.

.

Η Γιτάνη, δεύτερη – κατά χρονολογική σειρά – πρωτεύουσα της αρχαίας Θεσπρωτίας και έδρα του Κοινού των Θεσπρωτών., ταυτίζεται με τα ερείπια οχυρωμένου οικισμού στη νοτιοδυτική πλαγιά του βουνού της Βρυσέλλας, στη συμβολή του Καλπακιώτικου με τον ποταμό Καλαμά (αρχαίος Θύαμις). Από την προνομιακή της θέση ήλεγχε την έξοδο του πλωτού, τότε, ποταμού προς τη θάλασσα.  Στα εκατόν πενήντα περίπου χρόνια ζωής της, από την ίδρυσή της το 335/330 π.Χ. έως και την κατάληψή της από τους Ρωμαίους το 167 π.Χ., η πόλη αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά, διοικητικά και οικονομικά κέντρα της ευρύτερης περιοχής του Ιόνιου.

Οι επιγραφικές μαρτυρίες και οι φιλολογικές πηγές, σε συνδυασμό με τα πορίσματα των πρόσφατων ερευνών, επιτρέπουν την ταύτιση της προαναφερθείσας θέσης με την αρχαία Γιτάνη. Η παλαιότερη πληροφορία για την ύπαρξη της Γιτάνης σαν έδρας του Κοινού των Θεσπρωτών μαρτυρείται από το περιεχόμενο ενός απελευθερωτικού ψηφίσματος που βρέθηκε στο χώρο της Αγοράς, το οποίο χρονολογείται μεταξύ του 350 και 300 π.Χ., ενώ επιβεβαιώνεται και από την αρχαία γραπτή παράδοση (Λίβιος, Πολύβιος). Η τελευταία γραπτή μαρτυρία για την πόλη (Λίβιος) χρονολογείται το φθινόπωρο του 172 π.Χ., έτος κατά το οποίο έφθασαν στην Ήπειρο Ρωμαίοι απεσταλμένοι με αφορμή την προετοιμασία της οργάνωσης των πολεμικών επιχειρήσεων εν όψει της επικείμενης έναρξης του Γ΄ Μακεδονικού πολέμου.

Η εύρεση 3.000 πήλινων σφραγισμάτων, πάνω στα οποία αναγράφεται σε δωρική διάλεκτο το όνομα…
.
.
Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ
.
.
.

.

.

της ΧΡΥΣΑ ΝΑΝΟΥ

.

Την κοσμοπολίτικη Άνω Μακεδονία., που διατηρούσε επαφές με την υπόλοιπη Ελλάδα και συνέχισε να ακμάζει ακόμη και μετά το τέλος των εκστρατειών του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αναδεικνύουν τα πρόσφατα πλούσια ευρήματα που έφεραν στο φως οι ανασκαφές στην περιοχή της Εορδαίας του νομού Κοζάνης. Ανάμεσά τους χρυσά σκουλαρίκια, δαχτυλίδια και αλυσίδες, πολύτιμα αγγεία αλλά και νομίσματα της Βοιωτίας και της Λοκρίδας που βρέθηκαν στο εσωτερικό τάφων του 4ου αι. π.Χ.

«Η Άνω Μακεδονία δεν ήταν μία απομονωμένη περιοχή, όπως πιστεύουν πολλοί. Ορεινή, γεμάτη οροπέδια, με ευλογημένο κλίμα, διέθετε πλήθος πλουτοπαραγωγικών πηγών κατά την αρχαιότητα και έχει να επιδείξει μία καταπληκτική διαδρομή στο χρόνο που ξεκινάει ήδη από τη νεολιθική εποχή απ’ όσα γνωρίζουμε μέχρι τώρα», τονίζει μιλώντας στον «Α» η αρχαιολόγος, προϊσταμένη της Λ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Γεωργία Καραμήτρου – Μεντεσίδη.

Η κ. Μεντεσίδη θα παρουσιάσει τα ευρήματα της πρόσφατης έρευνας στην περιοχή, σε εισήγησή της στην ΚΒ συνάντηση για το αρχαιολογικό έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη (2 – 4 Απριλίου, παλαιό κτίριο Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ).

.

.

Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ

.

.

.

.

.

Α. Βικέτου

.

 «… Σαλαμίνα τε
τας νυν ματρόπολις τών δ’
αιτία στεναγμών…».

