.

.

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΘΡΗΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ

 .

Διάφορα ιστορικά γεγονότα κατά τη βυζαντινή περίοδο επέτρεψαν την επιβίωση και εξέλιξη τής παράδοσης των θρήνων για τις πόλεις. Οι ιστορίες και οι χρονογραφίες βρίθουν από περιγραφές διαφόρων καταστροφών, πολλές από τις οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο θρήνου. Σύμφωνα με τον Μαλάλα (6ος αιώνας), όταν το 443 μ.Χ. η Αντιόχεια καταστράφηκε για έκτη συνεχή φορά, ό κόσμος τη θρήνησε παντού, όπως άλλωστε έγινε και στην τελευταία καταστροφή τής ίδιας πόλης το 526. Ο Μαλάλας δεν δίνει λεπτομερή περιγραφή αυτών των θρήνων. Στη χρονογραφία του, ωστόσο, οι καταστροφές αποδίδονται συνήθως στις αμαρτίες των ανθρώπων, πού συνδέονται με την προσκόλλησή τους σε παλαιές ειδωλολατρικές συνήθειες, ενώ οι ολέθριες συνέπειές τους αναφέρεται ότι μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με τη λιτάνευση ιερών λειψάνων. Ο νηφάλιος και ηθικοδιδακτικός αυτός τόνος οφείλεται εν μέρει σε επίδραση εβραϊκών προτύπων, όπως τού Βιβλίου τού Ιώβ και των Θρήνων τού Ιερεμίου. Το ύφος αυτό καθώς και η συνεχιζόμενη παράδοση των ρητορικών μονωδιών έτειναν να καθιερώσουν ένα στερεότυπο εκφραστικό πρότυπο. Ως επακόλουθο τής εξέλιξης αυτής, ορισμένοι τόποι προερχόμενοι καθαρά από τη λόγια ρητορική παράδοση χρησιμοποιούνταν σε περιγραφές διαφόρων καταστροφών, ανεξάρτητα από το αν αυτές ήταν αφηγήσεις αυτοπτών μαρτύρων.

Με τη σταδιακή κατάρρευση τής Βυζαντινής αυτοκρατορίας οι πολιορκίες και οι κατακτήσεις των πόλεων τής επικράτειας πύκνωναν συνεχώς. Για παράδειγμα, ό ιστορικός Νικήτας Χωνιάτης (περ. 1150-1210) μάς πληροφορεί ότι η ήττα των βυζαντινών δυνάμεων από τούς Βουλγάρους το 1189 στάθηκε αφορμή έντονου θρήνου σε πόλεις και χωριά. Ο ίδιος συγγραφέας συνέθεσε έναν περίτεχνο, ρητορικό θρήνο για τη λεηλασία τής Κωνσταντινούπολης από τούς Φράγκους το 1204, όπου δανείζεται στοιχεία από τούς Θρήνους τού Ιερεμίου και τούς Ψαλμούς. Την ίδια χρονιά οι Φράγκοι κατέλαβαν την Αθήνα, γεγονός πού ανάγκασε τον Μιχαήλ Χωνιάτη, μητροπολίτη τής πόλης και αδελφό τού Νικήτα, να εγκαταλείψει την πάλαι ποτέ δοξασμένη πρωτεύουσα τής Αττικής. Στα σωζόμενα έργα τού Μιχαήλ Χωνιάτη υπάρχει ένα ποίημα σε αρχαΐζουσα και υπερβολικά πεποικιλμένη γλώσσα πού θρηνεί την πτώση τής αρχαίας και φημισμένης πόλης στα χέρια των βαρβάρων. Επίσης, η πολιορκία και η λεηλασία τής Θεσσαλονίκης το 1430 περιγράφεται λεπτομερώς από τον σύγχρονο με την καταστροφή ιστορικό Ιωάννη Αναγνώστη, πού χρησιμοποιεί πολλούς από τούς καθιερωμένους στερεότυπους εκφραστικούς τρόπους και τόπους. Τα ίδια γεγονότα θρηνούνται και σε ποιήματα τής εποχής…..

.

.

Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ

.

.

.

.

.

Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΡΩΜΑΝΙΑΣ

 .

