.

.

Η γλώσσα των αρχαίων Μακεδόνων

(νέα στοιχεία από την Πέλλα)

.
.
Του Ιωάννη Μ. Ακαμάτη

.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα η γλώσσα που μιλούσε ο λαός των Μακεδόνων υπήρξε αντικείμενο συζητήσεων και διαφορετικών προσεγγίσεων. Από μερικούς μάλιστα ερευνητές, τον αμερικανό καθηγητή BORZA και τους μαθητές του, θεωρήθηκε πως το σύνολο των ελληνικών επιγραφών που βρέθηκε στη μεγάλη Τούμπα της Βεργίνας ανήκουν στους συγγενείς των βασιλέων, αφού οι τάφοι είναι βασιλικοί. Η γλώσσα τους λένε είναι φυσικό να είναι η ελληνική αφού οι ίδιοι μελετητές υποστηρίζουν πως η βασιλική οικογένεια και η ανώτατη τάξη μόνο είχαν εξελληνιστεί. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Είναι προφανές πως το επιχείρημα αυτό θα κατέπιπτε αν είχαμε ελληνικά κείμενα που ανήκουν στους κοινούς ανθρώπους και χρονολογούνται πριν από τα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου και της κοινής ελληνικής, ας πούμε πριν από τα μέσα του 4ου αι. π.Χ.
Το πρώιμο νεκροταφείο της Αγοράς της Πέλλας μας έδωσε τα πιο σημαντικά ευρήματα. Από το τέλος του 5ου αι. π.Χ. προέρχεται η επιτύμβια στήλη του Ξάνθου. Ενός φτωχού σχετικά παιδιού. Για να γίνει η μικρή στήλη ξαναχρησιμοποιήθηκε ένα κομμάτι μάρμαρο. Η επιγραφή στη στήλη γράφει: ΞΑΝΘΟΣ/ΔΗΜΗΤΡΙΟ/Υ ΚΑΙ ΑΜΑ/ΔΙΚΑΣ ΥΙΟΣ. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει εδώ το μητρωνυμικό Αμαδίκα. Το όνομα αυτό φαίνεται πως προέρχεται από τη ρίζα αμ- από όπου και το ομηρικό ρήμα αμά-ω (αρχ=θερίζω) και τη μακεδονική κατάληξη δίκα, θυμηθείτε το όνομα Ευρυδίκα. Παρατηρείστε τον κανονικό σχηματισμό της μακεδονικής κατάληξης σε α αντί η. Τα πρόσφατα μάλιστα ευρήματα από τη Βεργίνα μας έδωσαν τρεις φορές το όνομα της μητέρας του Φιλίππου ως Ευρυδίκας και όχι Ευρυδίκης. Ετσι ενώ τα παραδείγματα πριν από μερικά χρόνια ήταν λιγοστά σήμερα καθημερινά αυξάνονται με τις ανακαλύψεις της αρχαιολογικής σκαπάνης. ας δείχνω μάλιστα εδώ δύο ευρήματα από το νεκροταφείο της Πέλλας, βγαλμένα από το χώμα πρόσφατα. Πρόκειται για χρυσά φύλλα με την ταυτότητα των νεκρών. Στο ένα φύλλο καταγράφεται το όνομα Ηγησίσκα, αντί του Ηγησίσκη, από το ρήμα ηγούμαι. Σας αναφέρω ακόμα πως η νεκρή ήταν ένα μικρό κορίτσι, έτσι είναι ίσκη=Ηγησίσκη. Στο άλλο καταγράφεται το όνομα Φιλοξένα.
‘Αλλο ένα εύρημα από το νεκροταφείο της περιοχής της Αγοράς ανήκει σε ένα ενεπίγραφο μολύβδινο έλασμα, ένα κατάδεσμο, όπως έλεγαν οι αρχαίοι. Είναι ένα σημαντικότατο απόκτημα της αρχαιολογικής έρευνας που πραγματοποιείται στη Μακεδονία τα τελευταία χρόνια. Το κείμενο αυτό, κατά την άποψή μου, μπορεί αποφασιστικά να βοηθήσει στην κατανόηση της Μακεδονικής διαλέκτου. Είναι ως αυτή τη στιγμή, το μοναδικό διαλεκτικό κείμενο της μακεδονικής. Η σημασία του αυξάνει ακόμα περισσότερο γιατί είναι σχετικά εκτεταμένο κείμενο. Αυτό το κείμενο που είναι έτοιμο προς δημοσίευση, μόλις εμφανιστεί, είμαι βέβαιος πως θα σχολιαστεί ευρύτατα από τους ειδικούς γλωσσολόγους. Η πινακίδα ήρθε στο φως μέσα σε ένα τάφο ενός ταπεινού ατόμου. Το κείμενο παρουσιάζει σχέσεις με την αττική στη σύνταξη. Ομως διαφέρει από την αττικο-ιωνική ομάδα στα εξής:

