.

.

Λευκός Πύργος

.

Λευκός Πύργος ή πύργος του Kanli Kule – αίματος, ή των Λεόντων…

Είναι εξαώροφος με συνολικό ύψος 30 μ. και περίμετρο 70 μ. Σύμφωνα με μια εκδοχή κτίστηκε μεταξύ των ετών 1423-1430 από Ενετούς ενώ κατά μια άλλη και ίσως η πιθανότερη, το 1536…

Το προτείχισμα του περιβάλλοντος χώρου κατεδαφίστηκε το 1911.

.

.

Αντί πηγής: Ευχαριστώ τον καλό φίλο Κων. Νίγδελη για την πανέμορφη κασετίνα που φέρει τον τίτλο ”Θεσσαλονίκη 1912-2012: Ψηφίδες μνήμης” και, για την άδειά του προς δημοσίευση εικόνων.

.

.

 .

.

.

Διοικητήριο

.

Από τα πλέον σημαντικά κτήρια της πόλης που κτίστηκε σε σχέδια του αρχιτέκτονα Βιταλιάνο Ποζέλιτο 1891.

Έδρα του Βαλή… φιλοξένησε την τουρκική Νομική Σχολή το 1907… τις υπηρεσίες της Γενικής Διοίκησης, του Υπουργείου Βορείου Ελλάδος, του Υπουργείου Μακεδονίας Θράκης…

Το 1955 προστέθηκε ακόμα ένας όροφος.

Αριστερά της φωτογραφίας διακρίνεται το τζαμί του Ρολογιού που καταστράφηκε στην πυρκαγιά του 1917.

.

.

Αντί πηγής: Ευχαριστώ τον καλό φίλο Κων. Νίγδελη για την πανέμορφη κασετίνα που φέρει τον τίτλο ”Θεσσαλονίκη 1912-2012: Ψηφίδες μνήμης” και, για την άδειά του προς δημοσίευση εικόνων.

.

.

.

.

ΔΡΟΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΔΕΣΣΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ

(σύμφωνα με μαρτυρίες περιηγητών)

 .

Γεώργιος Κ. Σταλίδης

 .

Ι. Τοπογραφικό – ιστορικό πλαίσιο

Όπως είναι γνωστό, η πόλη της Έδεσσας, από γεωγραφική και στρατηγική άποψη, είναι χτισμένη σε πολύ σπουδαία θέση.

Βρίσκεται στην Κεντρική Μακεδονία και είναι τοποθετημένη επάνω σ’ ένα ημικυκλικό πλάτωμα, το οποίο σχηματίζεται ανάμεσα στις παρυφές των ορέων Βέρμιο προς τον Νότο, και Βόρας προς Τον Βορρά. Το υψόμετρο της πόλης είναι 307,75 μ.

Το πλάτωμα αυτό, προς τα ανατολικά, διακόπτεται απότομα και σχηματίζει κάθετο βραχώδη γκρεμό ύψους 40-50 μ. Εδώ, στη βάση του κάθετου βράχου, αρχίζει, και απλώνεται ομαλά προς τα ανατολικά, η πεδιάδα που οδηγεί προς τα Γιαννιτσά, τη Θεσσαλονίκη και τον Θερμαϊκό Κόλπο, προσφέροντας έτσι μια άνετη διέξοδο προς τη θάλασσα και μια εύκολη επικοινωνία με την μεγαλύτερη και σημαντικότερη πόλη της Μακεδονίας.

Προς τα δυτικά, μέσω της κοιλάδας τον Εδεσσαίου ποταμού, καθώς και άλλων περασμάτων, παρέχεται διέξοδος προς τη λίμνη Βεγορίτιδα, που είναι μια από τις μεγαλύτερες λίμνες της Μακεδονίας, τις πεδινές εκτάσεις της Εορδαίας, και από εκεί, προς Βορράν, προς τις περιοχές της Φλώρινας και των Σκοπίων.

Η αρχαία πόλη, κατά τους μακεδονικούς χρόνους, βρισκόταν κάτω ακριβώς από τον βράχο, στην περιοχή Λόγγος, ενώ η ακρόπολή της έχει ανιχνευτεί ψηλά στο πλάτωμα, όπου βρίσκεται και η σημερινή πόλη. Επίσης, και κατά τους ρωμαϊκούς και πρωτοχριστιανικούς χρόνους, η πόλη βρισκόταν στον Λόγγο, ενώ, από τα βυζαντινά χρόνια, ένα μέρος της θα πρέπει να είχε μεταφερθεί επάνω στο πλάτωμα. Κατά την Τουρκοκρατία, η πόλη αρχίζει πλέον να αναπτύσσεται στο πλάτωμα από τα ανατολικά προς τα δυτικά.