Ο Χριστιανικός πολιτισμός είναι ένα παραγνωρισμένο και πολλάκις υποτιμημένο κομμάτι της ιστορίας μας. Οι περισσότεροι γνωρίζουμε αρκετά για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, αγνοούμε όμως, το πως ο ελληνιστικός Χριστιανικός πολιτισμός του Βυζαντίου (Ρωμανίας) αναπτύχθηκε και ποια ήταν τα επιτεύγματα του. Το άρθρο αυτό φιλοδοξεί απλά να «ακουμπήσει» αυτά τα θέματα και να μας ξυπνήσει από τον ιστορικό λήθαργο, εξετάζοντας ορισμένες μόνο όψεις του Ρωμαίικου Χριστιανικού πολιτισμού.

Ας δούμε συνοπτικά τα Ιατρικά συγγράμματα, τους  ιατρούς  και τα  νοσοκομεία στη  Χριστιανική Ρωμανία:   Συνέχεια ανάγνωσης ΒΥΖΑΝΤΙΟ – Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΡΩΜΑΝΙΑΣ →

.

.

Η ΠΕΜΠΤΗ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΑ

 .

«εἰ πορεύσονται δύο ἐπὶ τὸ αὐτὸ καθόλου, ἐὰν μὴ γνωρίσωσιν ἑαυτούς;»

ΑΜΩΣ III, 3

 .

Η μη αποστολή υλικής βοήθειας από την Τετάρτη Σταυροφορία στην Παλαιστίνη δεν υπήρξε χωρίς αντιστάθμισμα. Επί δέκα και πλέον χρόνια το μικρό βασίλειο είχε αφεθεί ήσυχο. Η ανακωχή, που ο βασιλεύς Amalric είχε συνάψει με τον σουλτάνο, κρατούσε καλά. Χωρίς δυτική βοήθεια, οι Φράγκοι δεν μπορούσαν να διακινδυνεύσουν να την παραβιάσουν, ενώ ο al-Adil ήταν αρκετά απασχολημένος με την προσπάθεια να συγκρατεί ενωμένες τις κτήσεις του, ώστε να μη διαθέτει καιρό και δυνάμεις για να κατακτήσει ένα κράτος που ήταν ακίνδυνο, ενώ, αν θα του έκανε επίθεση, θα μπορούσε να προκαλέσει μια σταυροφορία. Επί τρία χρόνια, ο Jean d’Ibelin μπόρεσε να κυβερνήσει ανενόχλητος ως αντιβασιλιάς για την ανιψιά του βασίλισσα Μαρία.

Το 1208 η βασίλισσα έφθασε στην ηλικία των δεκαεφτά ετών και ήταν καιρός να βρεθεί σύζυγος γι’ αυτή. Μια πρεσβεία αποτελούμενη από τον Φλωρέντιο, επίσκοπο της Acre και τον Aymar, άρχοντα της Καισάρειας, εστάλη στη Γαλλία να ζητήσει από τον βασιλέα Philip να ορίσει έναν υποψήφιο. Υπήρξε η ελπίδα ότι η προσφορά ενός στέμματος θα προσείλκυε κάποιον πλούσιο και ισχυρό πρίγκιπα ν α ‘ρθει να βοηθήσει τη φραγκική Ανατολή. Αλλά δεν ήταν εύκολο να βρεθεί γαμπρός. Τέλος, την άνοιξη του 1210, ο Philip ανάγγειλε ότι ένας ιππότης από την Champagne, ονομαζόμενος Ιωάννης de Brienne, είχε αποδεχθεί τη θέση…..

.

.

Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ

.

.

.

.

.

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΣTO ΒΥΖΑΝΤΙΟ

(Οι Γνώσεις φυσιολογίας του γήρατος στους Βυζαντινούς συγγραφείς)

.
.
Ιωάννη Παπαφιλιππούλου
Επισκέπτη Υγείας, Θεολόγου

.
Για να είμαστε σε θέση να μιλάμε για ολοκληρωμένη συστηματική φροντίδα των ηλικιωμένων κατά την Βυζαντινή περίοδο δεν φτάνει να αποδείξουμε μονάχα ότι υπήρχε η βούληση να πραγματοποιηθεί, αλλά και ότι υπήρχαν όλες οι επιστημονικές προϋποθέσεις πού επέτρεπαν την εποχή εκείνη να ανιχνευτούν και να κατανοηθούν τα προβλήματα του γήρατος. Ερευνώντας, λοιπόν, τις πηγές της Βυζαντινής περιόδου βρέθηκαν σημαντικά στοιχεία σχετικά με τις γνώσεις πού διέθεταν οι ιατροί και οι συγγραφείς της περιόδου αυτής γύρω από το γήρας, οι οποίες και αξίζει να αναφερθούν.

