ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ’21 – ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ

.

ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ 1794.

Χριστόδουλος Χατζηπέτρος
.
……….Ο Χριστόδουλος Χατζηπέτρος (η Χατζηπέτρου) γεννήθηκε στις 10 Μαΐου 1799 στο Βετερνίκ (Νεραϊδοχώρι) Τρικάλων και ήταν Βλαχικής καταγωγής από τον Ασπροπόταμο. Η οικογένειά του, οι Χατζηπέτροι ήταν πρόκριτοι τής περιοχής γιά πάνω από 200 χρόνια, προνόμιο που τους αφαιρέθηκε από τον Αλή Πασά μόλις το 1813.

……….Ο πατέρας του, Γεώργιος Χατζηπέτρος, ήταν ο πλουσιότερος γαιοκτήμονας τής περιοχής με πολύ μεγάλη περιουσία, μέρος τής οποίας έχασε όταν εξερράγη η επανάσταση τού 1821. Η οικογένεια τού Χριστόδουλου αποφάσισε να τον μορφώσει ώστε να ασχοληθεί με το εμπόριο, έτσι τον έστειλε σε Ελληνικό σχολείο στις Σέρρες. Ο Χατζηπέτρος όμως είχε άλλες προτεραιότητες στην ζωή του. Διέκοψε τις σπουδές του στις Σέρρες και ταξίδεψε στην Βιέννη το 1814, όπου παρά το νεαρό τής ηλικίας του, κατάφερε να συναντήσει τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη, από τον οποίο ζήτησε να απελευθερώσει τους Έλληνες από τον τουρκικό ζυγό, χωρίς φυσικά αποτέλεσμα.
.
……….Αμέσως μετά, το 1817, ο Χατζηπέτρος επέστρεψε στην Ελλάδα όπου διορίστηκε γραμματέας τού Αλή πασά. Δύο χρόνια αργότερα μυήθηκε στην Φιλική εταιρεία, ασπαζόμενος τον μεγάλο σκοπό τής Ελληνικής Εθνικής επαναστάσεως. Ο Χατζηπέτρος με την σειρά του μύησε στην Φιλική εταιρεία τους σημαντικότερους Κλέφτες και Αρματολούς τής περιοχής του, όπως τον Γρηγόρη Λιακατά, τον Νικόλαο Στουρνάρη και τον Σταμούλη Γάτσιο. Όταν η Πύλη αποκήρυξε τον Αλή πασά, οι Χατζηπέτροι αυτομόλησαν βοηθώντας τα σουλτανικά στρατεύματα, προμηθεύοντας τους πολεμοφόδια.
.
……….Όταν όμως ξεκίνησε η Ελληνική επανάσταση στις 25 Μαρτίου 1821, ο Χριστόδουλος Χατζηπέτρος προσχώρησε αμέσως στην εξέγερση, εξοπλίζοντας με δικά του έξοδα ένα σώμα οπλοφόρων από την περιοχή του. Με τους οπλοφόρους του επί δύο χρόνια παρενοχλούσε συνεχώς τα τουρκικά αποσπάσματα που κατέρχονταν προς την Στερεά και την Πελοπόννησο που ήταν και οι κύριες εστίες τής εξέγερσης. Επειδή όμως η περιοχή του βρισκόταν σε σημείο όπου υπήρχαν ισχυρές τουρκικές δυνάμεις, το 1824 ο Χατζηπέτρος αποφάσισε να μεταβεί με τις δυνάμεις του στην Πελοπόννησο, όπου τέθηκε υπό τις διαταγές τής κυβέρνησης Κουντουριώτη.
.
 Η δράση του κατά τον Αγώνα τής ανεξαρτησίας
 .
……….Αφού πολέμησε εναντίον τού Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο σε διάφορες αψιμαχίες, η  κυβέρνηση απέστειλε τον Χατζηπέτρο ως ενίσχυση στο δοκιμαζόμενο Μεσολόγγι, όπου ορίστηκε φρούραρχος στο κρίσιμο νησάκι τής Κλείσοβας. Όταν έγινε η μαζική επίθεση των Τουρκοαιγυπτίων κατά της νησίδας, ο Χατζηπέτρος είχε αντικατασταθεί λόγω ασθένειας από τον Τζαβέλα, ο οποίος έγραψε μία από τις ηρωικότερες σελίδες τής Ελληνικής ημών επαναστάσεως.
