.
..
Ηπειρώτης, γεννημένος όμως στα 1786 στη Σηλυβρία τής Θράκης. Στην ακμή τής ηλικίας του, μυήθηκε εταίρος τής Φιλικής Εταιρείας και έλαβε μέρος στην Επανάσταση τού ’21 σαν δάσκαλος και σαν στρατιώτης, αφού πρώτα έδρασε αποτελεσματικά με την εθνική του διδασκαλία στις μεγάλες ελληνικές κοινότητες των Βαλκανίων. Συνέχεια ανάγνωσης ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΝΝΑΔΙΟΣ – Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ (1786-1854)
.
.
ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΡΑΚΗΣ
(Από τα χωριά Σιμιτλή και Σχολάρι)
.
του Θανάση Κιζλάρη
Μύθοι
1) Γιατί ο διάβολος είναι κουτσός
Μια βουλά θέλησι κι ου διάβουλους να κάμ’ ένα ζώου. Έγλεπε, μαθές του Θιό που έκαμι τουν κόσμουν όλου, κι πήρι κι κείνους χώμα κι νιρό, έκαμι λάσπ’ κι έφκιασι ένα ζώου, του λύκου. Σαν τον απόσουσι, δε μπόργιε να τ’ δώκ’ ζουή.
Πήγι στου Θιό κι τουν παρακάλισι να τουνι βουηθήσι.
Ο Θιός τότι τ’ είπε να πάει κι να τ’ πει “Σήκου, λύκε, φάε με” κι του ζώου θα παιρνι ζουή κιν θα σκώνταν.
Ου διάβουλους, πουνηρός όπους είνι, σκέφκι να του πει, μα σα σκώνταν ου λύκους να τουνι Φάει; Τι να κάμ’;
Παίριν του λύκου κι τουνί πααίνει στην άκρια τσ’ θάλασσας, να είνι έτοιμους. Ιμέν θα σκουθεί ου λύκους, να π’δήξ αυτός μέσ στη θάλασσα να γλιτώσ’. Αμ’ κι πάλι δε γλίτουσι.
— Σήκου, λύκου, φάε με, είπε κι ρίχτηκι στ’ θάλασσα. Μα ου λύκους πρόφτασι κι τ’ άρπαι του πουδάρ τ’. Κι απού τότι είνι κουτσός ου δαίμουνας.
2) Η αξία των γερόντων
Μια βουλά ένας βασιλές έστειλι ένα φιρμάν’ να σκουτώσνι ούλοι τσ’ γέρ’. — Γιατί να τρώνι, μαθές, χαράμ’κα του ψουμί;
Ένας τουνι λυπήθκι τουν μπαμπά τ’. — Γιατί να τουνι σκουτώσου, λέει. Του σπίτ’ μας, δόξα του Θιό, έχ’ κι να φάει κι να πιεί. Τουν παίριν κι τουν κατιβάζ’ κάτ’ στου κατώι κι τουν κρύβ’.
Τ’ν άλλη τη μέρα ου βασιλές τσ’ παραγγέλιν’ να τ’ φκιάσνι απού το κούμ’ τσ’ θάλασσας ένα χαλάτ. Κείνοι σαν πήραν του φιρμάν’, σάσ’τσαν.
— Γένιτι, μαθές, απού του κούμ’ σκ’νί; Του βράδ’ ου γέρους γλέπ’ του γιο τ’ στενοχωρεμένου. — Τι έχς πιδί μ’; τουνι ρουτάει.
— Τι νάχου, λέει κείνου. Ου βασιλές μας έστειλι ένα φιρμάν’ κι μας παραγγέλιν’ να τ’ κάμουμι απού του κούμ’ τσ’ θάλασσας ένα χαλάτ’, αλλιώς, λέει, θα μας πάρ’ όλνους τα κεφάλια μας. Ου μπαμπάς τ’ σαν τάκσι, ρουτάει του πιδί τ’.
— Σας έστειλι, μπάριμ, ου βασιλές ουρνέκ’; Τι λουγιώ του θέλ’ του χαλάτ’ να του φκιάσιτι; — Όχι, λέει του πιδί.
Ε, τότι να τ’ γράψ’ τι να σας στείλ’ ουρνέκ’. Τι λουγιώ του θέλ’. Την άλλη τη μέρα του γράφνι τ’ βασιλέ. Κείνους, σαν πήρι του γράμμα, τό νιουσι, μαθέ.
— Κανά γέρου θα έχ’τι σεις αυτού, λέει κι τα γράφ’τι αυτά… (Είδες πόσο χρειάζονται οι γέροι;)….