1. Το α και εδώ δεν γίνεται δευτερεύον η, βλ. πχ. Θετίμα, αντί Θετίμη, γάμαι αντί γήμαι, άλλα αντί άλλη, έρημα αντί έρημη, κακά αντί κακή.
2. Η συνίζηση του α και ο γίνεται α όχι ω, πχ. Ταν άλλαν πασάν αντί των άλλων πασών, χηράν αντί χηρών κ.λ.π.
3. Γενικά και άλλες ιδιαιετερότητες μας βοηθούν να κατατάξουμε την γλώσσα του κειμένου στην ομάδα των ΒΔ δωρικών ελληνικών βέβαια διαλέκτων. Αυτή λοιπόν είναι η Μακεδονική και αυτή εννοείται όταν ο Αλέξανδρος μιλά στους στρατιώτες του Μακεδονιστί.

Η Πέλλα, η πρωτεύουσα του Φιλίππου και του Αλεξάνδρου και των διαδόχων τους αποκαλύπτει σταδιακά τα μυστικά της και καθημερινά επιβεβαιώνει την πεποίθηση του Ξενοφώντος που την αναφέρει ως την μεγίστην των εν Μακεδονία πόλεων. Η πόλη έγινε η πρωτεύουσα της μεγαλύτερης κοσμοκρατορίας που είχε γνωρίσει ο κόσμος ως τότε. Η πολιτική και στρατιωτική μεγαλοφυία των ανδρών της δημιούργησε τον ελληνιστικό κόσμο και έφερε τον ελληνισμό ως την Βακτρία και την Ινδική. Η ίδρυση τότε πάνω από 70 πόλεων μεταξύ των ακτών της Μεσογείου και της Ινδίας οδήγησε στην εξάπλωση του ελληνικού πολιτισμού στην οικουμένη. Μέσα στα απέραντα αυτά πλαίσια αναπτύχθηκε για πρώτη φορά μια παγκόσμια οικονομική συνεργασία, την κλίμακα της οποίας δεν είχε γνωρίσει η οικουμένη. Μπήκαν τα θεμέλια για την εξάπλωση του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας (αττικής), που στη συνέχεια θα γίνει το μέσον επικοινωνίας των λαών. Πρέπει λοιπόν κανείς βάσιμα να υποστηρίξει πως χωρίς την πολιτική αυτή, που συλλαμβάνεται στην Πέλλα, δεν νοείται η ύπαρξη και η μακρόχρονη ανάπτυξη της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, αλλά ούτε και κατ’ επέκτασιν η διάδοση του δυτικού πολιτισμού. Οι αρχές της διαλλακτικής πολιτικής προς τους κατακτημένους λαούς είχαν τις ρίζες τους στην μακρόχρονη πολιτική του μακεδονικού βασιλείου απέναντι στους λαούς με τους οποίους συγκρούστηκαν. Οι νέες αρχές του κοσμοπολίτικου πνεύματος κατέλυσαν τις παλιότερες αντιλήψεις για διάκριση των λαών σε Ελληνες και βαρβάρους. Σε πολλές περιπτώσεις η μακεδονική μορφή διοίκησης, που ξεκινά από την Πέλλα, προπορεύτηκε κατά πολύ της εποχής της, έδειξε τέτοια πρωτοτυπία πνεύματος, που πραγματικά καθιερώθηκε σαν ένα επιβλητικό φαινόμενο της παγκόσμιας ιστορίας.