.
……….Το σώμα τού Χατζηπέτρου με τον ίδιο επικεφαλής, έλαβε μέρος στην ηρωική έξοδο τού Μεσολογγίου, όπου από 400 άνδρες επέζησαν μόνο 92 με τον αρχηγό τους. Μετά την καταστροφή αυτή, ο Χατζηπέτρος και οι εναπομείναντες στρατιώτες του κατευθύνθηκαν στο Ναύπλιο, όπου ανέλαβαν δυνάμεις, αλλά και μυήθηκαν σε μυστική εταιρεία, όπου μέλη της ήταν Σουλιώτες, Θεσσαλοί και Ηπειρώτες αγωνιστές με σκοπό να αλληλοβοηθηθούν, καθώς όλοι τους θεωρούνταν ετερόχθονες από τους ντόπιους σε μιά εποχή ισχυρών τοπικισμών.
.
……….Σε αυτή την μυστική εταιρεία μυήθηκε εσκεμμένα και ο Καραϊσκάκης και μετά από λίγο καιρό, έπεισε τα μέλη της, τους “Παλαμιδιώτες” όπως τους έλεγε, να τον ακολουθήσουν στην παράτολμη εκστρατεία του στην Δυτική Στερεά Ελλάδα. Ο Χατζηπέτρος εκστράτευσε με το σώμα του υπό τις διαταγές τού Καραϊσκάκη και διακρίθηκε ιδιαίτερα στην μάχη τής Αράχωβας και αποτέλεσε βασικό συντελεστή στην επιτυχία τής εκστρατείας του, μέχρι το Φάληρο. Προσπάθησε να προστατεύσει τον Καραϊσκάκη στην τραγική εκείνη νύχτα όπου ο Έλληνας στρατηγός τραυματίστηκε και πέθανε.
.
……….Ο Χατζηπέτρος σώθηκε ως εκ θαύματος μετά την Ελληνική καταστροφή στην θέση Ανάλατο. Μαζί με τους υπόλοιπους οπλαρχηγούς επέστρεψε στο Ναύπλιο, όπου βρισκόταν σε εξέλιξη εμφύλιος μεταξύ τού Σουλιώτη Φωτομάρα που εκπροσωπούσε την κυβέρνηση και τού Θεόδωρου Γρίβα, γιά την κατοχή τού Παλαμιδίου. Η διένεξη αυτή οδήγησε σε οδομαχίες μέσα στην πόλη, με τον Χατζηπέτρο να ενισχύει τον Φωτομάρα και την νομιμότητα.
.
……….Μετά την έλευση τού Καποδίστρια, ο Χατζηπέτρος αναγνωρίστηκε γιά τις υπηρεσίες του και τού ανατέθηκε η ηγεσία τής β΄ χιλιαρχίας των καποδιστριακών στρατευμάτων. Ως στρατηγός πρόσφερε τις υπηρεσίες του στην σημαντική μάχη τής Πέτρας στην Βοιωτία, την τελευταία μάχη τής επαναστάσεως, όπου τα Ελληνικά στρατεύματα συνέτριψαν τους τούρκους, επικυρώνοντας την Ελληνική ανεξαρτησία.
.
……….Μετά την έλευση τού Όθωνα στην Ελλάδα διορίστηκε αρχηγός τής φάλαγγας με υπηρεσία στις Κυκλάδες και στην Ανατολική Στερεά, υπηρεσία που εκτέλεσε κατά γενική ομολογία με άψογο τρόπο, κερδίζοντας την εκτίμηση των οπλιτών του αλλά και των πολιτών. Πολύ σύντομα έγινε στρατηγός και προσωπικός υπασπιστής τού Όθωνα, απολαμβάνοντας σημαντικό γόητρο στην Αθηναϊκή κοινωνία τής εποχής, γιά την ειλικρίνεια και την ευθύτητά του.
……….Η μεγάλη στιγμή όμως τού Χατζηπέτρου επήλθε το 1854 με τον Κριμαϊκό πόλεμο και την Ελληνική εμπλοκή.
.
Ο Κριμαϊκός πόλεμος και η αρχιστρατηγία των Ελληνικών επαναστατικών δυνάμεων στην Θεσσαλία

