.

.

ΑΔΕΛΦΟΠΟΙΪΑ

(αδελφοποιτοί – βλάμηδες)

 .

Αδελφοποιΐα είναι η δημιουργία αδελφικού δεσμού μεταξύ δύο ή και περισσοτέρων ατόμων με κάποια μαγική πράξη ή θρησκευτική λειτουργία. Μετά την αδελφοποίησή τους τα άτομα αυτά έχουν ιερή υποχρέωση να αλληλοβοηθούνται σ’ όλη τους τη ζωή. Ο δεσμός τους δεν είχε όρια. Σε περίπτωση που ο ένας από τους δύο έπεφτε θύμα εγκληματικής πράξης ο άλλος είχε την υποχρέωση να ανταποδώσει το κακό, να πάρει πίσω το αίμα του αδελφοποιού του.

Η αδελφοποιΐα είναι έθιμο από τα πολύ παλιά χρόνια και γνωστό σε πάρα πολλούς λαούς. Από σχετικές πληροφορίες γνωρίζουμε πως ήταν έθιμα των Λυδών, των Σκυθών, των Θρακών, των Γερμανών και των Κελτών. Σήμερα είναι γνωστό το έθιμο σ’ όλες τις Ηπείρους. Για τους αρχαίους Έλληνες και τους Ρωμαίους δεν υπάρχουν πειστικές πληροφορίες για την ύπαρξη του εθίμου. Οι φιλίες των Αχιλλέα-Πατρόκλου και Δάμωνα-Φεντία δε θεωρούνται αποδεικτικά στοιχεία για την ύπαρξη του εθίμου. Το έθιμο γίνεται γνωστό μετά τις κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και την επικράτηση των Ρωμαίων. Τότε έγιναν πολλές μετακινήσεις των λαών «Ανατολή και Δύση» με αποτέλεσμα να μεταδοθούν όχι μόνο οι πνευματικές γνώσεις αλλά και διάφορα ήθη και έθιμα μεταξύ των λαών της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Σχετικές πληροφορίες για το έθιμο έχουμε από τη ρωμαϊκή νομοθεσία, τη βυζαντινή ιστορία και τη συλλογή εκκλησιαστικών νόμων και κανόνων «νομοκάνονας». Απ’ αυτές τις πληροφορίες μαθαίνουμε πως ακόμα και υψηλά πολιτικά πρόσωπα γίνονταν αδελφοποιοί. Όπως οι Ιουστιανιανός με το μάγιστρο Στρατήγιο, ο Βασίλειος ο Μακεδόνας με το Μιχαήλ τον Γ΄ κλπ. Από δημοτικά τραγούδια της Καππαδοκίας μαθαίνουμε πως αδελφοποίηση έχουμε μεταξύ Ελλήνων και Σαρακηνών όπως ο ακρίτας Ανδρόνικος με το Σαρακηνό Συριόπουλο….
.
.

Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ
.
.
.

.

.

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΤΟΥ ΤΣΙΦΤΕΤΕΛΛΙΟΥ ΠΡΟΕΛΕΥΣΕΩΣ

.

