.

.

.

ΕΚ ΓΥΝΑΙΚΟΣ ΕΡΡΥΗ ΤΑ ΦΑΥΛΑ
.
.

ΒΑΣΙΛΙΚΗ Α. ΛΕΟΝΤΑΡΙΤΟΥ

.
Τρία κακά εισίν, τα διώχνουν τούς ανθρώπους
και εβγαίνουν απέ τα σπίτια τους και έχουν πικρίες
μεγάλες•
ήγουν ό καπνός και ή βροχή και ή σκληρή γυναίκα•
διά τούτο, όσον ημπορείς, κτύπα την πέντε δέκα!
διά τούτο ποτέ μηδέν τη πής ποτέ σου την αλήθειαν,
και ύστερα θανατώση σε και χάσης την ζωήν σου.
(…) Ή γυνή ουδέν δύνεται, να κτίση
σπίτι μεγάλον ή μικρόν, αμμή να το αφανίση.

Με αυτά τα μελανά χρώματα, Κυρίες και Κύριοι, ανώνυμος ποιητής του 16ου αιώνα περιγράφει τις γυναίκες και τις πράξεις τους. Και δεν είναι ο μόνος. Η φράση του αυτοκράτορα Θεόφιλου, που αποτελεί και μέρος του τίτλου της σημερινής διαλέξεως δεν αφίσταται και πολύ από τις απόψεις αυτές. Και δεν είναι καθόλου τυχαίο, το ότι σχεδόν όλοι οι βιογράφοι των αγίων, όταν ήθελαν να περιγράψουν το διάβολο, που εμφανιζόταν για να βάλει σε πειρασμό τους βιογραφούμενους, τον περιέγραφαν ως γυναίκα. Πέρα όμως από τις ακραίες απόψεις, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία για το ότι οι γυναίκες —ή μάλλον καλύτερα και οι γυναίκες— εγκληματούσαν και εγκληματούν. Φαντάζομαι άλλωστε ότι θα γνωρίζετε όλοι τον Ηρακλή Πουαρώ και θα έχετε διαβάσει ή θα έχετε δει σε κάποια ταινία, πως την ώρα της ανακαλύψεως ενός πτώματος, απλά και μόνο από τον τρόπο τελέσεως του εγκλήματος δηλώνει ότι αυτός ο φόνος είναι ή δεν είναι έγκλημα γυναίκας.
Το φύλο, ως γνωστόν, ασκεί μεγάλη επίδραση στην εγκληματικότητα. Οι άνδρες και οι γυναίκες διαφέρουν και κατά τη ψυχική και κατά τη σωματική κατασκευή. Στο πρόσφατο δε παρελθόν διέφεραν επίσης και κατά το είδος της διαβιώσεως. Οι γυναίκες ζούσαν κλεισμένες στο σπίτι, φρόντιζαν την οικογένεια και συμμετείχαν πολύ λίγο στον κοινωνικό βίο. Επομένως η κοινωνική και η οικονομική τους θέση ήταν διαφορετική από αυτή των ανδρών. Το συναίσθημα της αδυναμίας και η διαβίωση μέσα στο σπίτι είναι λοιπόν ένας από τους λόγους, για τους οποίους διαμορφώθηκε μια ιδιόμορφη γυναικεία εγκληματικότητα, αλλά όχι ο μοναδικός. Μερικά εγκλήματα δηλαδή από άποψη νομική και φυσική είναι δυνατόν να τελεσθούν μόνο από αντιπρόσωπο του ενός ή του άλλου φύλου. Η κύρια διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών, που δεν μπορεί να καταργηθεί, είναι το φύλο. Για το λόγο αυτό θα εξετασθούν πρώτα τα εγκλήματα που σχετίζονται με τη διαφορά αυτή.
Το βασικό στοιχείο που διακρίνει το γυναικείο από το ανδρικό φύλο είναι η τεκνοποιΐα. Έτσι το πρώτο έγκλημα, που αναφέρεται σ’ αυτό ακριβώς το θέμα και το οποίο διέπρατταν αποκλειστικά οι γυναίκες —ήταν μάλιστα από τα συχνότερο διαπραττόμενα εγκλήματα των γυναικών — είναι η διακοπή της κυήσεως ή άμβλωση.