……….Η ρωσοτουρκική διένεξη με αφορμή την κυριότητα τού Παναγίου Τάφου των Ιεροσολύμων, απετέλεσε την αφορμή που οδήγησε σε ολοκληρωτικό πόλεμο. Ο πόλεμος αυτός που είχε και θρησκευτικά χαρακτηριστικά, συγκίνησε την Ελληνική κοινή γνώμη αλλά κατ΄εξοχήν τον Όθωνα και την Αμαλία. Σημαντικό τμήμα τού Ελληνισμού πίστεψε πως η συγκυρία ευνοούσε γιά την πραγμάτωση τής “Μεγάλης Ιδέας”, που εκείνη την εποχή αποτελούσε ανομολόγητος μυσταγωγικός πόθος γιά όλους τους Έλληνες.

.        Αμέσως ο Όθων με την βοήθεια αυλικών του, αξιωματικών και μελών τής κυβερνήσεως Κριεζή, διεξήγαγε μυστικούς εράνους μεταξύ των ευποροτέρων Ελλήνων εμπόρων και συγκέντρωνε πολεμοφόδια γιά τον εξοπλισμό ενόπλων σωμάτων, που θα εισχωρούσαν στις τουρκοκρατούμενες Ήπειρο και Θεσσαλία. Πρώτη επαρχία που εξεγέρθηκε ήταν η Ήπειρος, με αρχηγούς τον Σπυρίδωνα Καραΐσκάκη και τον Θεόδωρο Γρίβα που εισέβαλαν στην περιοχή με 2.000 άνδρες.

……….Ακολούθησαν πολλές μικρές μάχες στην περιοχή με αμφίρροπα αποτελέσματα και χωρίς οι εξεγερμένοι να  αποκτήσουν ένα ξεκάθαρο πλεονέκτημα, λόγω των εσωτερικών αντιθέσεων μεταξύ των κυριοτέρων αρχηγών τους. Ακολούθησε η εξέγερση στην Θεσσαλία που ήταν και η σημαντικότερη, καθώς συγκέντρωσε τα περισσότερα ένοπλα τμήματα από το Ελληνικό βασίλειο. Ο Όθων όρισε μυστικά επικεφαλής των Ελλήνων στην Θεσσαλία τον υπασπιστή του, Χριστόδουλο Χατζηπέτρο, ο οποίος παραιτήθηκε από τις τάξεις τού Ελληνικού στρατού, ώστε να μην δημιουργήσει πρόβλημα στην Ελληνική κυβέρνηση που παρέμενε φαινομενικά ουδέτερη.

……….Ήδη από τον Ιανουάριο είχαν συγκεντρωθεί ομάδες ατάκτων στην Λαμία που απαρτίζονταν κυρίως από ληστές που είχαν αμνηστευθεί από την Ελληνική κυβέρνηση και είχαν πρόθυμα ενστερνιστεί τον αγώνα κατά των τούρκων. Οι σημαντικότεροι οπλαρχηγοί τους, ήταν οι Καταραχιάς, Φαρμάκης, Παπακώστας Τζαμάλας, και Καραούλης. Τον Φεβρουάριο τού 1854 οι άτακτες αυτές ομάδες διήλθαν την ελληνοτουρκική μεθόριο και σε συνεννόηση με τους ντόπιους ξεκίνησαν να παρενοχλούν τα τουρκικά αποσπάσματα με μικρά όμως αποτελέσματα.