Το παράδειγμα της Πέλλας όχι μόνο μας έδωσε πληθώρα νέων στοιχείων για την γλώσσα της, τη θρησκεία των κατοίκων της, τα ήθη και τα έθιμά τους, αλλά αναδεικνύεται και πηγή του σύγχρονου πνεύματος. Οι κάτοικοι της Πέλλας αποδεικνύονται κάθε μέρα και περισσότερο ομόγλωσσοι των υπολοίπων Ελλήνων, παρά και εις πείσμα πρόσφατων αμφισβητήσεων. Είδαμε ακόμα πως είχαν και των θεών τα ιδρύματα κοινά, και ήθεά Τε ομότροπα. Τα στοιχεία αυτά καλλιεργήθηκαν από ηγήτορες και λαό κατά τον λαμπρότερο τρόπο και μετουσιώθηκαν σε ένα ελληνιστικό πολιτισμό, πάνω στον οποίο στηρίζεται το σύνολο των ανθρωπιστικών κοινωνιών της γης.
Σαν κατακλείδα ας θυμηθούμε ένα απόσπασμα του μεγάλου Αθηναίου ρήτορα ΙΣΟΚΡΑΤΗ που έζησε τον 5ο και 4ο αι. π.Χ. «Ομολογείται μεν γαρ την Μακεδονίαν πόλιν αρχαιοτάτην είναι και ελληνικοτάτην και μεγίστην και πάσιν ανθρώποις ονομαστοτάτην». Σε μετάφραση ο Ισοκράτης γράφει: Είναι κοινά παραδεκτό λοιπόν ότι η Μακεδονία είναι χώρα αρχαιοτάτη και πέρα για πέρα ελληνική και η πιο ξακουστή ανάμεσα σ όλους τους ανθρώπους». Αγαπητοί φίλοι, αυτή είναι η κληρονομιά μας. Ανάλογο είναι όμως και το μέγεθος της ευθύνης όλων μας.
.
.
Ο Ιωάννης Μ. Ακαμάτης είναι επίκουρος καθηγητής ΑΠΘ
.
.
.

ΠΗΓΗ

.

.

.

.

Κατ’ οίκον Ιδιαίτερα Μαθήματα:

μιά «ιδιαίτερα λεπτή» διαδικασία

 .

.

Του Αθανάσιου Τσακνάκη

Πότε χρειάζομαι ιδιαίτερα μαθήματα σε μία ξένη γλώσσα;

 .

1. Όταν προσωπικοί, οικογενειακοί, κοινωνικοί ή επαγγελματικοί λόγοι καθιστούν δύσκολη την μετάβασή μου σε κάποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών.

2. Όταν προσωπικοί λόγοι καθιστούν δύσκολη την συμμετοχή μου σε μία μαθητική τάξη ή σε μία ομαδική μαθησιακή διαδικασία.

3. Όταν έχω διαπιστώσει ότι μαθαίνω πολύ ταχύτερα ή πολύ βραδύτερα σε σχέση με τον μέσο μαθητή.

4. Όταν το αντικείμενο, το οποίο επιθυμώ να διδαχτώ, δεν διδάσκεται σε κανένα Κέντρο Ξένων Γλωσσών τής περιοχής μου.

5. Όταν η διδακτική μέθοδος, η οποία ακολουθείται στα Κέντρα Ξένων Γλωσσών τής περιοχής μου, δεν με ικανοποιεί ή δεν μου είναι οικεία.

Πώς επιλέγω τον δάσκαλο που θα μου παραδώσει ιδιαίτερα μαθήματα;

1. Χρειάζομαι έναν δάσκαλο που να διαθέτει όλα τα τυπικά προσόντα: ανάλογο πτυχίο και επίσημη άδεια διδασκαλίας τής ξένης γλώσσας.