Στο ρωμαϊκό δίκαιο η άμβλωση δεν ήταν αξιόποινη πράξη, διότι οι ρωμαίοι νομικοί θεωρούσαν ότι το έμβρυο αποτελούσε συστατικό στοιχείο του σώματος της μητέρας και ότι δεν είχε δική του ξεχωριστή οντότητα. Για πρώτη φορά θεσπίσθηκε διάταξη για την τιμωρία της αμβλώσεως στο τέλος του 2ου ή αρχές του 3ου αιώνα, επί Σεπτιμίου Σεβήρου και Αντωνίνου Καρακάλλα. Η διάταξη όμως αυτή τιμωρούσε την πράξη όχι ως ανθρωποκτονία ή γενικότερα ως έγκλημα κατά της ζωής, αλλά διότι θεωρήθηκε ως εξαπάτηση του άνδρα και διάψευση των προσδοκιών του για απόκτηση διαδόχου. Αν η απόφαση για τη διενέργεια της αμβλώσεως είχε παρθεί από τον άνδρα ή αν είχε γίνει με τη συγκατάθεσή του, η πράξη δεν ήταν αξιόποινη. Η γυναίκα που διέκοπτε την εγκυμοσύνη της με φάρμακα τιμωρείτο με την ποινή της πρόσκαιρης εξορίας. Όταν όμως με τη διακοπή της κυήσεως, είχαμε ματαίωση γεννήσεως κυοφορούμενου κληρονόμου, της επιβαλλόταν κεφαλική ποινή. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι η πράξη διωκόταν και με τις διατάξεις περί φαρμακείας, σύμφωνα με τις οποίες τιμωρείτο, όποιος παρασκεύαζε και χορηγούσε παρασκευάσματα, τα οποία προκαλούσαν την άμβλωση. Το «όποιος» δεν χρησιμοποιείται εδώ με ακριβολογία, γιατί από τη διατύπωση του συνόλου σχεδόν των νομικών —πολιτειακών και εκκλησιαστικών— πηγών προκύπτει, πως αυτουργοί και συμμέτοχοι στο έγκλημα της αμβλώσεως πρέπει να ήσαν αποκλειστικά γυναίκες. Μια εξήγηση αυτού του φαινομένου θα μπορούσε, κατά τη γνώμη μου, να είναι το ότι με τις γυναικολογικές ασθένειες και ειδικότερα με τις αμβλώσεις ασχολούνταν, αποκλειστικά σχεδόν, γυναίκες γιατροί ή μαίες. Εδώ πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η ποινικοποίηση αυτή της αμβλώσεως δεν σήμαινε ότι είχε και το χαρακτήρα της ανθρωποκτονίας. Ανθρωποκτονία όμως θεωρείτο η χορήγηση παρασκευασμάτων στη μητέρα για τη διακοπή της κυήσεως μόνον αν είχε ως συνέπεια το θάνατο της μητέρας και όχι επειδή πέθαινε ο κυοφορούμενος.
Πριν προχωρήσουμε στην αντιμετώπιση της αμβλώσεως από άποψη πολιτειακού δικαίου, ας σταθούμε λίγο στον τρόπο αντιμετωπίσεώς της από τη μεριά της Εκκλησίας, για την οποία θα πρέπει να τονισθεί ότι στα πρώτα χρόνια —ίσως καλύτερα στους πρώτους αιώνες— του βίου της είχε θεσμούς πολύ πιο προοδευτικούς και πολύ πιο ανοιχτούς ορίζοντες από αυτούς του χρονικά αντίστοιχου πολιτειακού δικαίου.
.
.
Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ
.
.
.

,.

.

,

,

,

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΜΕΣΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΠΟΧΗ*

(μέσα από τα αγιολογικά κείμενα)

 .

.

