Η ΑΝΑΤΙΝΑΞΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΝΑΥΑΡΧΙΔΑΣ ΣΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΧΙΟΥ-6/7 ΙΟΥΝΙΟΥ 1822

,

Καταστροφὴ τῆς τουρκικῆς ναυαρχίδος στὴ Χίο-θάνατος τοῦ Καρά Ἀλῆ.
Καταστροφὴ τῆς τουρκικῆς ναυαρχίδος στὴ Χίο-θάνατος τοῦ Καρά Ἀλῆ.

,

Η ΑΝΑΤΙΝΑΞΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΝΑΥΑΡΧΙΔΑΣ ΣΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΧΙΟΥ
ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ ΤΡΙΚΟΥΠΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ, 
ΕΚΔΟΣΙΣ ΔΕΥΤΕΡΑ, ΤΟΜΟΣ Β’, Κεφάλαιον Λ’ 1822 

……….Ἄν καὶ ὁ κίνδυνος τῆς Χίου, ἧτο καὶ πρὸ τῆς καταστροφῆς της φανερὸς, ἐβράδυναν δι’ ἔλλειψιν πόρων νὰ ἐκπλεύσωσι τὰ ἑλληνικά πλοῖα εἰς ὑπεράσπισίν της καὶ ματαίωσιν τῶν περαιτέρω σχεδίων τοῦ ἐχθρικοῦ στόλου. Μόλις τὴν 27 ἀπριλίου ἡνώθησαν 56, ἐν οἷς καὶ 8 πυρπολικά, ἐν τῷ λιμένι τῶν Ψαρῶν· καὶ τὰ μὲν τῶν Σπετσῶν διετέλουν ὑπό τὸν Κολανδροῦτσον, τὰ δὲ τῶν Ψαρῶν ὑπό τὸν Ἀποστόλη, τὰ δὲ τῆς Ὕδρας ὑπό τὸν Μιαούλην ὑφ’ὅν διετέλει καὶ ὅλος ὁ στόλος. Τὴν 28 ἔπλευσεν ὁ στόλος οὗτος πρὸς τὸν Τσεσμὲν, ὅπου, ὡς ἐλέγετο, ἐλλιμένιζεν ὁ ἐχθρικός· ἀλλά μὴ εὑρών αὐτόν περιέπλεε τὴν Χίον παραλαμβάνων ὅσους εὕρισκε περιπλανωμένους καὶ κρυπτομένους δυστυχεῖς Χίους· εἰς εὕρεσιν δὲ αὐτῶν καὶ ἀσφαλῆ συνοδίαν εἰς τὰ πλοῖα, ἀπεβιβάσθησαν καὶ ναῦται ἔνοπλοι.

……….Τὴν δὲ 1 μαΐου κατὲπλευσεν ὁ στόλος εἰς Ψαρᾶ καὶ ἔμαθεν ὅτι ὁ τουρκικὸς ἐπανέπλευσε πρὸ δύο ἡμερῶν εἰς Χίον, ὅπου ὁ καπητάμπασας, γαυριῶν ἐπί τοῖς κατορθώμασί του, ἐτρύφα περιμένων ἄλλα πλοῖα ἐκ Κωνσταντινουπόλεως. Τὴν 10 ἤρχιζε τὸ ῥαμαζάνι. Ἐπειδή, διαρκοῦντος αὐτοῦ, οἱ τοῦρκοι συνήθως ἡσυχάζουν, ἀπεφάσισεν ὁ καπητάμπασας νὰ μὴ ἐκπλεύσῃ μέχρι τοῦ μπαϊραμίου· ἀλλ’ οἱ ἀρχηγοί τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου, θεωροῦντες ὅτι ἡ ἐπί ματαίῳ παρέλευσις ἑνός μηνὸς ἔβλαπτε, διότι ἐξηντολοῦντο οἱ ὀλίγοι πόροι του, ἀπεφάσισαν νὰ κτυπήσωσιν ὅσον τάχιον ἐντός τοῦ λιμένος τῆς Χίου τὸν ἐχθρικόν στόλον.