2. Χρειάζομαι έναν δάσκαλο που να έχει ικανοποιητική εμπειρία στην διδασκαλία τής ξένης γλώσσας, άρα με συμφέρει να τον αναζητήσω μέσω ενός Κέντρου Ξένων Γλωσσών ή μέσω συγγενών, φίλων ή γνωστών, των οποίων την γνώμη εμπιστεύομαι απόλυτα.

3. Χρειάζομαι έναν δάσκαλο που να είναι σε θέση να μου παρέχει απαραιτήτως δελτίο νόμιμης απόδειξης παροχής υπηρεσιών, κάθε φορά που θα αμείβεται γιά τα μαθήματα που μου παραδίδει.

4. Χρειάζομαι έναν δάσκαλο που να έχει την διάθεση να διαπραγματευτεί καλοπροαίρετα το ωράριο, το πρόγραμμα και τους οικονομικούς όρους τής συνεργασίας μας.

Ποιά είναι τα δικαιώματά μου;

  Συνέχεια ανάγνωσης Κατ’ οίκον Ιδιαίτερα Μαθήματα →

ΤΑ ΤΕΙΧΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, Η ΑΚΡΟΠΟΛΗ, ΤΟ ΕΠΤΑΠΥΡΓΙΟ

 .

.

Του Δημ. Τσιρόγλου

 .

Η  Θεσσαλονίκη,  εξ  αιτίας  της  σπουδαίας  στρατηγικής  θέσης  της, περιτειχίσθηκε  πολύ  νωρίς για  να  προστατευτεί  από  την  ξένη  επιβουλή. Πολύ  πιθανόν  να  οχυρώθηκε  άμα  τη  ιδρύσει  της. Μάλιστα  τα  τείχη  της  είχαν  σχεδόν  στην  πλειονότητά τους  την  ίδια  θέση  μ’ αυτά  των  νεότερων  χρόνων.

  Τα  τείχη  που  διασώζονταν  μέχρι  πρόσφατα είχαν  μήκος  περί  τα  8.000  μ.  και  το  ύψος  τους  έφθανε  σε  μερικά  σημεία  και  τα  12  μ., ανάλογα  πάντοτε  με  την  κλίση  του  εδάφους. Σήμερα  σώζονται  περίπου  4.000  μ. Το  σχήμα  που  δημιουργούσαν  ήταν  τραπεζοειδές. Χρονολογούνται  τα  περισσότερα  σωζόμενα  τμήματά  τους  από  την  εποχή του  Μεγάλου  Θεοδοσίου (τέλη  του 4ου αι.) ή  λίγο  αργότερα. Τα  δύο  παράλληλα  τείχη, το  δυτικό  και  το  ανατολικό, το  παραθαλάσσιο  τείχος  που  τα  συνέδεε  προς  νότον  και  η  βόρεια  πλευρά  που  ουσιαστικά   είναι  η  προέκταση  του  δυτικού  προς  το  ανατολικό, στη  συμβολή  των  οποίων  βρίσκεται  το  κάστρο  της  Ακρόπολης. Το  δε  κάστρο  της  Ακρόπολης  ήταν  ενισχυμένο  στη  βόρεια  πλευρά  του  με  επτά  πύργους  και  δημιουργούσε  έτσι  το  Επταπύργιο. Αναφέρεται  ότι  στα  τείχη  της  πόλης  υπήρχαν  μέχρι  40  πύργοι[1] ή  ίσως  πολύ  περισσότεροι.[2] Στην  πλειονότητά  τους  ήταν  πρόβολοι,  τριγωνικοί  ή  συνήθως  τετράγωνοι. Τα  σημαντικότερα  φρούρια  της  οχύρωσης  της  πόλης  ήταν  του    Αχμέτ  Πασά, το  Γεντί  Κουλέ, το  Τοπ  Χανέ, του  Βαρδαρίου  και  τέλος  το  φρούριο  της  Καλαμαριάς.

