.

.

Η συμβολή της Εκκλησίας Κύπρου στους Αγώνες του Έθνους

 .

Ομιλία της Α.Μ. του Αρχιεπισκόπου Κύπρου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών με την ευκαιρία της επετείου της 9ης Ιουλίου 1821…

 .

Η Α.Μ. ο Αρχιεπίσκοπος Νέας Ιουστινιανής και πάσης Κύπρου κ.κ. Χρυσόστομος προσκλήθηκε από τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών και μίλησε στην Αίθουσα Τελετών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, την Τετάρτη 9 Ιουλίου 2008,  με την ευκαιρία της επετείου της 9ης Ιουλίου 1821, ημέρα απαγχονισμού του Εθνομάρτυρα Αρχιεπισκόπου Κύπρου Κυπριανού και την καρατόμηση των Μητροπολιτών, των Ηγουμένων και των Προκρίτων της Κύπρου.

 .

[Ακολουθούν αποσπάσματα από την ομιλία του Μακαριωτάτου]

 .

 .

Η συμβολή της Εκκλησίας της Κύπρου στους Αγώνες του Έθνους

 .

“…Η ιστορία της Εκκλησίας της Κύπρου σ’ όλη τη διάρκεια του δισχιλιετούς βίου της είναι η Ιστορία των Ελλήνων Κυπρίων που αγωνίζονται συνεχώς να διατηρήσουν ό,τι ιερό έχουν: Την ορθόδοξή τους πίστη, την ελληνική τους γλώσσα και την εθνική τους συνείδηση.

Έχοντας το κύρος του Αυτοκεφάλου, λόγω της Αποστολικότητας και της αγιότητας του βίου της, και περιβεβλημένη με ειδικά αυτοκρατορικά προνόμια, λόγω και της ακριτικής – μέσα στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία – γεωγραφικής θέσης της νήσου, η Εκκλησία μας ταύτισε, κυριολεκτικά, τις τύχες της με τις τύχες του ποιμνίου της. Τον 7ο αιώνα ο Αρχιεπίσκοπος και η Ιεραρχία ακολουθούν το ποίμνιό τους στα μέρη της Κυζίκου, στον Ελλήσποντο, φεύγοντας τις επιδρομές και τις δηώσεις των Αράβων, σε έναν αγώνα φυσικής επιβίωσης. Απόηχος εκείνης της μετοικεσίας είναι ο τίτλος του εκάστοτε Προκαθημένου της Κυπριακής Εκκλησίας, ως Αρχιεπισκόπου Νέας Ιουστινιανής και πάσης Κύπρου. Λίγο αργότερα, τον 9ο αιώνα, ο επίσκοπος Χύτρων, Άγιος Δημητριανός, ακολουθεί εκουσίως το αιχμαλωτισθέν ποίμνιό του στα μέρη της Μεσοποταμίας και το στηρίζει. Οι συνεχείς προσπάθειές του και ο υποδειγματικός βίος του, πείθουν τον ηγεμόνα να επιτρέψει τον επαναπατρισμό.

Στους δύσκολους αιώνες της Λατινοκρατίας, που εκτείνεται από το 1191 μέχρι το 1570, ο αγώνας ήταν σκληρός, κι όπως συνήθως, διμέτωπος. Ήταν αγώνας για την ανάκτηση της εθνικής ελευθερίας αλλά και την προάσπιση της Ορθόδοξης πίστης. Η διοικητική δομή της Αυτοκεφάλου Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου εξαρθρώθηκε και η ιεραρχία της κατελύθη. Από τις 14 επισκοπές καταργήθηκαν οι 10. Και οι 4 επίσκοποι, που επετράπη να παραμείνουν, απομακρύνθηκαν από τις πόλεις σε μικρά χωριά. Κάτω όμως κι απ’ αυτές τις πιο αντίξοες συνθήκες, η Εκκλησία κράτησε άσβεστο το φως της εθνικής αυτοσυνειδησίας, προφυλάσσοντάς το από τους παπικούς μισσιοναρίους που, δρώντας ύπουλα, απέδιδαν τα δεινοπαθήματα του τόπου και του λαού στ’ αμαρτήματα της Ορθοδοξίας και επιχειρούσαν τον εκλατινισμό…..

.

.

Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ

.

.

.

.

 .

Επιστολή Ιωάννη Βατάτση προς τον Πάπα Γρηγόριο Θ’ .

 .

