.
.
Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΘΡΗΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ
.
Διάφορα ιστορικά γεγονότα κατά τη βυζαντινή περίοδο επέτρεψαν την επιβίωση και εξέλιξη τής παράδοσης των θρήνων για τις πόλεις. Οι ιστορίες και οι χρονογραφίες βρίθουν από περιγραφές διαφόρων καταστροφών, πολλές από τις οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο θρήνου. Σύμφωνα με τον Μαλάλα (6ος αιώνας), όταν το 443 μ.Χ. η Αντιόχεια καταστράφηκε για έκτη συνεχή φορά, ό κόσμος τη θρήνησε παντού, όπως άλλωστε έγινε και στην τελευταία καταστροφή τής ίδιας πόλης το 526. Ο Μαλάλας δεν δίνει λεπτομερή περιγραφή αυτών των θρήνων. Στη χρονογραφία του, ωστόσο, οι καταστροφές αποδίδονται συνήθως στις αμαρτίες των ανθρώπων, πού συνδέονται με την προσκόλλησή τους σε παλαιές ειδωλολατρικές συνήθειες, ενώ οι ολέθριες συνέπειές τους αναφέρεται ότι μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με τη λιτάνευση ιερών λειψάνων. Ο νηφάλιος και ηθικοδιδακτικός αυτός τόνος οφείλεται εν μέρει σε επίδραση εβραϊκών προτύπων, όπως τού Βιβλίου τού Ιώβ και των Θρήνων τού Ιερεμίου. Το ύφος αυτό καθώς και η συνεχιζόμενη παράδοση των ρητορικών μονωδιών έτειναν να καθιερώσουν ένα στερεότυπο εκφραστικό πρότυπο. Ως επακόλουθο τής εξέλιξης αυτής, ορισμένοι τόποι προερχόμενοι καθαρά από τη λόγια ρητορική παράδοση χρησιμοποιούνταν σε περιγραφές διαφόρων καταστροφών, ανεξάρτητα από το αν αυτές ήταν αφηγήσεις αυτοπτών μαρτύρων.
Με τη σταδιακή κατάρρευση τής Βυζαντινής αυτοκρατορίας οι πολιορκίες και οι κατακτήσεις των πόλεων τής επικράτειας πύκνωναν συνεχώς. Για παράδειγμα, ό ιστορικός Νικήτας Χωνιάτης (περ. 1150-1210) μάς πληροφορεί ότι η ήττα των βυζαντινών δυνάμεων από τούς Βουλγάρους το 1189 στάθηκε αφορμή έντονου θρήνου σε πόλεις και χωριά. Ο ίδιος συγγραφέας συνέθεσε έναν περίτεχνο, ρητορικό θρήνο για τη λεηλασία τής Κωνσταντινούπολης από τούς Φράγκους το 1204, όπου δανείζεται στοιχεία από τούς Θρήνους τού Ιερεμίου και τούς Ψαλμούς. Την ίδια χρονιά οι Φράγκοι κατέλαβαν την Αθήνα, γεγονός πού ανάγκασε τον Μιχαήλ Χωνιάτη, μητροπολίτη τής πόλης και αδελφό τού Νικήτα, να εγκαταλείψει την πάλαι ποτέ δοξασμένη πρωτεύουσα τής Αττικής. Στα σωζόμενα έργα τού Μιχαήλ Χωνιάτη υπάρχει ένα ποίημα σε αρχαΐζουσα και υπερβολικά πεποικιλμένη γλώσσα πού θρηνεί την πτώση τής αρχαίας και φημισμένης πόλης στα χέρια των βαρβάρων. Επίσης, η πολιορκία και η λεηλασία τής Θεσσαλονίκης το 1430 περιγράφεται λεπτομερώς από τον σύγχρονο με την καταστροφή ιστορικό Ιωάννη Αναγνώστη, πού χρησιμοποιεί πολλούς από τούς καθιερωμένους στερεότυπους εκφραστικούς τρόπους και τόπους. Τα ίδια γεγονότα θρηνούνται και σε ποιήματα τής εποχής…..
.
.
Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ
.
.
.