  Στη  νότια  πλευρά  της  οχύρωσης, στην  κάτω  πόλη,  τα  τείχη  ήταν  διπλά. Αποτελούνταν  από  το  εσωτερικό  και  το  εξωτερικό  τείχος  ή  περίτειχος,  με  μεταξύ  τους  απόσταση  10  μ. περίπου. Μετά  το  εξωτερικό  τείχος  ακολουθούσε  το  προτείχισμα  και  αμέσως  μετά  η  απαραίτητη  βαθιά   τάφρος με  νερό.

  Το  παραθαλάσσιο  τείχος  είχε  επί  συνόλου  τρεις μεγάλους   πύργους – φρούρια. Ένας  υπήρχε στη  συμβολή  δυτικού  και  παραθαλάσσιου, νότια, το  ονομαζόμενο   φρούριο  του  Βαρδαρίου. Ο  δεύτερος  δίπλα  στον  προηγούμενο, νοτιότερα,  και  λεγόταν  φρούριο  Τοπ  Χανέ.[3] Και  ο  τρίτος  στη  συμβολή  παραθαλάσσιου  και  ανατολικού  προς  νότον, το  φρούριο  της  Καλαμαριάς, ο  μετέπειτα   Λευκός  Πύργος. Βέβαια  σε  παλιά  χαλκογραφία  εικονίζονται  πλήθος  άλλων. Όπως  επίσης  μεγάλος  αριθμός  αναφέρεται  και  σε  υπηρεσιακά  έγγραφα  της  οθωμανικής  διοίκησης. Ωστόσο  αυτοί  ήταν  οι  μεγαλύτεροι  και  σπουδαιότεροι.

Κατά την μεγαλύτερη περίοδο της ιστορίας της Θεσσαλονίκης στην Ακρόπολη στρατοπέδευε  η  φρουρά  της πόλης. Αποτελούσε το τελευταίο  καταφύγιο των  υπερασπιστών της, στρατιωτικών και πολιτών. Έτσι παρά  το μέγεθός του  το Φρούριο της Ακρόπολης  ήταν  υψίστης σημασίας για την άμυνα της πόλης.

Συνέχεια ανάγνωσης ΤΑ ΤΕΙΧΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, Η ΑΚΡΟΠΟΛΗ, ΤΟ ΕΠΤΑΠΥΡΓΙΟ →

.

.

.

Για την ομορφιά της ελληνικής γλώσσας, τη σημασία της στον παγκόσμιο πολιτισμό και τα μυστικά της μίλησαν, κατά τη διάρκεια των εργασιών της Ομηρικής Ακαδημίας -που για έκτη συνεχή χρονιά διεξάγεται στη Χίο-, διακεκριμένοι ελληνιστές καθηγητές.

Για την πρωτογένεια της ελληνικής γλώσσας μίλησε ο καθηγητής Francisco Andrados, μέλος της Ισπανικής Ακαδημίας που τόνισε ότι η ενασχόληση με την ελληνική λεξικογραφία συνεισφέρει χρήσιμες γνώσεις και είναι μια συναρπαστική δουλειά. Ο Ισπανός ακαδημαϊκός ασχολείται με την ελληνική λεξικογραφία από το 1946, τότε που έγραφε τη διδακτορική του διατριβή με θέμα τις μελέτες του λεξιλογίου των μύθων του Αισώπου.

Το 1962 ξεκίνησε η προετοιμασία του ελληνοϊσπανικού λεξικού, το οποίο συνεχώς εμπλουτίζεται. Όπως είπε, είναι ένα συλλογικό έργο ομάδας ελληνιστών που αφορά το λεξιλόγιο μέχρι το 600 μ.Χ., χωρίς να επεκτείνεται στο βυζαντινό και το νεοελληνικό λεξιλόγιο. Έργο του Ισπανού καθηγητή είναι και η Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας, που μεταφράστηκε και στα ελληνικά.