Η απόκτηση θυγατέρας

Η συνήθης ανταμοιβή των ευσεβών και πιστών γονέων, όταν μόνη η μητέρα ή μαζί με το σύζυγό της επικαλούνταν τη βοήθεια του Θεού και της Παναγίας για την απόκτηση διαδόχου, ήταν η γέννηση ενός γιου. Οι εξαιρέσεις, οι περιπτώσεις δηλαδή που το παιδί ήταν κόρη, αφορούν, όπως αναφέρθηκε, στις γεννήσεις μελλοντικών αγίων γυναικών.

Τις περισσότερες φορές μάλιστα είτε από τη στιγμή της γέννησής τους είτε πριν από αυτήν είτε, τέλος, σε πολύ μικρή ηλικία τι εμφάνιση ιδιαίτερων στοιχείων, που προδιέγραφαν το μέλλον τους, ερχόταν να αντισταθμίσει το ενδεχόμενο παράπονο των γονέων που δεν απέκτησαν αρσενικό παιδί. Ιδιαίτερα, στην περίπτωση της Θεοφανούς υπήρξε η πρόρρηση του αγγέλου προς τους γονείς: αμήν ευαγγελίζομαι υμίν, ότι θυγάτριον τέξετε και δι’ αυτού μεγάλη υμάς διαδέξεται δόξα.

Η φράση έρχεται σε αντίθεση με την κρατούσα αντίληψη των Βυζαντινών, σύμφωνα με την οποία η απόκτηση κοριτσιού δεν αντιμετωπιζόταν θετικά· έφταναν στο σημείο να θεωρούν τους εαυτούς τους δυστυχείς, όταν ένα τουλάχιστον αγόρι δεν συγκαταλεγόταν μεταξύ των παιδιών τους, όπως αποδεικνύεται από τα παρακάτω περιστατικά.

Οι γονείς του Στεφάνου του Νέου ( +767) δύο θυγατέρων το κατ’ αρχάς γεγονότες πατέρες, άρρενος ημοίρουν παιδός, και το ατύχημα ου μικρόν εδόκει τοις φιλοθέοις. Και ο Συμεών Μεταφραστής, τον 10^ο αιώνα, αποτυπώνει στη συνέχεια του κειμένου του την τότε ισχύουσα αντίληψη των Βυζαντινών για την περίπτωση: Ίσασι τούτο πάντως όσοι παίδων πατέρες ώφθησαν· σχεδόν γάρ ουδέν τι έλαττον του ατέκνους είναι, λυπεί το τίκτον τας άρρενος γονής απορείν. Η προσθήκη αυτή κρίθηκε απαραίτητη από τον Συμεών, που θέλησε να επισημάνει το μέγεθος του προβλήματος. Η γέννηση του αγίου γέμισε χαρά τους γονείς, ιδίως τη μητέρα του, η οποία στην Παναγία των Βλαχερνών ευχαρίστησε τη Θεομήτορα συμπληρώνοντας με τα λόγια της την παραπάνω αντίληψη: Χαίροις, πανάχραντε, η της, αρρενοτόκου μου παιδοποιίας την στείρωσιν λύσασα. Χαίροις, πανάχραντε, η την εμήν αθυμίαν μεταστρέψασα εις χαράν… .

Ο Βίος του Μιχαήλ Συγκέλλου ( +846) μας πληροφορεί ότι οι γονείς του, αν και είχαν πολλά κορίτσια, συνέκριναν τους εαυτούς τους με τους δυστυχούντες άτεκνους γονείς γιατί δεν είχαν αρσενικό παιδί. Η μητέρα του αγίου προσευχόταν νυχθημερόν παρακαλώντας για ένα γιο.

Οι γονείς του Θεοδώρου Εδέσσης (9^ος αι.) Ζητούσαν επίμονα άρρενα απόγονο μετά τη γέννηση της κόρης τους. Μεταξύ των ευεργετηθέντων από τον όσιο Ευάρεστο συγκαταλέγεται ο συγκλητικός Μιχαήλ. Δυστυχής, καθώς η γυναίκα του γεννούσε μόνο κορίτσια, προσέφυγε ο ίδιος στον όσιο ζητώντας αρσενικό παιδί.

