.

.

ΟΙ ΧΟΡΟΙ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΙΣΠΑΝΙΚΩΝ ΑΝΤΙΛΛΩΝ

ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΙ ΤΩΝ ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΩΝ ΧΟΡΩΝ

 .

Jacqueline Rosemain

 .

Οι καλένδες είναι οι πρώτοι χοροί των νησιών του Αρχιπελάγους της Καραϊβικής. Η καταγωγή τους είναι αναμφίβολα αφρικανική, από τους θρησκευτικούς χορούς βουντού, περιέχουν όμως στοιχεία που μαρτυρούν και ελληνική προέλευση, συγκεκριμένα από τους λατρευτικούς χορούς του Διονύσου, που είχαν εισαχθεί στο τελετουργικό της Καθολικής Εκκλησίας. Στο “Μπιγκίν” της Μαρτινίκας και στην “Ρούμπα” της Κούβας αναγνωρίζεται ακόμη και σήμερα η επίδραση διονυσιακών Χειρονομιών και ρυθμών.

Θα επιχειρήσουμε να αποδείξουμε ότι οι χοροί και οι ρυθμοί που συνόδευαν τη λατρεία του Διονύσου στην αρχαιότητα διατηρούνται ακόμη στη μουσική έκφραση των νησιών του Αρχιπελάγους της Καραϊβικής, ιδιαίτερα της Μαρτινίκας, της Γουαδελούπης, της Αϊτής και της Κούβας. Η εργασία αυτή αποτελεί σύνθεση στοιχείων των πρώτων εργασιών μας που δημοσιεύθηκαν το 1986 και το 1990. Συνέχεια ανάγνωσης ΟΙ ΧΟΡΟΙ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΙΣΠΑΝΙΚΩΝ ΑΝΤΙΛΛΩΝ, ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΙ ΤΩΝ ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΩΝ ΧΟΡΩΝ →

.

.

ΑΠΟ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

.

Μ. Φιλήντα

 .

Ο χειμώνας (ή κάλλιο ο χειμός, πως το λέγανε στη βορειοανατολική Θράκη) του 1908, με βρήκε στη Σαρακινού, ή Σαρακίνα τής Β.Α. Θράκης.

Εδώ πρέπει να πούμε, πώς η αρχική ονομασία είτανε στα Ρακινού, στα χτήματα δηλ του Ρακινού.

Έπειτα όταν ξεχάστηκεν ο Ρακινός και τα χτήματά του. η ονομασία Σταρακινου παρετυμολογικά έγινε: Σαρακινού έπειτα η Σαρακινού (η κώμη δηλ. Σαρακινού) και τέλος κατά το σκήμμα Βυζού και Βύζα. είπανε τη Σαρακινού και Σαρακίνα.

Λοιπόν άφτού μέστειλε τη χρονιά εκείνη, πού είχε κηρυχτεί το Τούρκικο Σύνταγμα, ο μακαρίτης ο ‘Ιδας, για να διδάξω στους καλούς ανθρώπους εκείνους τον εθνικισμό, ώστε μια μέρα πολύ κοντινή να γίνει ή χώρα τους. Ελλάδα.

Είδα όμως πώς οι άνθρωπόι τής χώρας εκείνης είτανε πολύ πιο εθνικιστές από μένα κι απ’ αφτή τη  μεριά τουλάχιστο κάμνουν το κα9ήκον τους στην εντέλεια. Τότες κεγώ επιδόθηκα σε γλωσσικές παρατηρήσεις, τής ντόπιας γλώσσας κι ωφελήθηκα πολύ, ωφέλησα και την επιστήμη, όπως θα δούμε αμέσως.

Ανάμεσα στα πολλά και ποικίλα καινούργια πράματα πού παρετήρησα στη γλώσσα των βόρειων θρακών άκουσα και τις φράσες πα α πάς; (=που θα πάς) τα α κάνις (τι θα κάνεις), που με βοηθήσανε νάβρω το νόμο τής συναλοιφής πού λέγαν οι παλιοί γραμματικοί.