Ο κ. Andrados επισήμανε ότι η διερεύνηση της γνώσης μας για το λεξιλόγιο της αρχαίας ελληνικής πρέπει να χαροποιεί όλους τους ελληνιστές, επειδή το λεξιλόγιο αυτό ήταν και είναι θεμελιώδες για όλες τις θετικές και θεωρητικές επιστήμες. Τόνισε ότι μόνο η Ελλάδα δημιούργησε ένα επιστημονικό και λόγιο λεξιλόγιο από τη δική της γλώσσα, ενώ οι υπόλοιποι πολιτισμοί είχαν και έχουν στη διάθεσή τους το ελληνικό λεξιλόγιο.

Η ελληνική γλώσσα είναι στενά συνδεδεμένη με τον ελληνικό πολιτισμό όλων των εποχών, με τη λογοτεχνία, τη φιλοσοφία αλλά και την επιστήμη, και όπως ο ίδιος γράφει οι ευρωπαϊκές γλώσσες είναι ημιελληνικές ή κρυπτοελληνικές γλώσσες. Οι εργασίες της Ομηρικής Ακαδημίας ολοκληρώνονται το πρωί της Κυριακής με την απονομή των πτυχίων σε φοιτητές και καθηγητές.

.
.
Θ. ΠΥΛ.
.
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 18/07/2003
  .
.
.

.

.

.