Δοκίμιο για την συνάφεια μεταξύ των σύγχρονων γομφικών
Χορών και των γομφικών χορών της αρχαιότητας
Κωμικός ή σατυρικός χορός;
Ulf Buchheld
Κατά τις επισκέψεις μου στην Ελλάδα έκανα συχνό τη γενική διαπίστωση ότι το Τσιφτετέλλι θεωρείται τούρκικος χορός αραβικός ή τουλάχιστον ανατολίτικος. Η άποψη αυτή υποστηρίζεται και από επιστήμονες. Έτσι, και ο Γιώργος Λυκεσάς π.χ. χαρακτηρίζει το τσιφτετέλλι χορό ανατολίτικο. Ο Samuel Baud-Bovy παραθέτει χωρίο του Μαζαράκη, στο οποίο γίνεται λόγος για τούρκικα τσιφτετέλλια. Τέλος ο Πέτρος Μπεράτης θεωρεί το τσιφτετέλλι χορό θηλυπρεπή, χυδαίο, ηδυπαθή και ασιατικό και αποφαίνεται ότι δεν είχε καμιά θέση στην κλασική περίοδο του ρεμπέτικου.
Όταν το 1993 περίπου σε τηλεφωνική μου συνδιάλεξη με τη γνωστή φιλόλογο στη Γερμανία, Ισιδώρα Ρόζενταλ-Καμαρινέα, εξήγησα το αντικείμενο των ερευνών μου, δηλαδή ότι συνέκρινα τις μορφές του ρεμπέτικου με τις μορφές του δημοτικού τραγουδιού, μου αποκρίθηκε οργισμένη: “Μην ανακατεύετε το ρεμπέτικο με το άγιο δημοτικό τραγούδι! Αυτά τα δύο πράγματα δεν έχουν τίποτα το κοινό μεταξύ τους”.
Αυτές οι γνώμες υποστηρίζονται και από πλήθος δημοσιευμάτων των φιλολόγων του 19ου αιώνα. Έτσι, ανεκάλυψα π.χ. στο άρθρο του Hans Flach, καθηγητή στην Τυβίγγη, “Ο χορός παρά τοις Έλλησι” (1881), το εξής χαριτωμένο χωρίο: “Διότι όπως και στην αρχαιότητα, έτσι και σήμερα στις πανηγύρεις – προς τιμήν της Παρθένου ή ενός Αγίου, εορτάζεται από αγρότες και αγρότισσες με τραγούδια και χορούς, αλλά όπως ανταποκρίνονται όλες οι μαρτυρίες, το περιεχόμενο των τραγουδιών είναι συνήθως σοβαρό – γι’ αυτό και αποκαλούνται «τραγούδια», και οι ανάλογοι χοροί είναι ταιριαστοί και αξιοπρεπείς, ποτέ αμελείς και αναιδείς… Μόνο ένας και μοναδικός χορός είναι εδώ από όλους εξαιρετέος, τον οποίον έλαβε η Ελλάδα από τους φαύλους και εμπαθείς ανατολίτες, τον φρυγικό χορό του Διονύσου, που χορευόταν κατά παράδοσιν στα διάφορα Διονύσια υπό τη μανιώδη επίδραση του οίνου. Αυτός ο κόρδαξ, τον οποίον παρέλαβαν οι Έλληνες μαζί με καθετί το ευτελές από την ανατολή, ήταν χορός στροβιλικός, κατά τον οποίον κινούνται και στρέφονται κυρίως οι γοφοί’’.
Επομένως, στο πεδίο των δημοτικών χορών ζητάει κανείς μάταια το Τσιφτετέλλι, εφόσον δεν θεωρείται ελληνικός. Έτσι λοιπόν, η σχετική γραμματεία τον αγνοεί αποσιωπώντας τον. Συνεπώς, λείπει το Τσιφτετέλλι από τις εκδηλώσεις των δημοτικών χορών.
Το Τσιφτετέλλι κατατάσσεται στο ρεμπέτικο, που δίπλα στους ανδρικούς Ζεϊμπέκικο και Χασάπικο αποτελεί το γυναικείο ταίρι του.
Η προκατάληψη ότι το Τσιφτετέλλι δεν είναι ελληνικό, είναι βαθιά ριζωμένη στον ελληνικό λαό και συντηρείται από κάποιο ανώτερο κοινωνικό στρώμα. Στους αντιπροσώπους αυτούς του στρώματος πρέπει να αποδοθεί η μομφή, ότι ή δεν γνωρίζουν την ιστορία τους ή την παραποιούν. Για τον λόγο αυτόν ο Μάρκος Βαμβακάρης δε συνέθεσε ούτε ένα τσιφτετέλλι….
.
.

Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ
.
.
.

.

.

ΑΡΧΑΙΟΣ ΓΑΜΟΣ

.

Γράφει ο ΑΛ. ΛΙΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Νομικός-Ιστορικός

 .