……….Ο αγώνας εντάθηκε όταν ο Χατζηπέτρος με το απόσπασμά του πέρασε την ελληνοτουρκική μεθόριο την 1η Μαρτίου 1854 και αναγνωρίστηκε ομόφωνα από όλους τους οπλαρχηγούς ως γενικός αρχηγός. Ακολούθησε η πρώτη σημαντική Ελληνική νίκη στα Μεγάλα Καλύβια Τρικάλων (8 Απριλίου) και η πολιορκία τού φρουρίου τού Δομοκού που όμως δεν είχε αίσιο αποτέλεσμα. Εν τω μεταξύ ο στρατηγός Χατζηπέτρος συγκέντρωνε τις υπόλοιπες δυνάμεις των επαναστατών (800 στρατιώτες) στην περιοχή τής Καλαμπάκας. Στις 30 Απριλίου εξεστράτευσε εναντίον του από τα Τρίκαλα ο Σελήμ πασάς με 3000 στρατιώτες και στρατοπέδευσε ακριβώς απέναντι από τους Έλληνες.

……….Ο Χατζηπέτρος έδρασε μεθοδικά περικυκλώνοντας τον αντίπαλό του και αποκόπτοντας τον στρατό του από κάθε ανεφοδιασμό, τακτική που παρέπεμπε στον δάσκαλό του στα στρατιωτικά, Γεώργιο Καραϊσκάκη. Σύντομα ο Σελήμ βρέθηκε σε δύσκολη θέση και αποφάσισε να επιτεθεί κατά μέτωπο εναντίον τού καλά οχυρωμένου αντιπάλου του. Ήδη όμως ο Χατζηπέτρος είχε λάβει ισχυρές επικουρίες από τις άλλες δύο επαρχίες και η δύναμη του είχε φτάσει επίσης τους 3.000 στρατιώτες, ενώ βρίσκονταν μαζί του και οι σημαντικότεροι Έλληνες οπλαρχηγοί (Δυοβουνιώτης, Χουρμούζης, Λεωτσάκος, Καλαμάρας, Γιουρούκος κτλ).

……….Ακολούθησαν μιά σειρά από μάχες το πρώτο δεκαήμερο τού Μαΐου με κορυφαία αυτή της 10ηςΜαΐου κατά την οποία οι τούρκοι είχαν πάνω από 1500 νεκρούς και τραυματίες. Οι δυνάμεις τού Σελήμ τράπηκαν σε άτακτη φυγή προς τα Τρίκαλα και οι επαναστάτες τού Χατζηπέτρου είχαν γίνει κύριοι τής Θεσσαλικής πεδιάδας, με λάφυρα 5 κανόνια, 500 ντουφέκια και 200 αιχμαλώτους. Η νίκη τού Χατζηπέτρου και των Ελληνικών όπλων ήταν πολύ σημαντική, είχε διεθνή αντίκτυπο και εορτάστηκε με δοξολογία στην Καλαμπάκα. Η αισιοδοξία είχε καταλάβει τους Έλληνες που οραματίζονταν την ανασύσταση τής Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

……….Οι διεθνείς εξελίξεις ματαίωσαν τα Ελληνικά όνειρα, καθώς οι μεγάλες Ευρωπαϊκές δυνάμεις συντάχθηκαν με την Οθωμανική Αυτοκρατορία γιά να εμποδίσουν την Ρωσική έξοδο στο Αιγαίο. Ακολούθησε στις 13 Μαΐου 1854 η επέμβαση των συμμαχικών στόλων Αγγλίας και Γαλλίας που απέκλεισαν τον Πειραιά, ο εξαναγκασμός τού Όθωνα να εγκαταλείψει την υπόθαλψη των εξεγερμένων και το περίφημο “υπουργείο κατοχής” υπό τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο.

……….Οι επαναστάτες αφέθηκαν στην τύχη τους, χωρίς την παραμικρή βοήθεια και ανεφοδιασμό. Σύγχυση επικράτησε καθώς οι πρόξενοι των μεγάλων δυνάμεων επισκέπτονταν τα στρατόπεδα των Ελλήνων ζητώντας τους να επιστρέψουν στην Ελλάδα και να αποδεχθούν την Οθωμανική εξουσία. Ο Σελήμ στο μέτωπο τής Θεσσαλίας απέστειλε στον Χατζηπέτρο προτάσεις γιά ειρήνευση, ζητώντας του να ελευθερώσει τους αιχμαλώτους του, να εκκενώσει την περιοχή που κατείχε, αφού η επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων στην Αθήνα είχε καταδικάσει σε σίγουρη αποτυχία κάθε πιθανή Ελληνική προσπάθεια.