Η ίδια η πόλη ήταν οχυρωμένη με φυσικό τρόπο από τρεις πλευρές, τη βόρεια, τη νότια και τη δυτική, και, γι’ αυτό, από εδώ μπορούσε κάποιος να ελέγχει τα περάσματα και την πρόσβαση από τα ανατολικά προς τα δυτικά και αντιστρόφως.

Οι περιγραφές των Βυζαντινών χρονογράφων για το κάστρο της Έδεσσας είναι χαρακτηριστικές. Ο Γεώργιος Κεδρηνός τον 11ο αι. αναφέρει: “Φρούριον δε τα Βοδηνά επί πέτρας αποτόμου κείμενον […]“, ενώ ο Ιωάννης Καντακουζηνός γράφει ότι η πόλη: “[…] υπέρ ήμισυ γάρ ύδασι περικλυζομένη, απρόσιτός έστι πολεμίοις διά την λίμνην· το δ’ επίλοιπον τείχεσιν οχυροτάτοις και πύργοις μεγάλοις, έστι δ’ όπου και φάραγξιν αβάτοις περιέχεται […]“…..

.

.

Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ

.

.

.

.

.

ΟΙ ΒΛΑΧΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΤΟΝ 20ο ΚΑΙ 21ο ΑΙΩΝΑ

 .

Οι Βλάχοι, δηλαδή οι λατινοφωνήσαντες γηγενείς ελληνικοί πληθυσμοί, πολεμιστές και αξιωματούχοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, απετέλεσαν ανέκαθεν ουσιώδη πυρήνα της χριστιανικής Θεσσαλονίκης. Το γεγονός τεκμηριώνει η Ιστορία της. Συνοψίζεται αδρομερώς ως εξής:

1ον Πριν ο Κάσσανδρος την συνενώσει με τα γύρω της πολίσματα και της δώσει το  όνομα της συζύγου του και αδελφής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η Θεσσαλονίκη, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ονομαζόταν Αλία. Δηλαδή θαλασσινή και αλμυρή. Το πρωτογενές τούτο όνομά της διασώζουμε στη λατινική λαλιά μας μόνον εμείς οι Βλάχοι: την ονομάζουμε Saruna , δηλαδή αλμυρή από τη λέξη sare που σημαίνει αλάτι. Saruna την βρήκαν στα χείλη μας πολύ μεταγενέστερα οι Σλάβοι και την ονομάζουν Σόλουν.

2ον Μετά την Τετάρτη Σταυροφορία, που δήωσε την Κωνσταντινούπολη και κατέλυσε την πατρώα μας Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία το 1204, οι Βλάχοι πολιόρκησαν και επεχείρησαν να απελευθερώσουν τη Θεσσαλονίκη από τους Σταυροφόρους το 1207 με επί κεφαλής τον Βλάχο Αυτοκράτορα Ρωμαίων και Βουλγάρων Ιωάννη, τον περίφημο Καλογιάννη ή Σκυλογιάννη, ο οποίος δολοφονήθηκε έξω από τα τείχη της.

3ον Ο Ενετός Βάιλος της βενετοκρατούμενης Θεσσαλονίκης στρατολόγησε, το 1430, με εξουσιοδότηση της Συγκλήτου, Βλάχους πολεμιστές που πολέμησαν τους Οθωμανούς πολιορκητές υπερασπιζόμενοι μέχρις ενός τη Θεσσαλονίκη τους την οποία είχαν εγκαταλείψει οι πλείστοι άλλοι κάτοικοί της.

4ον Η Αγία Παρασκευή είναι ανέκαθεν η προστάτιδα των Βλάχων. Στην Αγία Παρασκευή ήταν αφιερωμένος, από τον 5ο αιώνα ήδη, ο αρχαιότερος σωζόμενος χριστιανικός ναός Αχειροποίητος. Εκεί το 1430 εισήλθε Πορθητής ο Σουλτάνος Μουράτ Β΄. ΄Εθεσε τον «τουρά» του σε κίονα του αριστερού της κλίτους και την έκανε τζαμί. Επί πέντε αιώνες από τότε μέχρι και το 1912, η Αχειροποίητος ονομαζόταν Εσκί Τζουμά τζαμί, δηλαδή τζαμί της Παλαιάς Παρασκευής. Ακόμη και σήμερα στην Αχειροποίητο λειτουργεί δεξιά παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής.

Στο παμπάλαιο αγίασμα της Αγίας Παρασκευής, έξω από την Ληταία πύλη των τειχών, οι Θεσσαλονικείς χριστιανοί ίδρυσαν τα Νεκροταφεία της Αγίας Παρασκευής. Τον λόγο των εγκαινίων εξεφώνησε το 1900 ο κορυφαίος φιλόλογος Πέτρος Παπαγεωργίου, Βλάχος από το Κρούσοβο.

5ον Στον τόμο «Μακεδονία: 4.000 χρόνια ελληνικής Ιστορίας και πολιτισμού», σελίδα 355, ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Μιχαήλ Σακελλαρίου υπογραμμίζει: ….

.

.

Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ

.

.

.