Από τον ίδιο όσιο ευλογήθηκαν ο σκυτοτόμος, πεδίλων ραφεύς, Δημήτριος και η γυναίκα του να αποκτήσουν παιδί και αυτό να είναι αγόρι, αφού είχαν ήδη χάσει τέσσερα παιδιά. Οι γονείς του πατριάρχη Αντωνίου Καυλέα ( +909 ή 898) επιθυμούσαν, για την ολοκλήρωση του γάμου τους, ένα γιο για το επισφράγισμα της ευτυχίας τους. Ο Νείλος ο Νέος ( +1004) ήταν δώρο του Θεού στους γονείς του, που επιθυμούσαν γιο μετά τη γέννηση κόρης.

Η επιθυμία για την απόκτηση αρσενικού διαδόχου ήταν ακόμη μεγαλύτερη, όπως ήταν φυσικό, στην αυτοκρατορική οικογένεια. Η σταδιακή αποδοχή και εδραίωση της κληρονομικής διαδοχής στο Βυζάντιο καθιστούσε τη γέννηση γιου περισσότερο επιτακτική. Ο ίδιος ο Λέων ς’ περιγράφει αυτή την αγωνία στην Ευφροσύνη την Νέα: Εμέ, φησίν, έρως εξέτι πολλού κατέσχε παίδα λιπείν της τε φύσεως παραμύθιον και τρόπον άλλον τις βασιλείας διάδοχον αλλ’ ει μεν εσπουδάσθη σοι μήτηρ γενέσθαι παιδός, έγνως αν, όσον το φίλτρον, ως μάτην αν είη, τον βίον διηνυκώς ανήρ γήμας και μη παίδας καταλιπών· ει δε και βασιλεύς ο ανήρ είη, μη πατήρ ακούσας παιδός, αβίωτος μεν ο βίος αυτώ, η δε γε αρχή δουλείας απάσης χείρων, και το σπουδαζόμενον αυτού υπέρ μηδενός… .

Η σύζυγος του Κωνσταντίνου Ζ’ Πορφυρογεννήτου, Ελένη, κάλεσε στο παλάτι το Βασίλειο το Νέο ( +944 ή 952) και εδυσώπει ουν αυτόν η θεοφιλεστάτη αυγούστα παρακαλέσαι τον Θεόν όπως δοθή αυτή άρρεν τέκνον, επειδή τα προγεγενημένα αυτής τέκνα θήλεα εχρημάτιζον. Ο άγιος προφήτευσε τη γέννηση ενός ακόμη κοριτσιού και στη συνέχεια τη γέννηση του διαδόχου, Ρωμανού Β’….

,

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο στο : www.e-istoria.com

,

Θεόδωρος Κορρές

.

.

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (324-1025)

.
Η Μακεδονία από τον Δ΄ έως τον ΣΤ΄ αιώνα

Παρά το γεγονός ότι η πλειονότητα των νεωτέρων ιστορικών τοποθετεί στο 324, έτος της μονοκρατορίας του Μεγάλου Κωνσταντίνου, την απαρχή της ιστορίας του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους που αργότερα ονομάσθηκε Βυζάντιο, πρέπει να ανατρέξουμε στην περίοδο της Τετραρχίας, γιατί τότε συμβαίνουν σημαντικά γεγονότα που θα είναι καθοριστικά για το μέλλον της Μακεδονίας.

Κατά την περίοδο αυτή, ο Καίσαρας Γαλέριος μετέφερε την έδρα της διοικήσεώς του από το Σίρμιο της Παννονίας στη Θεσσαλονίκη, οικοδόμησε πολυτελές ανακτορικό συγκρότημα, τη Ροτόντα, την θριαμβευτική αψίδα που φέρει το όνομά του και ουσιαστικά κατέστησε την Θεσσαλονίκη πρωτεύουσα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους. Η σύντομη αυτή αναδρομή στα χρόνια του Γαλερίου είναι επιβεβλημένη και για έναν ακόμη, σημαντικότερο ίσως λόγο. Γιατί τότε έγιναν οι περίφημοι διωγμοί κατά των Χριστιανών, στους οποίους μαρτύρησε το 305 και ο Ρωμαίος αξιωματικός Δημήτριος. Και είναι γνωστό πόσο στενά συνδεδεμένο είναι το όνομα και η λατρεία του μάρτυρος Δημητρίου, που από τον ΣΤ΄ ήδη αιώνα θεωρείται πολιούχος της Θεσσαλονίκης, με την ιστορία της πόλεως και ιδιαίτερα με τις προσπάθειές της να αμυνθεί κατά των ποικίλων εχθρών που την απειλούσαν.