ΜΙΑ από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές της ζωής παραμένει, ακόμη και σήμερα, η διά βίου ένωση δύο ανθρώπων, η οποία γιορτάζεται με μεγάλη λαμπρότητα και αθρόα συμμετοχή κόσμου από την αρχαιοελληνική εποχή. Έναν τέτοιο γάμο, λοιπόν, θα παρακολουθήσουμε αμέσως παρακάτω.

Όταν είχαν ήδη κανονιστεί οι νομικές σχέσεις και τα γαμικά συμβόλαια των νεονύμφων, το επόμενο βήμα ήταν, όπως συμβαίνει και σήμερα, η θρησκευτική τελετή του γάμου? αυτό ήταν απολύτως απαραίτητο, επειδή η μη τήρηση του θρησκευτικού τύπου συνεπαγόταν τη μη γνησιότητα των τέκνων και τα νόθα τέκνα δεν μπορούσαν να φέρουν μετά την ενηλικίωσή τους τον τίτλο του πολίτη. Γιατί η απόκτηση νόμιμων και γνήσιων τέκνων, αποτελούσε τον κύριο σκοπό, για τον οποίο οι Έλληνες, και ειδικότερα οι Αθηναίοι, παντρεύονταν? χαρακτηριστικό και διαφωτιστικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα του ρήτορα Δημοσθένη (Κατά Νεαίρας, LIX, §122): «… γιατί αυτό θα ‘πει γάμος, δηλαδή να κάνει παιδιά και να εγγράψει τα παιδιά του… στους δημότες και να παντρεύει τις θυγατέρες του… με πολίτες. Γιατί… τις γυναίκες τις έχουμε, για να μας κάνουν παιδιά και για πιστούς φύλακες του σπιτιού…». Ο χρόνος, ωστόσο, που θα γινόταν ο γάμος δεν ήταν τυχαίος, αλλά περιοριζόταν τόσο ως προς την εποχή όσο και τις ημέρες του μήνα. Σχετικά με τον προσδιορισμό της καταλληλότερης ημέρας για την τέλεσή του υπάρχει διαφωνία μεταξύ των αρχαίων. Ο Ησίοδος την επικεντρώνει στην τέταρτη ημέρα του μήνα χωρίς να ξεκαθαρίζει αν εννοεί την τέταρτη μετρώντας από την αρχή ή το τέλος του μήνα, αλλά διασταυρώνοντας τα λεγόμενά του με όσα γράφει ο Πρόκλος καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι αναφέρεται στην τέταρτη ημέρα από την αρχή του μήνα άλλοι πάλι σημειώνουν ως ημέρα του γάμου αυτήν που θα είχε πανσέληνο, γι’ αυτό και στον Ευριπίδη (Ιφ. Αυλ. 787) όταν η Κλυταιμνήστρα ρωτάει τον Αγαμέμνονα πότε θα γίνει ο γάμος της κόρης τους, εκείνος αποκρίνεται «όταν συμπληρωθεί ο κύκλος της σελήνης» κάτι παρόμοιο αναφέρουν ο Δίων ο Χρυσόστομος (Ζ’,70) και ο Πίνδαρος (Ίσθμ. Ζ’,44). Ως προς την εποχή του έτους οι αρχαίοι προτιμούσαν για τους γάμους τον χειμώνα ―λίγο παράξενο για ‘μας σήμερα― και μάλιστα οι Αθηναίοι είχαν ονομάσει «Γαμηλιώνα» τον μήνα κατά τον οποίο γίνονταν οι γαμήλιες τελετές και που συνέπιπτε με τον δικό μας Ιανουάριο. Πάντως, ούτε η ημέρα ούτε ο μήνας ήταν εντελώς υποχρεωτικά, επομένως κάποιες παρεκκλίσεις γίνονταν δεκτές….

.

.

Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ

.

.

.

.

.

ΟΙ ΠΡΟΛΗΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

.

ΠΡΟΛΗΨΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ
ΜΕ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΑΠΤΙΣΗ

.
Εγκυμοσύνη
Η στείρα γυναίκα κάνει παιδί αν φάει μια μικρή πίτα από φούρνο καινούριο που ανάβει για πρώτη φορά. Σ’ αυτή την πρόληψη ο φούρνος αντιστοιχεί στη μητέρα, το γλύκισμα στο βρέφος, η φωτιά στην εγκυμοσύνη και το πρώτο άναμμα στη γυναίκα που θα κυοφορήσει πρώτη φορά. Επίσης κάνει παιδί αν πάρει ένα κέρμα από καθεμιά από εφτά γυναίκες που παντρεύτηκαν έναν μόνο άντρα, κυρίως λόγω της ιερότητας του αριθμού εφτά.
Οι γυναίκες που γεννούν συνέχεια κορίτσια, βαφτίζουν αγόρια, για να αποκτήσουν κι αυτές αγόρι, συνδυάζοντας το γεγονός ότι κρατούν συχνά ξένα αγόρια με την απόκτηση δικού τους. Στην απόκτηση αγοριού θεωρείται ότι συντελεί και το να δίνουν τα ονόματα Σταμάτα και Αγόρω στο τελευταίο κορίτσι που γεννήθηκε, από τα οποία ονόματα το πρώτο περιέχει την ευχή των γονέων να σταματήσουν τα κορίτσια και το άλλο την ευχή να είναι αγόρι το επόμενο παιδί.
Οι γυναίκες που κυοφορούν για πρώτη φορά κρύβουν την εγκυμοσύνη τους, γιατί έτσι πιστεύεται ότι το παιδί που θα γεννηθεί θα είναι όμορφο. Η πρόληψη εξηγείται από την ευνόητη ντροπή που αισθάνονται οι έγκυοι σε συνδυασμό με τις προλήψεις για τη βασκανία. Αν η γυναίκα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της γίνεται ομορφότερη, πιστεύεται, συνδυάζοντας την έννοια της ομορφιάς με το ωραίο φύλο, ότι θα φέρει στον κόσμο κορίτσι. Αν η έγκυος θέλει να τρώει γλυκά, θα γεννήσει αγόρι, ενώ αν θέλει ξινά, θα γεννήσει κορίτσι. Η πρόληψη πιθανόν προέκυψε από το ευχάριστο ή δυσάρεστο συναίσθημα που θα φέρει το φύλο του νεογέννητου, αφού είναι γνωστό ότι σε ορισμένους ιδίως τόπους τα αγόρια είναι πιο επιθυμητά από τα κορίτσια. Για τον ίδιο λόγο, αν η έγκυος επιθυμεί να τρώει κρέας, θα αποκτήσει αγόρι, ενώ αν θέλει ψάρι, θα κάνει κορίτσι.
Αν το προηγούμενο παιδί της εγκύου μοιάζει με κορίτσι (κοπελλοφέρνει), θεωρείται, κατά μεταφορά, ότι το επόμενο παιδί θα είναι κορίτσι, αν όμως μοιάζει με αγόρι (παιδοφέρνει), η γυναίκα θα κάνει αγόρι. Αν η έγκυος ακούσει φωνή κουκουβάγιας, θεωρείται, συνδυάζοντας το γένος της λέξης κουκουβάγια με το φύλο του παιδιού που θα γεννηθεί, ότι θ’ αποκτήσει κορίτσι, αν όμως ακούσει μπούφο, σύμφωνα με την ίδια μεταφορά, θα γεννήσει αγόρι. Αν καεί κάπου το πρόσφατα ραμμένο ρούχο της εγκύου, θεωρείται σημάδι ότι θα γεννήσει κορίτσι, σύμφωνα με ευνόητη μεταφορά. Αν της ζητήσουν ξαφνικά να δείξει το χέρι της κι αυτή δείξει την παλάμη, αυτό προμηνύει ότι κυοφορεί κορίτσι σύμφωνα πάλι με ευνόητη μεταφορά, όπως, αντίθετα, αν δείξει το πάνω μέρος του χεριού της, είναι προμήνυμα ότι θα κάνει αγόρι. Σαν οιωνοί για το φύλο του παιδιού που θα γεννηθεί χρησιμεύουν τα σχήματα που παίρνουν κομμάτια στύψης όταν τα ρίξουν στη φωτιά….
.
.

Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ
.
.
.