……….Ο Χατζηπέτρος όχι μόνο αρνήθηκε να αποχωρήσει, αλλά με γενναιότητα επέδωσε και τελεσίγραφο στους τούρκους να τού αποδοθούν εντός 48 ωρών τα Τρίκαλα. Οι τούρκοι απάντησαν αποστέλλοντας 8.000 άνδρες υπό τους Αβδή Πασά, Σελήμ Πασά, Ισμαήλ Φράσαρη και τον Αλβανό Τσέλιο Πίτσαρη. Ο Χατζηπέτρος δεν δείλιασε μπροστά στην αριθμητική υπεροχή τού εχθρού, ούτε πτοήθηκε από την εγκατάλειψή του από την Ελληνική κυβέρνηση και την κατάληψη τού Πειραιά από τους Γάλλους. Στην ημερήσια διαταγή του πριν την μάχη έλεγε:
.
……….«Τα οστά των πατέρων μας και ο στενάζων λαός ζητούν εκδίκησιν… Αφού η Ελλάς κατεδικάσθη διά ξένης λόγχης εις ουδετερότητα, ημείς θέλομεν εξακολουθήσει τον πόλεμον και άνευ συνδρομής των Αθηνών επικαλούμενοι την δύναμιν τού Υψίστου».
.
……….Οργάνωσε τα τμήματά του αμυντικά γιά να αντιμετωπίσει τους επερχόμενους τούρκους και σύναψε την φονικότερη μάχη τής Ελληνικής εξέγερσης στις 6 Ιουνίου 1854. Σε αυτήν, οι τούρκοι είχαν πάνω από 1.000 νεκρούς, αλλά η αμυντική θέση των Ελλήνων είχε γίνει απελπιστική λόγω της ελλείψεως εφοδίων. Την ίδια μέρα ο Χατζηπέτρος έδωσε το σύνθημα τής υποχώρησης, που σήμανε και το τέλος τής εξεγέρσεως στην Θεσσαλία. Ο Χατζηπέτρος μετά την υποχώρηση στα Ελληνικά εδάφη κατευθύνθηκε στην Υπάτη και από εκεί στην Λιβαδειά όπου στις 29 Ιουνίου ο λαός αυθόρμητα τον υποδέχθηκε ως ήρωα.
.
……….Αμέσως μετά ο Χατζηπέτρος πρωταγωνίστησε στο τεράστιο κοινωνικό σκάνδαλο με την Αγγλίδα κοντέσα Θεοτόκη, περίφημη γιά την ομορφιά της εκείνη την εποχή. Το σκάνδαλο έλαβε τέτοιες διαστάσεις που ο Χατζηπέτρος έπεσε στην(προσωρινή) δυσμένεια τού αυστηρού Όθωνα.
.
Η πτώση τού Όθωνα - υπασπιστής τού Γεωργίου Α΄ και ο θάνατός του
.
……….Λίγα χρόνια μετά που οργανώθηκε η ισχυρή αντιπολίτευση κατά τού Όθωνα, ο Χατζηπέτρος τήρησε ουδέτερη στάση. Κατά την Ναυπλιακή εξέγερση στήριξε τον Όθωνα, ενώ κατηγόρησε τους πολιτικούς του αντιπάλους που επεδίωξαν την εκθρόνισή του γιά λόγους προσωπικού συμφέροντος. Μετά από την έξωση τού Όθωνα από την Ελλάδα, συνόδευσε τον έκπτωτο μονάρχη στην Βαυαρία, ενώ φαίνεται να συμμετείχε σε συνωμοτική κίνηση που απέβλεπε στην εκλογή τού Λουδοβίκου ως βασιλιά τής Ελλάδας. Μετά την ενθρόνιση τού Γεωργίου, αναγνωρίστηκαν οι υπηρεσίες του και ονομάστηκε επίτιμος υπασπιστής τού νέου Βασιλιά.
.