Τις διοικητικές μεταρρυθμίσεις του Διοκλητιανού συνέχισε ο Μέγας Κωνσταντίνος και η Διοίκηση της Μοισίας χωρίσθηκε, πιθανώς πριν το 327, στις Διοικήσεις της Δακίας και Μακεδονίας, όπως μαρτυρείται στη Notitia dignitatum, πηγή του Ε΄ αιώνος. Στο νέο διοικητικό σχήμα, η επαρχία της Μακεδονίας χωρίσθηκε σε Macedonia prima και Macedonia secunda.

Έτσι, τον Δ΄ αιώνα τα όρια της Μακεδονίας έφθαναν μέχρι τον ποταμό Νέστο ανατολικά, προς βορράν μέχρι το σημερινό Βελεσά (Titov-Veles), στα δυτικά μέχρι την Παλαιά Ήπειρο και στα νότια μέχρι τη Θεσσαλία. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα όρια της Μακεδονίας μεταβάλλονται στους αιώνες που ακολουθούν.

Την σπουδαιότητα της Θεσσαλονίκης ως διοικητικού κέντρου αντιλήφθηκε και ο Μέγας Κωνσταντίνος, ο οποίος την κατέστησε βάση των επιχειρήσεών του, κατά την περίοδο 322-323. Σύμφωνα με τον ιστορικό του Ε΄ αιώνος Ζώσιμο, ο Μέγας Κωνσταντίνος κατασκεύασε στη νοτιοδυτική γωνία της πόλεως ένα τεχνητό τετράγωνο λιμάνι, για να ελλιμενισθούν τα πλοία του στόλου που είχε συγκεντρώσει, προκειμένου να μεταφέρει τον στρατό του στη Μικρά Ασία στην αναμέτρησή του με τον Λικίνιο. Ο «σκαπτός» λιμένας του Μεγάλου Κωνσταντίνου έμελλε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην εμπορική κίνηση και οικονομική ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης στα βυζαντινά χρόνια, όπως αναφέρουν πηγές του Ι΄ και του ΙΒ΄ αιώνος. Ας σημειωθεί ότι στις φυλακές της Θεσσαλονίκης μεταφέρθηκε μετά την ήττα του ο Λικίνιος και εκεί παρέμεινε έως την εκτέλεσή του, το 325.
.
.
.

Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ
.
.
.

ΤΑ ΤΕΙΧΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, Η ΑΚΡΟΠΟΛΗ, ΤΟ ΕΠΤΑΠΥΡΓΙΟ

 .

.

Του Δημ. Τσιρόγλου

 .

Η  Θεσσαλονίκη,  εξ  αιτίας  της  σπουδαίας  στρατηγικής  θέσης  της, περιτειχίσθηκε  πολύ  νωρίς για  να  προστατευτεί  από  την  ξένη  επιβουλή. Πολύ  πιθανόν  να  οχυρώθηκε  άμα  τη  ιδρύσει  της. Μάλιστα  τα  τείχη  της  είχαν  σχεδόν  στην  πλειονότητά τους  την  ίδια  θέση  μ’ αυτά  των  νεότερων  χρόνων.