……….Ἐπί τῷ σκοπῷ τούτῳ ἀνήχθη ὁ ἑλληνικός τὴν 8, ἀλλά δὲν εἰσέπλευσε τὴν ἡμέραν ἐκείνην τὸν πορθμὸν· τὴν δὲ 14 ἐπλησίασάν τινα τῶν πλοίων πρὸς τὰ βόρεια στόμια τοῦ πορθμοῦ, ἠκροβολίσθησαν μετὰ τινων φρεγατῶν καὶ κορβεττῶν, καὶ δύσαντος τοῦ ἡλίου ἐπανέπλευσαν ὅπου ἦσαν τὰ λοιπὰ. Τὴν δὲ ἑσπέραν τῆς 19 δεκεπέντε πλοῖα πολεμικὰ καὶ τρία πυρπολικὰ ὑπό τὸν Μιαούλην, εἰσέπλευσαν τὸν πορθμὸν διὰ τοῦ πρὸς ἄρκτον εἴσπλου, τὰ δὲ λοιπὰ ἔμειναν ἔξω ἀποτελοῦντα γραμμὴν ἀρχομένην ἀπό τῆς ἀρκτικῆς ἄκρας τῆς Χίου καὶ παρατεινομένην μέχρι τῶν παραλίων τῆς Ἀσίας· τοῦτο ἰδοῦσα ἐν καιρῷ ἡ ἐπί τοῦ στομίου τοῦ πορθμοῦ ἐχθρική προφυλακὶς ἔδωκεν εἴδησιν κανονοβολήσασα, καὶ ἀμέσως ἀνήχθη ὅλος ὁ τουρκικὸς στόλος, ἀλλ’ ἐν τόσῃ ταραχῇ καὶ βίᾳ, ὥστε πολλὰ πλοῖα ἄφησαν τὰς ἀγκύρας· ἀφ’οὗ δὲ ἐπλησίασαν οἱ δύο στόλοι ἐντός βολῆς κανονίου, τέσσαρα ἑλληνικά πλοῖα, τὰ τοῦ Μιαούλη, τοῦ Σαχτούρη, τοῦ Σκούρτη, καὶ τοῦ Τσαμαδοῦ, ἔβαλαν εἰς τὸ μέσον τὴν ἐχθρικήν ναυαρχίδα καὶ τὴν ἐπολέμουν· ἐπεῤῥίφθη καὶ ἕν πυρπολικὸν, ἀλλά δὲν ἐκόλλησε.

……….Μετὰ τὴν ἀποτυχίαν ταύτην ἐξέπλευσαν τὰ ἑλληνικά καὶ κατόπιν αὐτῶν καὶ τὰ τουρκικὰ διώκοντα τὰ ἑλληνικά, καὶ δι’ ὅλης τῆς νυκτὸς κανονοβολοῦντα, ἀλλ’ ἐπί ματαίῳ· οἱ στόλοι ἀντεκανονοβολήθησαν καὶ τὴν ὑστεραίαν ἐκτός τοῦ πορθμοῦ ἀβλαβῶς ὡς καὶ τὴν προτεραίαν, καὶ τὰ μὲν ἑλληνικά ἐπανῆλθαν εἰς Ψαρᾶ, τὰ δὲ τουρκικὰ εἰς τὸν λιμένα τῆς Χίου. Ἐν τοσούτῳ ἢλθε νέα ναυτικὴ δύναμις ἐκ Κωνσταντινουπόλεως πρὸς τὸν καπητάμπασαν, καὶ ἀνεμένετο καὶ ἄλλη ἐξ Αιγύπτου. Οἱ Ἕλληνες διελογίζοντο πάντοτε πῶς νὰ βλάψωσι τὸν ἐχθρόν πρὶν δυναμωθῇ ἔτι μᾶλλον, καὶ ἄλλον τρόπον δὲν εἶχαν παρὰ τὴν χρῆσιν τῶν πυρπολικῶν.

……….Τὴν νύκτα πρὸ τῆς ἡμέρας τοῦ μπαϊραμίου, ὅ ἐστι τὴν τῆς 6 ἰουνίου, συνῆλθαν ἐπί τῆς τουρκικῆς ναυαρχίδος πολλοὶ τῶν πλοιάρχων τοῦ τουρκικοῦ στόλου εἰς συνεόρτασιν· σκοτεινὴ ἦτον ἡ νὺξ ἐκείνη, οὖσα ἡ τελευταία τῆς σελήνης, καὶ τὰ πλοῖα τοῦ στόλου ἐξ αἰτίας τοῦ ἔτι ἐπικρατοῦντος ῥαμαζανίου ἦσαν ὁλόφωτα· διεκρίνοντο δὲ μεταξὺ ὅλων τὰ δύο δίκροτα, ἤτοι ἡ ναυαρχὶς καὶ ἡ ὑποναυαρχίς διὰ τὴν πλουσίαν φωτοχυσίαν των.