Το α(=θα) τόξαιρα κι από πρώτα, γιατί κεμείς στην Αρτάκη μας έτσι το λέγαμε, Το θα λοιπόν χάνει το αρχχικό του θ από τη συνεκφορά του με τις αντωνυμίες τον, τη, το κλ. προκλιτικές, του ρήματος αντικείμενα, πού ακολουθούνε συχνότατα και κοινότατα το θα. Το φαινόμενο αφτό το λένε ανομοίωση, η ξέμοιασμα. Όταν δηλ. σε συλλαβές καταποδιαστές τύχουνε δύο σύμφωνα που οπωσδήποτε προφέρνονται με τα ίδια στοματήσια όργανα, πολλές φορές χάρη γιά εφκολία στην προφορά αποσιωπάται το ένα τους λ. γ. ….

.

.

Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ

.

.

.

.

.

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΘΡΗΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ

 .

Διάφορα ιστορικά γεγονότα κατά τη βυζαντινή περίοδο επέτρεψαν την επιβίωση και εξέλιξη τής παράδοσης των θρήνων για τις πόλεις. Οι ιστορίες και οι χρονογραφίες βρίθουν από περιγραφές διαφόρων καταστροφών, πολλές από τις οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο θρήνου. Σύμφωνα με τον Μαλάλα (6ος αιώνας), όταν το 443 μ.Χ. η Αντιόχεια καταστράφηκε για έκτη συνεχή φορά, ό κόσμος τη θρήνησε παντού, όπως άλλωστε έγινε και στην τελευταία καταστροφή τής ίδιας πόλης το 526. Ο Μαλάλας δεν δίνει λεπτομερή περιγραφή αυτών των θρήνων. Στη χρονογραφία του, ωστόσο, οι καταστροφές αποδίδονται συνήθως στις αμαρτίες των ανθρώπων, πού συνδέονται με την προσκόλλησή τους σε παλαιές ειδωλολατρικές συνήθειες, ενώ οι ολέθριες συνέπειές τους αναφέρεται ότι μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με τη λιτάνευση ιερών λειψάνων. Ο νηφάλιος και ηθικοδιδακτικός αυτός τόνος οφείλεται εν μέρει σε επίδραση εβραϊκών προτύπων, όπως τού Βιβλίου τού Ιώβ και των Θρήνων τού Ιερεμίου. Το ύφος αυτό καθώς και η συνεχιζόμενη παράδοση των ρητορικών μονωδιών έτειναν να καθιερώσουν ένα στερεότυπο εκφραστικό πρότυπο. Ως επακόλουθο τής εξέλιξης αυτής, ορισμένοι τόποι προερχόμενοι καθαρά από τη λόγια ρητορική παράδοση χρησιμοποιούνταν σε περιγραφές διαφόρων καταστροφών, ανεξάρτητα από το αν αυτές ήταν αφηγήσεις αυτοπτών μαρτύρων.