Το στοιχείο πού εντυπωσιάζει ιδιαιτέρως είναι το γεγονός ότι οι Βυζαντινοί συγγραφείς προσδιορίζουν και διαιρούν την περίοδο των γηρατειών με αρκετά σωστό τρόπο. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Μελετίου, ο οποίος και θεωρεί ως ανήκοντες στην τρίτη ηλικία τους παρακμάζοντες, ενώ τους γέροντες τους κατατάσσει στην τέταρτη ηλικία. Αξιοσημείωτη είναι και η άποψη του Ιωάννη Δαμάσκηνου πού αναφέρει ότι το γήρας αρχίζει από την ηλικία των σαράντα δύο ετών, ενώ ο ίδιος συγγραφέας αναφέρει ότι οι ηλικιωμένοι πέραν των 80 ετών καλούνται «εσχατόγηροι» ως βρισκόμενοι πλέον στα έσχατα της ζωής τους. Πρέπει να αναφερθεί ότι οι απόψεις αυτές των Βυζαντινών συγγραφέων πού προαναφέρθηκαν προσεγγίζουν αρκετά την σύγχρονη άποψη πού υποστηρίζει ότι η ενηλικίωση και η γήρανση του ανθρώπινου οργανισμού αρχίζει μεταξύ 20-30 ετών, καθώς και με τη διαίρεση πού κατατάσσει τους ώριμους ενήλικες όσους διανύουν το 55ο έτος και άνω, τους ηλικιωμένους στο 65ο έτος και άνω, ενώ τους πολύ ηλικιωμένους πάνω από την ηλικία των 80 ετών…..
.
.

Το υπόλοιπο κείμενο ΕΔΩ
.
.
.

.

 .

Επιστολή Ιωάννη Βατάτση προς τον Πάπα Γρηγόριο Θ’ .

 .

“Ιωάννης εν Χριστώ τω Θεώ πιστός βασιλεύς και αυτοκράτωρ Ρωμαίων ο Δούκας, τω αγιωτάτω πάπα της πρεσβυτέρας Ρώμης Γρηγορίω σωτηρίας και ευχών αίτησιν. Οι αποσταλέντες παρά της σης αγιότητος κομισταί του γράμματος τούτου διετείνοντο ότι είναι της σης αγιότητος, αλλ` η βασιλεία μου αναγνούσα τα γεγραμμένα, δεν ηθέλησε να πιστεύσει ότι είναι σου, αλλ` ανθρώπου ζώντος εν εσχάτη απονοία, έχοντος δε τη ψυχήν πλήρη τύφου και αυθαδείας, διότι πώς να μη υπολάβωμεν τοιούτον τον γράψαντα, απευθυνόμενον εις την βασιλείαν μου, ως ένα των ανωνύμων και αδόξων και αφανών, μη διδαχθέντα εκ της πείρας περί του μεγέθους της αρχής ημών και της δυνάμεως; Δεν είχομεν χρείαν σοφίας ίνα διαγνώσωμεν τις και ποίος είναι ο σος θρόνος. Εάν έκειτο επί των νεφελών ή μετέωρός που, ίσως υπήρχεν ανάγκη σοφίας μετεωρολογικής προς ανεύρεσίν του, αλλ` επειδή είνε εστηριγμένος επί της γης, και ουδόλως διαφέρει των λοιπών θρόνων, η τούτου γνώσις πρόχειρος είνε τοις πάσι. Και ότι μεν από του ημετέρου γένους η σοφία και το εκ ταύτης αγαθόν ήνθησε και εις άλλους διεδόθη , καλώς είρηται. Πως όμως ηγνοήθη ή και μη αγνοηθέν, πως εσιγήθη, ότι μετά της σοφίας είναι προσκεκληρωμένη εις το γένος ημών παρά του μεγάλου Κωνσταντίνου και η βασιλεία;….

.

.

Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ

.

.

.