν μπορεί να οριστεί με ακρίβεια, αν δεν οριστούν ταυτόχρονα οι γλωσσικές ποικιλίες με τις οποίες συμβιώνει ή βρίσκεται σε αντιπαράθεση. Θα πρέπει, λοιπόν, να αναφέρουμε, καταρχάς ότι η ελληνική μαζί με την τουρκική αναγνωρίζονται από το Σύνταγμα του 1960 ως επίσημες γλώσσες της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η τουρκική εξακολουθεί να εμφανίζεται σε ορισμένα επίσημα έγγραφα και εμβλήματα της κρατικής οντότητας (διαβατήρια, γραμματόσημα, χαρτονομίσματα), δεν χρησιμοποιείται όμως για σκοπούς επικοινωνίας παρά μόνο στην τουρκοκρατούμενη Κύπρο και από τους Τουρκοκύπριους που επέλεξαν να παραμείνουν στην ελεύθερη Κύπρο.

Οι Κύπριοι είναι φυσικοί ομιλητές μιας διαλεκτικής ποικιλίας ελληνικής, που χρησιμοποιείται κυρίως στον προφορικό λόγο και σε είδη γραπτού λόγου που κινούνται εκτός ή στο περιθώριο των γλωσσικών συμβάσεων -ποιητικός ή ελάσσων λογοτεχνικός λόγος, π.χ. εγχώρια θεατρική παραγωγή. Η κυπριακή διάλεκτος έχει υποστεί ποικίλες επιδράσεις από διάφορες γλώσσες όπως οι νεολατινικές, ενετική, μεσαιωνική γαλλική, καταλανική, αλλά και από την αραβική, την τουρκική και πιο πρόσφατα την αγγλική, γλώσσες με τις οποίες βρέθηκε σε επαφή στη διάρκεια της ιστορίας της. Παράλληλα με την κυπριακή και όταν οι περιστάσεις το απαιτούν (τυπικότητα της επικοινωνίας, παρουσία Ελλαδιτών), οι Κύπριοι ομιλητές κάνουν χρήση μιας επαρχιακής ποικιλίας νεοελληνικής που παρουσιάζει αρκετές ιδιοτυπίες σε σχέση με το ελλαδικό πρότυπο, επειδή επηρεάζεται από τη διάλεκτο σε όλα τα γλωσσικά επίπεδα, φωνητικό, σημασιολογικό, λεξιλογικό και μορφολογικό.

Η αγγλική γλώσσα χρησιμοποιούνταν μέχρι πρόσφατα στη νομοθεσία και εξακολουθεί να χρησιμοποιείται στην ιδιωτική τριτοβάθμια και εν μέρει δημόσια εκπαίδευση (Intercollege, CyprusCollege, Ξενοδοχειακή Σχολή, Ανώτερο Τεχνολογικό Ινστιτούτο κ.ά.). Συχνά παρεισφρέει στον διαλεκτικό λόγο με τη μορφή δάνειων λέξεων ή εναλλαγής κώδικα. Η παρουσία της σε συγκεκριμένους τομείς επικοινωνίας διαμορφώνει ένα ιδιάζον γλωσσικό πλαίσιο, αφού η χρήση της δεν αποτελεί πλέον μόνο ατομική επιλογή• κατοχυρώνεται κοινωνικά. Ο τριτογενής χαρακτήρας της κυπριακής οικονομίας ευνοεί, άλλωστε, την εξάπλωση της αγγλικής, πολύτιμου εργαλείου για τους τομείς του τουρισμού και των οικονομικών υπηρεσιών (Καρυολαίμου 1999β)…
.
.
Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ
.
.
.