.
.
ΟΙ ΔΗΜΟΤΕΛΕΙΣ ΘΥΣΙΕΣ (ΚΟΥΡΜΠΑΝΙΑ) ΣΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΟΥ Ν. ΔΡΑΜΑΣ
.
.
Σε αρκετά χωριά της Δράμας, όπως και σε πολλά άλλα μέρη, ιδιαίτερα του Βορειοελλαδικού χώρου, συνηθίζονται σε γιορτές διαφόρων αγίων τα λεγόμενα κουρμπάνια, τα οποία αποτελούν μορφή δημοτελούς θυσιαστικής εκδήλωσης και συνεχίζουν την παράδοση πανάρχαιων, αρχέγονων λατρευτικών δοξασιών και συνηθειών. (Κουρμπάνι λέγεται το ζώο που θυσιάζεται, καθώς και η Ουσιαστική τελετουργία στο σύνολό της). Σύμφωνα με το εθιμικό τελετουργικό, προσφέρεται στην εκκλησία ως τάμα ή αγοράζεται από την οικεία εκκλησιαστική επιτροπή κάποιο ζώο, του οποίου το κρέας, αφού μαγειρευτεί και ευλογηθεί από τον ιερέα, μοιράζεται στο εκκλησίασμα. Στα Αναστενάρια ειδικότερα, η ζωοθυσία, όπως ήδη αναφέρθηκε, αποτελεί βασικό στοιχείο του όλου τελετουργικού.
Σε πολλά μέρη επιχωριάζουν παραδόσεις για εθελουσία προσέλευση του θύματος στον τόπο της Ουσίας, ή για αποστολή από τον Θεό ενός ζώου για να θυσιαστεί. Κάποτε όμως το ζώο καθυστερεί να έρθει και οι πανηγυριστές το θυσιάζουν αμέσως, όπως είναι κουρασμένο. Από τότε άλλη χρονιά δεν έρχεται ζώο και στη θέση του θυσιάζεται κάποιο άλλο, από αγορά ή από τάμα.
Η διανομή του κρέατος, μαζί με άρτο, προσδίδει στο κουρμπάνι χαρακτήρα θρησκευτικού γεύματος, ανάλογου με τις «αγάπες» των πρώτων χριστιανικών χρόνων. Παράλληλα βέβαια λειτουργεί στο όλο έθιμο και απόηχος αρχαϊκών αντιλήψεων και δοξασιών, που δίδουν στο κρέας εξαίρετες ιδιότητες για δύναμη και υγεία.
Τα κουρμπάνια με την αρχέγονη αιματηρά μορφή τους απαγορεύτηκαν κατά καιρούς από την Εκκλησία, χωρίς όμως ουσιαστικό αποτέλεσμα, γιατί αντιπροσωπεύουν χαρακτηριστικό δείγμα λαϊκής λατρευτικής εκδήλωσης, με βαθιές ρίζες και αρχαιότατες θρησκευτικές παραστάσεις. Αντίθετα, το κουρμπάνι με μορφή κοινής εστιάσεως έχει γίνει ευρύτερα αποδεκτό και από την Εκκλησία, η οποία και ευλογεί, όπως ήδη σημειώθηκε, το κρέας με ειδική ευχή: «Επίσκεψαι, Κύριε Ίησοϋ Χριστέ, ό Θεός ήμών, τά έδέσματα τών κρεών καί άγίασον αύτά…» Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα ζώα ευλογούνται πριν από τη θυσία. Οι
ιερείς, άλλωστε, δεν παύουν να αποτελούν μέλη της κοινότητας που
θυσιάζει, με τις ίδιες κατά βάση λαϊκές θρησκευτικές αντιλήιεις.
Το έθιμο διατηρήθηκε για αιώνες και έφθασε μέχρι την εποχή μας ως μέσον εξασφάλισης των αγαθών και της ίδιας της ζωής. Δεν πρέπει εξάλλου να παραβλέπεται και ο ψυχαγωγικός – συμποσιακός χαρακτήρας των κουρμπανιών, κάτι Ιδιαίτερα ενδιαφέρον για τους λιτοδίαιτους και στερημένους από Τέτοιες ευκαιρίες χωρικούς παλαιότερα.
Ακολουθούν χαρακτηριστικές περιγραφές για την περιοχή Δράμας.
Καλαμπάκι: Γράφει σε πρόσφατο ενημερωτικό του σημείωμα στον τύπο ο Τοπικός Πολιτιστικός Σύλλογος: «Οι κάτοικοι του Καλαμπακίου, τηρώντας την παράδοση των προγόνων τους, που κατάγονταν από το Κρυόνερο της Ανατολικής Θράκης, κάθε χρόνο στις 18 Ιανουαρίου, αναβιώνουν το έθιμο του κουρμπανιού. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Θεός έστελνε κάθε χρόνο στο προσήλιο του ναού των Κρυονεριτών ένα ελάφι, που το θυσίαζαν και το έκαναν κουρμπάνι, είδος φαγητού που μοιραζόταν σε όλους τους κατοίκους. Το ελάφι ερχόταν κάθε χρόνο το πρωί, ανήμερα της γιορτής του αγίου Αθανασίου, ευλογούντανε από τον ιερέα και θυσιαζόταν νωρίς το πρωί της γιορτής από τους κουρμπανατζήδες. Μια χρονιά το ελάφι άργησε να έλθει και οι κουρμπανατζήδες, θορυβημένοι από την καθυστέρηση, επέσπευσαν τη θυσία χωρίς να αφήσουν το ελάφι να ξεκουραστεί. ‘Οπως πίστευαν οι Κρυονερίτες, ο Θεός θύμωσε που θυσιάστηκε το ελάφι αμέσως χωρίς να ξεκουραστεί και δεν έστειλε άλλη χρονιά. Έκτοτε στη θέση του ελαφιού θυσιάζονται ταύροι ή αγελάδες.
.
.
Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ
.
.
.