“Ιωάννης εν Χριστώ τω Θεώ πιστός βασιλεύς και αυτοκράτωρ Ρωμαίων ο Δούκας, τω αγιωτάτω πάπα της πρεσβυτέρας Ρώμης Γρηγορίω σωτηρίας και ευχών αίτησιν. Οι αποσταλέντες παρά της σης αγιότητος κομισταί του γράμματος τούτου διετείνοντο ότι είναι της σης αγιότητος, αλλ` η βασιλεία μου αναγνούσα τα γεγραμμένα, δεν ηθέλησε να πιστεύσει ότι είναι σου, αλλ` ανθρώπου ζώντος εν εσχάτη απονοία, έχοντος δε τη ψυχήν πλήρη τύφου και αυθαδείας, διότι πώς να μη υπολάβωμεν τοιούτον τον γράψαντα, απευθυνόμενον εις την βασιλείαν μου, ως ένα των ανωνύμων και αδόξων και αφανών, μη διδαχθέντα εκ της πείρας περί του μεγέθους της αρχής ημών και της δυνάμεως; Δεν είχομεν χρείαν σοφίας ίνα διαγνώσωμεν τις και ποίος είναι ο σος θρόνος. Εάν έκειτο επί των νεφελών ή μετέωρός που, ίσως υπήρχεν ανάγκη σοφίας μετεωρολογικής προς ανεύρεσίν του, αλλ` επειδή είνε εστηριγμένος επί της γης, και ουδόλως διαφέρει των λοιπών θρόνων, η τούτου γνώσις πρόχειρος είνε τοις πάσι. Και ότι μεν από του ημετέρου γένους η σοφία και το εκ ταύτης αγαθόν ήνθησε και εις άλλους διεδόθη , καλώς είρηται. Πως όμως ηγνοήθη ή και μη αγνοηθέν, πως εσιγήθη, ότι μετά της σοφίας είναι προσκεκληρωμένη εις το γένος ημών παρά του μεγάλου Κωνσταντίνου και η βασιλεία;….

.

.

Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ

.

.

.

.

.

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΙΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ
ΧΩΡΕΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΙΖ’ ΚΑΙ ΙΗ’ ΑΙΩΝΑ

.
.
Η Εκκλησία και οι πνευματικοί της αγώνες.
Μιλώντας στο παραπάνω κεφάλαιο για την εξάπλωση της ελληνικής παιδείας και του πολιτισμού στον βαλκανικό χώρο είδαμε την αξιοσημείωτη δράση των κληρικών. Ποια όμως είναι η πνευματική και ειδικά η παιδευτική δραστηριότητά τους στον ελληνικό χώρο;
Ο ομφαλός της εξακολουθεί να είναι η Κωνσταντινούπολη, η έδρα του οικουμενικού πατριάρχη, ό οποίος ζή με απλότητα πού εντυπωσιάζει τούς ξένους: υπηρετείται από δύο κακοντυμένους μοναχούς και 2-3 λαϊκούς• το δωμάτιό του είναι γυμνό και φτωχικό, παρατηρεί ό Pere Tarillon στα 1714, και ό ίδιος δεν έχει τίποτε επάνω του πού να τον ξεχωρίζη από τούς άλλους κληρικούς. Συσπειρωμένοι γύρω από το πατριαρχείο (βλ. εικ. 24) οι Έλληνες και τριγυρισμένοι τα ερείπια του παλιού μεγαλείου ζουν με τις αξέχαστες αναμνήσεις του. Είναι περήφανοι για την καταγωγή τους και εμμένουν με σταθερότητα στην πίστη τους. «Θα έλεγε κανείς, γράφει ό ίδιος ξένος κληρικός, ότι αυτή η μεγάλη πόλη και όλη η δύναμη πού περικλείει ανήκει σ’ αυτούς».
Η ορθόδοξη εκκλησία με την εμμονή της στην παράδοση και με την ακαμψία των δογμάτων της ασκεί άκρο σεβασμό και γοητεία στους πιστούς της, ακόμη και στους ξένους. «Δεν αντέχονται, γράφει ό διαμαρτυρόμενος και καλός γνώστης του θέματος Ricaut, την παραμικρή αλλαγή στο λατρευτικό τους μέρος, όσο ασήμαντη κι’ αν είναι και όσο κι’ αν έχη μικρή σχέση με την ουσία τής θρησκείας. Οι λειτουργίες τους π.χ. έχουν ένα παράλογο μάκρος (όπως μου ομολόγησαν μερικοί από τούς ιερείς τους) και μερικά σημεία πού θυμίζουν ειδωλολατρεία, άλλα πάλιν, για τα οποία οι πιο φρόνιμοι ντρέπονται και θα εύχονταν να τ’ αποκόψουν. Μολαταύτα δεν θα τολμούσαν να μεταρρυθμίσουν τίποτε, ούτε ακόμη το ύφος. Λέγουν πώς όλα αυτά τα πράγματα έχουν παρεντεθή έτσι μέσα στο σώμα τής θρησκείας, ώστε δεν θα μπορούσε κανείς να τα αποσπάση χωρίς να θέση σε κίνδυνο την ίδια την θρησκεία».
Την αντανάκλαση τής αυστηρής αυτής λατρείας την βρίσκει κανείς και στην θρησκευτική ζωγραφική, την μόνη μορφή τέχνης πού εξακολουθεί να υφίσταται κατά την τουρκοκρατία. Οι εικόνες των αγίων ήταν ζωγραφισμένες επάνω σε χρυσό φόντο με στύλ «ξερό και σκληρό», όπως τις χαρακτηρίζει ό Άγγλος περιηγητής Dallaway, ό οποίος —όπως και τόσοι άλλοι— δεν είναι σε θέση να κατανοήση το πνεύμα τής βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης. «Δεν έχουν οι Έλληνες, προσθέτει, την παραμικρή ιδέα από προοπτική και ιστορία».
Τα τρωτά όμως της ορθόδοξης εκκλησίας βρίσκονται αλλού, στο ήθος και στην μόρφωση των λειτουργών της, μοναχών, ιερέων και ανώτερων κληρικών. Τα μελανά τους σημεία και οι αδυναμίες τους, πού κατά ένα μεγάλο μέρος απορρέουν από την σκλαβιά, κάνουν πολύ κακή εντύπωση. Εκτός από τούς αληθινούς φορείς του πνεύματος του Χριστού, οι άλλοι, απαίδευτοι, βάναυσοι κι ανήθικοι, κηλίδωναν όχι μόνο το δικό τους όνομα, αλλά και γενικότερα της Εκκλησίας. Ιδίως οι ασίγαστες φιλοδοξίες τους, πού απέβλεπαν προς το πατριαρχικό αξίωμα, ύφαιναν με την ανάμειξη των Φαναριωτών και με την επέμβαση ισχυρών Τούρκων να δυσδιάκριτο πλέγμα από δολοπλοκίες. Έτσι εξηγούνται οι αλλεπάλληλες βραχυχρόνιες αλλαξοπατριαρχείες, προς μεγάλη χαρά των παραγόντων του σουλτανικού παλατιού, οι οποίοι προθυμοποιούνταν να εξαγοραστούν με μεγάλα ποσά για να υποστηρίξουν την άνοδο του νέου Πατριάρχη. Το φαινόμενο αυτό ήταν τόσο συχνό, ώστε να μακαρίζεται ό Καλλίνικος ό Β’ ό από Προύσης (1694-1702), πού πατριάρχευσε —για τρίτη όμως φορά— οκτώ ολόκληρα χρόνια αμετακίνητος και πέθανε επάνω στον θρόνο του, γεγονός ασυνήθιστο κατά τον αιώνα εκείνον. Έτσι καταπολεμούνταν, όπως γράφει ό Υψηλάντης, «εκατέρωθεν ό αποστολικός και αυγουστότατος αυτός θρόνος. . . ου μόνον διά κακίαν και πάθη των αρχιερέων τε και κληρικών, αλλ’ εσθότε και διά παρανόμους επιπηδήσεις πατριαχευσάντων τινών». Ντρέπεται ό ίδιος για την κατάντια των αρχιερέων αυτών και αφήνει σε άλλους «ειδότας και βουλομένους» να καταγράψουν «τούς βίους των, τα ήθη, τας πράξεις τας αισχροκερδείς και εν κρυπτέ αρπαγάς»…..
.
.

Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ
.
.
.

.

.

ΚΕΡΚΥΡΑ

.

Την Κυριακή των Βαΐων, στις 11 το πρωί, γίνεται η Λιτανεία του Σεπτού Σκηνώματος του Αγίου Σπυρίδωνα. Είναι μία Λιτανεία που γίνεται από το 1630 σε ανάμνηση της απαλλαγής του νησιού από την φοβερή αρρώστια της πανώλης που το 1629 θέρισε τους Κερκυραίους. Η Λιτανεία αυτή είναι η πιο μεγάλη του νησιού, παίρνουν δε μέρος και οι 14 Φιλαρμονικές του νησιού.
Την Μ. Παρασκευή στις 4μ.μ. ξεκινά από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Παλαιό Φρούριο, ο Επιβλητικός Επιτάφιος. Μέχρι της 9.30 το βράδυ, από κάθε εκκλησία βγαίνει ο Επιτάφιος με την απαραίτητη μπάντα της κάθε ενορίας, τις χορωδίες, τους πιστούς. Τελευταίος βγαίνει ο επιτάφιος της Μητρόπολης. Μεγαλοπρεπέστατος με τις φιλαρμονικές να παίζουν πένθιμη μουσική, όπως το Adagio του Albignoni. Τον συνοδεύουν ο ιερός κλήρος, η μεγάλη χορωδία της Μητρόπολης και οι αρχές του νησιού. Η πραγματοποίηση τεχνητού σεισμού αποτελεί παράδοση για τον Ιερό Ναό της Παναγίας των Ξένων. Γίνεται το πρωί του Μ. Σαββάτου στις 06.00 (στο τέλος του Απόστολου). Αποτελεί δε αναπαράσταση του σεισμού που περιγράφεται στο Ιερό Ευαγγέλιο, σαν επακόλουθο-θριαμβικό γεγονός της Αναστάσεως του Κυρίου.
.
.
Η συνέχεια ΕΔΩ
.
.
.