.
.
..
(τέλος Ιουνίου ή αρχή Ιουλίου του 362 π. Χ.)
Ο Επαμεινώνδας έδωσε εντολή σε ένα τμήμα ιππικού να διατηρήσει όλη τη νύκτα φωτιές σε ένα ύψωμα ορατό από τη Σπάρτη και οδήγησε τον κύριο όγκο του στρατού του με μεγάλη ταχύτητα πίσω στην Τεγέα. Φθάνοντας εκεί, επέτρεψε στους πεζούς να αναπαυθούν και διέταξε τους ιππείς να συνεχίσουν την προέλασή τους ως τη Μαντίνεια, για να κατακόψουν τα βοσκήματα, να καταστρέψουν τα σπαρτά και να αιχμαλωτίσουν ή να σκοτώσουν τους ανθρώπους που θα βρίσκονταν στην ύπαιθρο (ήταν εποχή θερισμού). Συνέχεια ανάγνωσης Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΜΑΝΤΙΝΕΙΑΣ
.
.
ΧΟΡΟΙ ΤΥΠΟΥ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΥ
.
Οι χοροί διαιρούνται βασικά σε συρτούς και πηδηχτούς. Υπάρχουν βέβαια και ανάμικτοι. Έχουν διαφορές πού οφείλονται είτε στις περιοχές όπου επιχωριάζουν, όπως π.χ. Τσακώνικος, Καλαματιανός κτλ., ή στα τραγούδια πού αποτελούν τη βάση τους π.χ. Νικόλαος Μενούσης, Κερά -Μαρία, Παπαδιά κτλ., ή στη γιορτή πού χορεύονται π.χ. Αη-Βασίλης (τής Πρωτοχρονιάς), Πασχαλινός κτλ., ή τέλος στις συντεχνίες πού χόρευαν ορισμένους απ’ αυτούς π.χ. Χασάπικος, Μηχανικός (από τούς δύτες) κτλ.
Ανάφερα προηγούμενα μερικές περιφέρειες που μάς δίνουν πιο χαρακτηριστικά την ποικιλία των χορών, στην Ελλάδα, και όπου αλλού υπάρχουν Έλληνες, και μερικούς χορούς πού χορεύονται απ’ τη μιά άκρη στην άλλη τής Ελλάδας. Στην Κεντρική Ελλάδα — Ρούμελη και Πελοπόννησο — έξαφνα, χορεύονται δύο βασικοί χοροί: ό Τσάμικος και ό Καλαματιανός (Συρτός σε ζωηρότερο ύφος). Αλλά ό Τσάμικος και ό Καλαματιανός χορεύονται σε όλες τις περιφέρειες, και στα νησιά με παραλλαγές ύφους και ρυθμού όμως, ανάλογα με την περιφέρεια — άλλού πιο αργά — από τη Ρούμελη και πάνω — αλλού πιο γρήγορα — από την Ρούμελη και κάτω. Πρέπει να σημειωθεί ότι υπάρχουν χοροί πού χορεύονται από την Πελοπόννησο μέχρι τη Μακεδονία και από τη Ρούμελη μέχρι τη Φλώρινα.
Κάθε χορός, και ό πιο τοπικά περιορισμένος, έχει τις δικές του παραλλαγές, ακόμα και στα γύρω χωριά τής περιφέρειας. Έχει δε απόλυτη συνάρτηση ό χορός με την τοπική φορεσιά. Δεν νοείται, π.χ. να χορεύεται ό Τσάμικος με φορεσιά Κρητική ή ό Πεντοζάλης με φουστανέλλα!
Οι γυναικείες φορεσιές, ιδίως, έχουν τεράστια ποικιλία, είναι μάλλον βαριές και με πολλά κοσμήματα. Τα κοσμήματα, ουσιαστικά, ήταν ή περιουσία των γυναικών πού την κουβαλούσαν επάνω τους. Μεγάλη σημασία στις γυναικείες φορεσιές έχει ό «Μπούστος». Σε πολλά μέρη δε, έχουν τις κεντημένες από χρυσάφι πάνω σε αραχνοΰφαντο μεταξωτό εσάρπες (βλ. φορ. Σαλαμίνας). Στις ανδρικές ενδυμασίες, βλέπουμε στα νησιά τις βράκες και στην κυρίως Ελλάδα όλων των ειδών τις παραλλαγές τής φουστανέλλας….
.
.
Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΩΝ ΑΡΓΙΝΟΥΣΩΝ
.
Αὔγουστος 406
Οἱ Ἀργινοῦσες εἶναι δύο μικρὰ νησάκια στὰ παράλια της Μικρᾶς Ἀσίας ἀπέναντι ἀπὸ τὴν Λέσβο. Ἐκεῖ, στὴν εὐρύτερη ἀνατολικὴ μεριὰ τοῦ Αἰγαίου μέχρι τὸν Ἑλλήσποντο, εἶχαν μεταφερθεῖ τὰ θέατρα τῶν μαχῶν στὰ τελευταῖα χρόνια τοῦ Πελοποννησιακοῦ Πολέμου.
Οἱ δύο ἐμπόλεμες παρατάξεις καὶ οἱ σύμμαχοί τους ἔριζαν τώρα γιὰ νὰ προσεταιριστοῦν τὶς ἑλληνικὲς πόλεις τῶν περιοχῶν αὐτῶν. Πολλὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου ἐξ ἄλλου, πρώην σύμμαχοι–φόρου ὑποτελεῖς τῆς Ἀθήνας, εἶχαν πλέον ἀποστατήσει ἀπὸ τὴν Ἀθηναϊκὴ Ἡγεμονία, ἀποτέλεσμα σὲ μεγάλο βαθμὸ τῆς καταστροφῆς τῶν Ἀθηναίων στὶς Συρακοῦσες.
Τὰ πράγματα γιὰ τὴν Ἀθήνα ἦταν ἰδιαίτερα κρίσιμα καὶ ρευστά. Τὸ 411 κατελύθη ἡ δημοκρατία μὲ τὸ λεγόμενο κίνημα τῶν Τετρακοσίων, τὸ ὁποῖο μετέτρεψε τὸ πολίτευμα τῆς Ἀθήνας σὲ ὀλιγαρχία προκαλῶντας μεγάλη ἀνα ταραχή. Λίγο καιρὸ μετὰ ὅμως οἱ ὀλιγαρχικοὶ ἔχασαν τὴν ἐξουσία καὶ ἡ δημο κρατία ἐπανῆλθε, μαζί της καὶ ὁ Ἀλκιβιάδης. Τὴν ἴδια ἐποχή, ἡ Σπάρτη συμμαχεῖ μὲ τοὺς Πέρσες, οἱ ὁποῖοι τῆς προσφέρουν ἀφειδῶς πολλὰ χρήματα γιὰ τὴν κατασκευὴ στόλου. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς καθόρισε σὲ μεγάλο βαθμὸ τὴν τελικὴ ἧττα τῆς Ἀθήνας στὸν Πελοποννησιακὸ Πόλεμο….
.
.
.
.
.
.
.
Η ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ
.
Η ίδρυση της αρχαίας Ηράκλειας ( Μοναστήρι), σύμφωνα με τη τοπική μυθολογία, συνέβη συμφώνα με τα παρακάτω:
Όταν χτίστηκε η Καστοριά ( και οι άλλες πόλεις και οι συνοικισμοί της περιοχής , όπως η Λαπίνα, η Μελισσός, η Καλλιρόη, η ‘Αρμονία, το Άργος Ορεστικό και τελευταία η Φλωρίς (Φλώρινα), για να ολοκληρωθεί όλο το δίχτυο των πόλεων που θα κρατούσε σε ασφάλεια τη χώρα, σύμφωνα με ένα παλαιό χρησμό προς τον Κάστορα, τον ιδρυτή της Καστοριάς, έπρεπε να χτιστεί και η τελευταία πόλη.
Το γεγονός ότι στα άγνωστα εκείνα μέρη αναπτύχτηκε ένα τόσος απίστευτος πολιτισμός και μια τέτοια ανέλπιστη πρόοδος, σχολιάστηκε στον Όλυμπο από τους αθάνατος Θεούς, και όλοι δείξανε τον θαυμασμό τους. Ο μεγαλύτερος ήρωας εκείνης της εποχής, ο Ηρακλής, μαθαίνοντας αυτό το γεγονός, χάρηκε πολύ, γιατί αυτό έγινε από τους δύο καλούς του φίλους, τον Κάστορα και τον Ίδα τους βασιλιάδες της Καστοριάς και της Αρμονίας, και αποφάσισε να τους επισκεφτεί για να τους εκδηλώσει τη χαρά του για την προκοπή της περιοχής τους αλλά και για να τους ανακοινώσει την επιθυμία του να χτιστεί άλλη μια πόλη με το όνομά του….
.