……….Πρὸ τριῶν ἡμερῶν, δύο ἑλληνικά πυρπολικὰ, τὸ μὲν ὑπό τὸν Ἀνδρέαν Πιπῖνον Ὑδραῖον, τὸ δὲ ὑπό τὸν Κωνσταντῖνον Κανάρην Ψαριανὸν, ἀπέπλευσαν διὰ νυκτὸς ἐκ Ψαρῶν κατὰ τὸ ἀρκτικόν μέρος τῆς Χίου· ἀλλ’ἔπεσαν εἰς τριήμερον γαλήνην.

……….Συναπέπλευσαν καὶ τέσσερα πολεμικὰ, δύο πρὸς τὸ νότειον καὶ δύο πρὸς τὸ βόρειον μέρος τοῦ πορθμοῦ ἐπί σκοπῷ νὰ παραλάβωσι τὰ πληρώματα τῶν πυρπολικῶν μετὰ τὸν ἐμπρησμόν αὐτῶν. Τὴν 6 ἤρχισε νὰ πνέῃ ἀρκτικὸς ἄνεμος, καὶ πρὸς τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου τὰ δύο πυρπολικὰ παρέπλεαν ὑπό ξένην σημαίαν τὸ Καραμπουρνοῦ, κρυπτόμενα ὑπό τὴν ξηρὰν· ἀφ’ οὗ δὲ ἐνύκτωσεν, εἰσῆλθαν ἡσύχως καὶ ἀνυπόπτως, εἰς τὸν πορθμὸν διότι ἐξ αἰτίας τῆς ἑορτῆς τοῦ μπαϊραμίου ἠγκυροβόλησεν καὶ ἡ προφυλακὶς, καὶ ἔπλεαν ἐν μέσῳ τοῦ ἐχθρικοῦ στόλου· τόσον δὲ ἐπλησίασαν πρὸς τινα τῶν πλοίων, ὥστε ἠναγκάσθησαν ἐπί τῇ κραυγῇ τῶν σκοπῶν ν’ ἀπομακρυνθῶσι καὶ νὰ μὴ φαίνωνται.

……….Μετὰ δὲ τὸ μεσονύκτιον ἐπανῆλθαν πλησίστια ἐν μέσῳ τοῦ στόλου, καὶ βοηθούμενα ὑπό τῆς πνεούσης ἀπογείου αὔρας ἔπεσαν αἴφνης, τὸ μὲν Ψαριανὸν εἰς τὴν πρώραν τῆς ναυαρχίδος καὶ περιπλεχθὲν μετέδωκεν ἀμέσως τὰς φλόγας του, τὸ δὲ ὑδραϊκόν εἰς τὴν πρώραν τῆς ὑποναυαρχίδος, ὅπου ἐκόλλησεν, ἀλλ’ ἐξεκόλλησε προτοῦ μεταδώσῃ τὰς φλόγας του καὶ καιόμενον ἐκυμαίνετο τῇδε κἀκεῖσε ἐν μέσῳ τοῦ στόλου ἐνσπεῖρον φόβον καὶ ταραχήν.

……….Οἱ δὲ γενναῖοι πλοίαρχοι καὶ ναῦται τῶν δύο πυρπολικῶν, ὅλοι 43, ἀφ’ οὗ ἐτελείωσαν τὸ ἔργον, ἐμβάντες εἰς τὰ ἐφόλκια, ἐξῆλθαν τοῦ πορθμοῦ διὰ τοῦ νοτίου στομίου ἐν μέσῳ τῶν ἐχθρῶν ἀβλαβεῖς ὅλοι, διεσώθησαν εἰς τὰ εἰς σωτηρίαν των παραπλέοντα πλοῖα, καὶ καταπλεύσαντες εἰς Ψαρᾶ ἔτρεξαν εἰς τὴν ἐκκλησίαν συνοδευόμενοι ὑπό τοῦ εὐφημοῦντος λαοῦ καὶ ἐδοξολόγησαν τὸν θεὸν τὸν εὐλογήσαντα τὸ κατὰ τῶν ἐχθρῶν τόλμημα· εἶχαν δὲ ἀπόφασιν νὰ καῶσιν ὅλοι, ἄν ἔβλεπαν ὅτι δὲν ἐδύναντο ν’ ἀποφύγωσι τὰς χεῖρας τῶν ἐχθρῶν, καὶ διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον ἔφεραν ἐντός τῶν δύο ἐφολκίων πυρίτδα.