……….Η πλέον συγκινητική στιγμή στον βίο τού Χατζηπέτρου ήταν όταν συνοδεύοντας τον Βασιλιά Γεώργιο σε ταξίδι στο εξωτερικό υπέρ τού ζητήματος τής Κρήτης, βρέθηκε ενώπιον τού Ναπολέντος τού Γ΄, ο οποίος τον ρώτησε την ηλικία του. Ο Χατζηπέτρος τού απάντησε πως “δεκαεπταετής είχα σταθεί μπροστά στον μεγάλο Ναπολέοντα ζητώντας ελευθερία γιά την πατρίδα μου. Τώρα πολλά χρόνια μετά, στέκομαι ενώπιον ενός άλλου Ναπολέοντα ζητώντας ελευθερία γιά την Κρήτη. Μην αγνοήσετε την δέηση ενός καταπιεζόμενου λαού, χάριν ‘κατακτητικών δικαιωμάτων’. Η Θεία Πρόνοια αμείβει την προστασία των λαών με Δόξα και Αθανασία“. Ο Ναπολέων Γ΄ θαύμασε το ήθος και την αγαθότητα τού ανδρός και αναφώνησε: “Ζήτω η Κρήτη! Ζήτω η Ελλάς!”, χωρίς βέβαια να προκύψει κάποιο πρακτικό αποτέλεσμα γιά τον Ελληνικό σκοπό. 
.
……….Ο Χατζηπέτρος πέθανε από αποπληξία στις 29 Οκτωβρίου 1869 στην ηλικία των 70 ετών. Η είδηση τού θανάτου του προκάλεσε πανελλήνια συγκίνηση, η κηδεία του υπήρξε πάνδημος ενώ τον επιτάφιο λόγο εκφώνησε ο Τιμολέων Φιλήμων. Ο γιός του, Ευθύμιος Χατζηπέτρος, υπηρέτησε επίσης τον Ελληνικό στρατό και έφτασε ως τον βαθμό τού Ταγματάρχη.
Γενική αποτίμηση τού Χριστόδουλου Χατζηπέτρου
……….Ο Χατζηπέτρος υπήρξε μιά ιδιαίτερη περίπτωση Έλληνα οπλαρχηγού καθώς δεν προήλθε από τις τάξεις των Κλεφτών, αλλά από μιά εύπορη οικογένεια προκρίτων εκτός Πελοποννήσου και Στερεάς Ελλάδας. Επέδειξε γενναιότητα και εγκαρτέρηση στις πολεμικές κακουχίες, πάντοτε υποστήριξε την νομιμότητα και ποτέ δεν πήρε μέρος σε εξεγέρσεις και στάσεις. Απολάμβανε μεγάλου κύρους και αναγνώρισης από όλες τις πολιτικές παρατάξεις και φατρίες γιά  την ακεραιότητά του και την αφιλοκερδία του, ενώ είχε κερδίσει τον σεβασμό όλων των σημαντικών οπλαρχηγών τής εποχής του, που κατά κανόνα υποτιμούσαν τους προκρίτους γιά τις πολεμικές τους επιδόσεις.
.
……….Αναμφίβολα η μεγαλύτερη στιγμή τού Χατζηπέτρου υπήρξε η αρχηγεία στον Κριμαϊκό πόλεμο και οι δύο μεγάλες νίκες που πέτυχε εναντίον πολύ ισχυρότερου και οργανωμένου στρατού από τα άτακτα στίφη που διοικούσε. Επίσης σημαντικό ήταν το γεγονός ότι το σώμα στρατιωτών που διοικούσε το συντηρούσε με δικές του οικονομικές θυσίες που ανήλθαν με μέτριους υπολογισμούς σε περισσότερο από 1 εκατομμύριο γρόσια, ποσό αστρονομικό για την εποχή. Μαθήτευσε δίπλα στον Καραΐσκάκη από τον οποίο διδάχτηκε την αυτοσχέδια στρατηγική, την προσωπική γενναιότητα, την ευθύτητα αλλά και…την αθυροστομία. 
.
……….Ο Χριστόδουλος Χατζηπέτρος ανήκει αυτοδικαίως στο πάνθεον των ηρώων τής επανάστασης του 1821.
***
Πηγή : http://www.istorikathemata.com/
Επιμέλεια κειμένου: Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο
,.

Αφήστε μια απάντηση