  Τα  τείχη  που  διασώζονταν  μέχρι  πρόσφατα είχαν  μήκος  περί  τα  8.000  μ.  και  το  ύψος  τους  έφθανε  σε  μερικά  σημεία  και  τα  12  μ., ανάλογα  πάντοτε  με  την  κλίση  του  εδάφους. Σήμερα  σώζονται  περίπου  4.000  μ. Το  σχήμα  που  δημιουργούσαν  ήταν  τραπεζοειδές. Χρονολογούνται  τα  περισσότερα  σωζόμενα  τμήματά  τους  από  την  εποχή του  Μεγάλου  Θεοδοσίου (τέλη  του 4ου αι.) ή  λίγο  αργότερα. Τα  δύο  παράλληλα  τείχη, το  δυτικό  και  το  ανατολικό, το  παραθαλάσσιο  τείχος  που  τα  συνέδεε  προς  νότον  και  η  βόρεια  πλευρά  που  ουσιαστικά   είναι  η  προέκταση  του  δυτικού  προς  το  ανατολικό, στη  συμβολή  των  οποίων  βρίσκεται  το  κάστρο  της  Ακρόπολης. Το  δε  κάστρο  της  Ακρόπολης  ήταν  ενισχυμένο  στη  βόρεια  πλευρά  του  με  επτά  πύργους  και  δημιουργούσε  έτσι  το  Επταπύργιο. Αναφέρεται  ότι  στα  τείχη  της  πόλης  υπήρχαν  μέχρι  40  πύργοι[1] ή  ίσως  πολύ  περισσότεροι.[2] Στην  πλειονότητά  τους  ήταν  πρόβολοι,  τριγωνικοί  ή  συνήθως  τετράγωνοι. Τα  σημαντικότερα  φρούρια  της  οχύρωσης  της  πόλης  ήταν  του    Αχμέτ  Πασά, το  Γεντί  Κουλέ, το  Τοπ  Χανέ, του  Βαρδαρίου  και  τέλος  το  φρούριο  της  Καλαμαριάς.

  Στη  νότια  πλευρά  της  οχύρωσης, στην  κάτω  πόλη,  τα  τείχη  ήταν  διπλά. Αποτελούνταν  από  το  εσωτερικό  και  το  εξωτερικό  τείχος  ή  περίτειχος,  με  μεταξύ  τους  απόσταση  10  μ. περίπου. Μετά  το  εξωτερικό  τείχος  ακολουθούσε  το  προτείχισμα  και  αμέσως  μετά  η  απαραίτητη  βαθιά   τάφρος με  νερό.

  Το  παραθαλάσσιο  τείχος  είχε  επί  συνόλου  τρεις μεγάλους   πύργους – φρούρια. Ένας  υπήρχε στη  συμβολή  δυτικού  και  παραθαλάσσιου, νότια, το  ονομαζόμενο   φρούριο  του  Βαρδαρίου. Ο  δεύτερος  δίπλα  στον  προηγούμενο, νοτιότερα,  και  λεγόταν  φρούριο  Τοπ  Χανέ.[3] Και  ο  τρίτος  στη  συμβολή  παραθαλάσσιου  και  ανατολικού  προς  νότον, το  φρούριο  της  Καλαμαριάς, ο  μετέπειτα   Λευκός  Πύργος. Βέβαια  σε  παλιά  χαλκογραφία  εικονίζονται  πλήθος  άλλων. Όπως  επίσης  μεγάλος  αριθμός  αναφέρεται  και  σε  υπηρεσιακά  έγγραφα  της  οθωμανικής  διοίκησης. Ωστόσο  αυτοί  ήταν  οι  μεγαλύτεροι  και  σπουδαιότεροι.

Κατά την μεγαλύτερη περίοδο της ιστορίας της Θεσσαλονίκης στην Ακρόπολη στρατοπέδευε  η  φρουρά  της πόλης. Αποτελούσε το τελευταίο  καταφύγιο των  υπερασπιστών της, στρατιωτικών και πολιτών. Έτσι παρά  το μέγεθός του  το Φρούριο της Ακρόπολης  ήταν  υψίστης σημασίας για την άμυνα της πόλης.

Συνέχεια ανάγνωσης ΤΑ ΤΕΙΧΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, Η ΑΚΡΟΠΟΛΗ, ΤΟ ΕΠΤΑΠΥΡΓΙΟ →