……….Ἐντός δὲ τῆς φλογισθείσης ναυαρχίδος ἦσαν ὄχι μόνον τοῦρκοι πολλοὶ καὶ σημαντικοὶ, ἀλλά καὶ Χριστιανοὶ αἰχμάλωτοι· ὅλοι δὲ ἐκτός ὀλίγων ἐχάθησαν, διότι ἀνάψαντα τὰ κανόνια ἐμπόδιζαν διὰ τὸν ἐπικείμενον κίνδυνον τὰς λέμβους τῶν ἄλλων πλοίων νὰ πλησιάσωσι. Δύο λέμβοι τῆς ναυαρχίδος ἐβυθίσθησαν αὔτανδροι διὰ τὸ μέγα πλῆθος τῶν ἐν αὐταῖς συσσωρευθέντων.

……….Ἐμβάντος δὲ καὶ τοῦ, καπητάμπασα εἰς τὴν ἰδιαιτέραν λέμβον του, ἐπέπεσεν, ἐν ᾦ ἀπεμακρύνετο, ἕν τῶν καταρτίων τῆς καιομένης ναυαρχίδος, καὶ τὴν μὲν λέμβον ἐβύθισεν, αὐτοῦ δὲ τὴν ὀσφύν ἔθλασεν· ἀλλά πεσόντες κολυμβηταὶ εἰς τὴν θάλασσαν τὸν διέσωσαν φερόμενον ἐπί τῶν κυμάτων, καὶ τὸν ἀπεκόμισαν ἡμιθανῆ ἐπί τῆς ξηρᾶς, ὅπου μετ’ὀλίγον ἐξεψύχισε.

……….Βόσκον δὲ τὸ πῦρ ἐν τῇ ναυαρχίδι διεδόθι μετὰ μίαν σχεδὸν ὥραν εἰς τὴν πυριτοθήκην· τότε ὑψώθη οὐρανομήκης πύρινος στῦλος φωτίζων ἐν μέσῳ τῆς σκοτεινῆς ἐκείνης νυκτὸς πλατὺν καὶ μακρὺν ὁρίζοντα.

Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΧΙΟΥ

……….Τὴν ἀκόλουθον ἡμέραν (7/6) ἔθαψαν πρὸ τῆς μεσημβρίας ἐν τῷ φρουρίῳ τὸν καπητάμπασαν, ἀλλ’ ἐπί τῆς κηδείας ἐξεμάνησαν ἐκ νέου οἱ ἐπί τῆς Χίου αἱμοχαρεῖς τοῦρκοι, καὶ ἡ θέα ἑνός καπητάμπασα γενομένου θύμα τοῦ πυρὸς τῶν Ἑλλήνων τοῖς ἔδωκε νέαν ἀφορμήν νὰ κινήσωσιν ἔως δωδεκακισχίλιοι τὴν αὐτήν ἡμέραν τῆς κηδείας πρὸς τὰ Μαστιχοχώρια, τὰ μὴ ἔως τότε παθόντα, ἐπί προφάσει νὰ παιδεύσωσιν ὄχι τοὺς ἐγχωρίους ἀλλά τοὺς ἐξ ἄλλων χωρίων ἐκεῖ καὶ κυρίως εἰς τὸ Θολὸ Ποτάμι καταφυγόντας, ἄν καὶ ὑπό τὴν σκέπην τῆς ἀμνηστείας.

……….Ἐφρούρει τὰ χωρία ταῦτα ὁ καλοκἄγαθος Ἐλέζογλους, ὅστις, ἐπί σκοπῷ νὰ τὰ προφυλάξῃ, παρέδωκε θέλων καὶ μὴ τοὺς εἰς αὐτά καταφυγόντας κατοίκους τῶν ἄλλων χωρίων· ἀλλά δὲν ἐδυνήθη, ὡς ἤλπιζε, διὰ τῆς θυσίας τῶν ὀλίγων νὰ προφυλάξῃ τοὺς πολλοὺς. Ἀφ’ οὗ οἱ αἱμοχαρεῖς παρέλαβαν ὅσους ἐζήτησαν καὶ τοὺς ἔσφαξαν αὐθωρεί, ἐπάτησαν αὐθημερόν καὶ αὐτά τὰ χωρία ξιφήρεις σφάζοντες, αἰχμαλωτίζοντες καὶ καταστρέφοντες· ἡ καταστροφή δὲ αὕτη ἀπετελείωσε τὴν καταστροφὴν ὅλης τῆς νήσου.


Πηγή: ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ ΤΡΙΚΟΥΠΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ, ΕΚΔΟΣΙΣ ΔΕΥΤΕΡΑ, ΤΟΜΟΣ Β’, Κεφάλαιον Λ’ 1822

Αφήστε μια απάντηση