ΠΕΡΣΑΙ

Κάποτε ο ήλιος του μεσημεριού., κάποτε φούχτες η ψιλή βροχή
και τ’ ακρογιάλι γεμάτο θρύψαλα παλιά πιθάρια.
Ασήμαντες οι κολόνες· μονάχα ο Άγιος Επιφάνιος
δείχνοντας μουντά, χωνεμένη τη δύναμη της πολύχρυσης αυτοκρατορίας.

Τα νέα κορμιά πέρασαν απ’ εδώ, τα ερωτεμένα·
παλμοί στους κόλπους, ρόδινα κοχύλια και τα σφυρά
τρέχοντας άφοβα πάνω στο νερό
κι αγκάλες ανοιχτές για το ζευγάρωμα του πόθου.
Κύριος επί υδάτων πολλών,
πάνω σ’ αυτό το πέρασμα.

Τότες άκουσα βήματα στα χαλίκια.
Δεν είδα πρόσωπα· σα γύρισα είχαν φύγει.
Όμως βαριά η φωνή σαν το περπάτημα καματερού,
έμεινε εκεί στις φλέβες τ’ ουρανού στο κύλισμα της θάλασσας
μέσα στα βότσαλα πάλι και πάλι: ……

.

.

Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ

.

.

.

.

.

Βασίλειος Μπετσάκος                                                             

.

Σωκράτης ἀνακαθιζόμενος … (Πλάτωνος Φαίδων, 59b1-c1)

.

Με το προκείμενο άρθρο θέλω να δείξω πόσο στενά συνδεδεμένες είναι οι συντακτικές δομές., οι λεξιλογικές επιλογές και οι λογοτεχνικές φόρμες ενός πλατωνικού κειμένου με την ίδια του τη φιλοσοφική διδασκαλία (στην περίπτωσή μας τη διδασκαλία για την ουσιώδη ενότητα ἡδέος και λυπηροῦ). Ως πεδίο αναφοράς και μελέτης λαμβάνω ένα πολύ γνωστό απόσπασμα από τον Φαίδωνα: τη σκηνή στο δεσμωτήριο, όταν ο Σωκράτης συναντά τους αφοσιωμένους μαθητές του, που έρχονται να τον επισκεφτούν για τελευταία φορά (την επαύριο εκτελείται η ποινή). Τόσο ο συγκεκριμένος διάλογος όσο και το συγκεκριμένο απόσπασμα μπορούν να θεωρηθούν κείμενα απολύτως αντιπροσωπευτικά του πλατωνικού λόγου (γραφής και σκέψης).

Στον Φαίδωνα ο Πλάτων θεματοποιεί τον θάνατο, την αθανασία της ψυχής, τη φιλοσοφία ως προετοιμασία για τον θάνατο· η συγκεκριμένη θεματολογία εντάσσεται σε μια γνωσιολογική προοπτική.

Ο θάνατος ορίζεται ως χωρισμός των δύο στοιχείων που συγκροτούν τον άνθρωπο ως έμβιο ον, του σώματος και της ψυχής του:

Οὐκοῦν τοῦτό γε θάνατος ὀνομάζεται͵

λύσις καὶ χωρισμὸς ψυχῆς ἀπὸ σώματος;

Παντάπασί γε͵ ἦ δ΄ ὅς[1].

.

.

Άγνωστες τοιχογραφίες Σκορπιοί της Μυκηναϊκής εποχής από το Άργος

.

.

της Μαρίας Θερμού

.

Σκορπιοί, φίδια και πουλιά, θαλάσσια πλάσματα., όπως χταπόδια, σουπιές, αργοναύτες, ψάρια αλλά και ανθρώπινες μορφές, όλα κατ΄ ευθείαν από τη Μυκηναϊκή εποχή αποκάλυψαν οι τοιχογραφίες που βρέθηκαν σε ένα οικόπεδο της σύγχρονης πόλης του Άργους. Ειδικά μάλιστα η αναπαράσταση των σκορπιών χαρακτηρίζεται ως μοναδική στις Αιγαιακές τοιχογραφίες.

Μέσα από χιλιάδες σπαράγματα προέκυψαν αυτές οι εικόνες, την οποίες ανασύνθεσαν η κυρία Ιφιγένεια Τουρναβίτου, επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και η δρ. Χαρίκλεια Μπρεκουλάκη, αρχαιολόγος-ερευνήτρια του Κέντρου Ελληνορωμαϊκών Αρχαιοτήτων του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Τις παρουσίασαν για πρώτη φορά στο συνέδριο για τις «Μυκηναϊκές τοιχογραφίες», που οργανώθηκε πριν από λίγες μέρες από την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών (και συγκεκριμένα τον καθηγητή κ. Τζάκ Ντέιβις), από το Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι (Σάρον Στόκερ) και το το ΚΕΡΑ.