Με τη σταδιακή κατάρρευση τής Βυζαντινής αυτοκρατορίας οι πολιορκίες και οι κατακτήσεις των πόλεων τής επικράτειας πύκνωναν συνεχώς. Για παράδειγμα, ό ιστορικός Νικήτας Χωνιάτης (περ. 1150-1210) μάς πληροφορεί ότι η ήττα των βυζαντινών δυνάμεων από τούς Βουλγάρους το 1189 στάθηκε αφορμή έντονου θρήνου σε πόλεις και χωριά. Ο ίδιος συγγραφέας συνέθεσε έναν περίτεχνο, ρητορικό θρήνο για τη λεηλασία τής Κωνσταντινούπολης από τούς Φράγκους το 1204, όπου δανείζεται στοιχεία από τούς Θρήνους τού Ιερεμίου και τούς Ψαλμούς. Την ίδια χρονιά οι Φράγκοι κατέλαβαν την Αθήνα, γεγονός πού ανάγκασε τον Μιχαήλ Χωνιάτη, μητροπολίτη τής πόλης και αδελφό τού Νικήτα, να εγκαταλείψει την πάλαι ποτέ δοξασμένη πρωτεύουσα τής Αττικής. Στα σωζόμενα έργα τού Μιχαήλ Χωνιάτη υπάρχει ένα ποίημα σε αρχαΐζουσα και υπερβολικά πεποικιλμένη γλώσσα πού θρηνεί την πτώση τής αρχαίας και φημισμένης πόλης στα χέρια των βαρβάρων. Επίσης, η πολιορκία και η λεηλασία τής Θεσσαλονίκης το 1430 περιγράφεται λεπτομερώς από τον σύγχρονο με την καταστροφή ιστορικό Ιωάννη Αναγνώστη, πού χρησιμοποιεί πολλούς από τούς καθιερωμένους στερεότυπους εκφραστικούς τρόπους και τόπους. Τα ίδια γεγονότα θρηνούνται και σε ποιήματα τής εποχής…..

.

.

Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ

.

.

.

.

.

ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΑΚΙΚΑ ΕΘΙΜΑ

 .

ΕΛΠΙΝΙΚΗΣ ΣΑΡΑΝΤΗ ΣΤΑΜΟΥΛΗ

 .

ΚΡΑΤΗΤΙΚΑ (1)

Όποια γυναίκα κάνει αποβολαίς και ξανά μείνει έγκυος η μαμή την δίνει το κρατητικό (2), το φορεί στο λαιμό της μέρα νύχτα και το βγάζει όταν την πιάσουν οι πόνοι.

Τα κρατητικά κρατούν το παιδί και δεν αποβάλνει η γυναίκα.

Είναι τρία η και ένα, σαν γυαλιστερά κομπολόγια, μεγάλα ως δύο δάχτυλα και έχουν μέσα γραμμαίς και στύλο κρατητικό:

Τα παλιά χρόνια έπεφταν από το αστροπελέκι και τα εύρισκαν μέσα στη βροχή που έτρεχαν τα νερά με ορμή. .

Δεν αγοράζονται, μερικαίς πρωτιναίς μαμαίς τα έχουν, η κερά πού με τα είπε αυτά λέγει δεν ειναι γιαπμάδαις (3), αλλά θεικά.

Τα αυγά που οι όρνιθες την Μεγάλη Πέμπτη τα βάφουν, το βράδυ τα βέζουν σε μαντήλι, το πηγαίνουν στην εκκλησιά και τα αφίνουν κάτω από το δισκέλι πού διαβάζονται τα δώδεκα Ευαγγέλια.

Αφού διαβασθούν τα παίρνουν και το ένα αφίνουν στο εικόνισμα του σπιτιού. Εάν αυτό το γέννησε μαύρη όρνιθα στα εφτά χρόνια γίνεται κρατηνήρα.

Το αυγό ραγίζει, απο μέσα μαζεύεται, ξεραίνεται και γίνεται σαν πέτρα. Το δίνεις στον κουγμουτζή (4) και κάνει μιά τρύπα στη μέση, περνάς κλωστή. κόκκινη και το φορεί στο λαιμό όποια ρίχνει το παιδί οσο που να γεννήσει και ύστερα το δίνει στη, νοικοκερά.

.

ΔΕΙΣΙΔΑΙΜΟΝΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ

Τα Συμόγιορτα

Αγίου Τρύφωνος, Υπαπαντής, και Αγίου Συμεών. 1,2 και 3 Φεβρουαρίου.

Τα Συμόγιορτα και τις τρείς μέραις οι έγκυαις δεν πρέπει να εργασθούν, διότι τα σημεία τρίβουνται και πλάθουνται τις δυο πρώταις μέραις και την τρίτη του Αη Συμειού φαίνουνται…..

.

.

Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ

.

.

.