Ελληνικά Λαϊκά Μουσικά Όργανα

.
.
Μεμβρανόφωνα

Νταούλι
Γνωστό ήδη από τους βυζαντινούς χρόνους, είναι το κατ’ εξοχήν ρυθμικό όργανο της στε-ριανής Ελλάδας, με μεγάλη ποικιλία στις διαστάσεις, το δέσιμο των σχοινιών, την επεξεργα-σία του δέρματος και την κατασκευή. Φτιάχνεται από τον ίδιο τον νταουλιέρη και παίζεται, κρεμασμένο στον αριστερό ώμο, με δύο νταουλόξυλα: ένα χοντρό και βαρύ για το δεξί χέρι (κόπανος) κι ένα λεπτό για το αριστερό (βέργα ή βίτσα). Μαζί με τον ζουρνά αποτελούν τη ζυγιά, το παραδοσιακό μουσικό συγκρότημα της στεριανής Ελλάδας κατάλληλο για ανοιχτούς χώρους.
Το νταούλι –ένας ξύλινος κύλινδρος, σκεπασμένος στις δύο παράλληλες βάσεις του με δέρμα, τεντωμένο με σχοινί– είναι ένα ρυθμικό, κυρίως όργανο, που παίζεται με δύο ειδικά φτιαγμένα νταουλόξυλα. Φτιάχνεται σε διάφορα μεγέθη: η διάμετρος κάθε δερμάτινης επιφάνειας από 25 εκατοστά έως ένα περίπου μέτρο και ύψος (η απόσταση ανάμεσα στις δύο δερμάτινες επιφάνειες) από 20 έως 60 περίπου εκατοστά. Το μέγεθος του νταουλιού το καθορίζουν: η παράδοση στις διάφορες περιοχές και ο νταουλιέρης, που «φτιάχνει το νταούλι στα μέτρα του».
Το νταούλι παίζεται με δύο ξύλα –ένα στο κάθε χέρι– τα νταουλόξυλα, ή του-μπανόξυλα, ή νταουλόβεργες. Το ξύλο του αριστερού χεριού, η βέργα, ή βίτσα, είναι πολύ λεπτό και ελαφρύ, ενώ του δεξιού, ο κόπανος, είναι χοντρύτερο και βα-ρύτερο και φτιάχνεται σε διάφορα σχήματα και διαστάσεις. Το μήκος του κοπάνου, το βάρος και ο όγκος της άκρης που χτυπάει τη δερμάτινη επιφάνεια εξαρτιόνται από το μέγεθος του νταουλιού και από τη σωματική διάπλαση του νταουλιέρη.
Όταν φτιάχνουν ένα νταούλι, ο νταουλιέρης, που είναι συνήθως και ο κατασκευαστής του, φροντίζει η μία από τις δύο δερμάτινες βάσεις να είναι 1-2 εκατοστά περίπου μεγαλύτερη και το δέρμα της να είναι χοντρύτερο σε σύγκριση με την απέναντι βάση. Έτσι, η μεγαλύτερη και με χοντρύτερο δέρμα επιφάνεια, όπου ο κόπανος χτυπάει τους ισχυρούς χρόνους του μέτρου, δίνει βαρύτερο ήχο, ενώ η απέναντι, μικρότερη και με λεπτότερο δέρμα επιφάνεια, πάνω στην οποία χτυπάει η βέργα τους αδύνατους χρόνους του μέτρου, δίνει οξύτερο ήχο.
Ο νταουλιέρης παίζει όρθιος, με το νταούλι του κρεμασμένο απ’ τον αριστερό ώμο. Όταν το κρεμάει προσέχει να έχει δεξιά του τη δερμάτινη επιφάνεια που δίνει το βαρύτερο ήχο. Σ’ αυτή την επιφάνεια χτυπάει με το χοντρό ξύλο, τον κόπανο (δεξιό χέρι), τους ισχυρούς χρόνους του μέτρου. Στην άλλη, με τον οξύτερο ήχο, χτυπάει ελαφρά με τη λεπτή βέργα (αριστερό χέρι) τους αδύνατους χρόνους του μέτρου, η «κρατάει το ίσο», όπως συνηθίζουν να λένε, ένα είδος ρυθμικού ισοκράτη.
Στην συνοδεία του νταουλιού διακρίνουμε δύο τρόπους παιξίματος, που υπαγορεύονται από το ρυθμικό τύπο της μουσικής που συνοδεύει κάθε φορά το νταούλι. Όταν η μελωδία που συνοδεύει είναι περιοδικού ρυθμικού τύπου, όπως π.χ. όλες οι χορευτικές μελωδίες, ο νταουλιέρης χτυπάει με τον κόπανο (δεξιό χέρι) τους ισχυρούς χρόνους του μέτρου και με τη βέργα (αριστερό χέρι) τους αδύνατους. Στην περιοδικότητα όμως αυτή δεν επαναλαμβάνεται το ίδιο πάντα σχήμα, τα ίδια δηλαδή χτυπήματα του νταουλιού από το δεξιό και τ’ αριστερό χέρι. Ο καλός νταουλιέρης ξομπλιάζει διαρκώς το παίξιμό του μ’ ενδιάμεσα χτυπήματα –υποδιαιρέσεις των ισχυρών και αδύνατων χρόνων– άλλοτε με τον κόπανο και άλλοτε με τη βέργα· αντιστρέφει για λίγες στιγμές, τη λειτουργία των δύο χεριών και χτυπάει τους ισχυρούς χρόνους με τη βέργα (αριστερό χέρι) και τους αδύνατους με τον κόπανο (δεξί χέρι)· γυρίζει το νταούλι, ώστε ο κόπανος να χτυπάει τη δερμάτινη επιφάνεια που δίνει τον υψηλότερο φθόγγο· χτυπάει άλλοτε το στεφάνι και άλλοτε το έδαφος αντί τη δερμάτινη επιφάνεια του οργάνου και τα λοιπά. Ενώ παράλληλα, ο τρόπος με τον οποίο χτυπάει τη δερμάτινη ε-πιφάνεια: δυνατά ή σιγά, κοφτά και σκληρά ή μαλακά και ξυστά, όπως και το μέρος στο ο-ποίο τη χτυπάει, στο κέντρο, προς την περιφέρεια ή πολύ κοντά στο στεφάνι, χαρίζουν κάθε φορά κι ένα διαφορετικό τόνο στο χρώμα του ήχου.
Ρυθμικό όργανο όπως είναι, το νταούλι δεν παίζεται μόνο του αλλά πάντα μαζί με ένα τουλάχιστον μελωδικό όργανο. Μαζί με το ζουρνά αποτελούν τη ζυγιά, το παραδοσιακό ορ-γανικό συγκρότημα της ηπειρωτικής Ελλάδας.
.
.
Η συνέχεια του κειμένου ΕΔΩ
.
.
.