Σε ένα μυκηναϊκό κτίριο του 14ου π.Χ. αιώνα, πιθανώς διώροφο στον τύπο του μεγάρου, ανήκαν οι συγκεκριμένες τοιχογραφίες μαρτυρώντας με την ύπαρξή τους, ότι δεν επρόκειτο απλώς για την κατοικία ενός ευκατάστατου ιδιώτη, αλλά ενός υψηλά ιστάμενου προσώπου στην ηγεμονική ιεραρχία της πόλης…
.
.
Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ
.
.
.

Η ΓΥΝΑΙΚΟΚΡΑΤΙΑ (ΜΗΤΡΙΑΡΧΙΑ) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΜΕ ΤΙΣ ΛΑΖΑΡΙΝΕΣ
.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ
Γενικά

Το θέμα τής εργασίας πού κρατάτε στα χέρια σας είναι μιά συμβολή, από ελληνική πλευρά, σ’ ένα πελώριο κεφάλαιο τής Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, πού έχει τον τίτλο Γυναικοκρατία’, αυτόν πού προτιμήσαμε από τον παρόμοιο ‘Μητριαρχία’.
Η συμβολή συνίσταται στην προβολή μερικών στοιχείων από την παμπάλαια εκείνη περίοδο τής ανθρώπινης κοινωνίας, απ’ αυτά πού διασώθηκαν μέχρι σήμερα, στη γλώσσα μας, στη λαϊκή μας Παράδοση και στην πολύτιμη κληρονομιά των αρχαίων δραματικών κειμένων. Ή παράθεση των στοιχείων αυτών, δεν είναι εξαντλητική, το τονίζω και θα το ξανατονίσω στα κεφάλαια πού ακολουθούν. Είναι ενδεικτική, και μάλιστα θα ευχόμουν να είναι, μιά παρότρυνση σε άλλους ερευνητές —ιδιαίτερα τής νεώτερης σειράς, να συνεχίσουν. Ή ανασκαφή στο απέραντο ορυχείο τής αρχαίας — μεσαιωνικής και νεοελληνικής γραμματείας μπορεί να φέρει εντυπωσιακά ευρήματα, όπως εκείνα πού αρχίζοντας από τον Ν. Πολίτη, τον Παναγή Λεκατσά — μέχρι σήμερα με τούς ελλαδικούς και Κύπριους ερευνητές, ήρθαν στο φως. Πλουτίζοντας έτσι την εθνολογική επιστήμη, πάνω στο σπουδαίο αυτό κεφάλαιό της, τη Γυναικοκρατία.

Οφείλουμε, τώρα, μερικά λόγια πάνω στην έννοια και τις διαστάσεις τής εποχής εκείνης, πού ονομάσθηκε τον περασμένο αιώνα Μητριαρχία (ή Μητριαρχική Κοινωνία Μητρικό Δίκαιο). Προτιμήσαμε τον όρο Γυναικοκρατία, γιατί είναι πλατύτερος, πράγμα πού συντέλεσε πιστεύω και στη χρήση του από σοφούς μελετητές, όπως ό Σπ. Λάμπρος (1906) και ό Παν. Κανελλόπουλος (1930). Και είναι πλατύτερος, γιατί ή πολύχρονη εκείνη περίοδος τής ανθρώπινης κοινωνίας, είχε επικρατούσα μορφή όχι απλά τη Μητέρα, αλλά τη Γυναίκα, σ’ όλες τις εμφανίσεις της, δηλ. την κόρη, την ύπανδρη, τη μητέρα — την εργάτρια, τη δημιουργό, την ηγέτιδα, τη ‘βασίλισσα’, την τοτεμική Νύμφη και την κατοπινή Θεά ή ‘Ημίθεα. Έτσι, αν περιοριστούμε μόνο στο μητρικό της ρόλο, ακρωτηριάζουμε την τεράστια, την κυριαρχική σημασία τού γυναικείου φύλου στην εποχή πού εξετάζουμε, και στη χειρότερη περίπτωση, παρασυρόμαστε (θεμιτά αθέμιτα) στη ριζωμένη μεταγενέστερα πεποίθηση για τον γενετήσιο αποκλειστικά ρόλο αυτού τού φύλου. Πού δεν είναι σωστό, από όποια θέση κι’ αν το δούμε….
.
.
Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ
.
.
.