ΖΑΛΟΓΓΟ – 18 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1803

,

Ἔργο τοῦ Ary Scheffer μὲ τίτλο: Οἱ Σουλιώτισσες

,

……….Στὶς 18 Δεκεμβρίου 1803, δύο ἡμέρες μετὰ τὸ ὁλοκαύτωμα στὸ Κούγκι, μὲ συνεχεῖς σκληρὲς μάχες μεταξὺ τῶν διασωθέντων Σουλιωτῶν καὶ τῶν τουρκαλβανικῶν ὀρδῶν τοῦ Ἀλῆ πασᾶ, περίπου ἑξῆντα Σουλιώτισσες, προτίμησαν ἀντί τὴν αἰχμαλωσία, νὰ καταγκρεμιστοῦν μὲ τὰ παιδιὰ τους σ΄ ἕνα “χορὸ θανάτου” ποὺ ἔμεινε γνωστὸς στὴν ἱστορία ὡς «χορὸς τοῦ Ζαλόγγου».

Ἐπιλεγμένο ἀπόσπασμα ἀπό τὴν «Ἱστορία τοῦ Σουλίου, Περραιβοῦ, κεφ. ΚΑ’.σελ.111- 113. 

……….[ ] Μόλις εἶχον φθάσει παρὰ τῆς Πάργας τὰ μεθόρια, καὶ πρὶν ἔτι πυρποληθῇ ὁ Σαμουήλ, παραβὰς ὁ στρατάρχης (Βελῆ πασᾶς, γιὸς τοῦ Ἀλῆ) τὰ τόσα ἔνορκα καὶ πολυμάρτυρα ἔγγραφά του, καταφρονήσας τοὺς ὁμήρους, ἔπεμψε κατόπιν αὐτῶν τὸν Σελλικτάρην Μπόταν ἐπί κεφαλῆς τεσσάρων χιλιάδων στρατιωτῶν, ὅπως προλάβῃ θυσιάσῃ καὶ αἰχμαλωτίσῃ, εἰ δυνατόν, αὐτούς καθ’ ὁδόν· ἐπέτυχε, κατὰ περίστασιν πλησίον τῶν ὁρίων τῆς Πάργας, τὸν Δῆμον Δράκον καὶ Φῶτον Τζαβέλλαν μετ’ ἄλλων ἑπτά συντρόφων καὶ γυναικοπαίδων αὐτῶν, οἵτινες καὶ τοι ἀσήμαντοι ὡς πρὸς τὸ πλῆθος τῶν τούρκων, ἀντέστησαν εἰς τὴν ἐμπροσθοφυλακήν, φονεύσαντες τρεῖς ἐξ ἐκείνων, ἔσωσαν μὲν τὰ γυναικόπαιδά των, ἥρπασαν δὲ οἱ τοῦρκοι ὅλα τὰ κινητὰ ἔπιπλά των· πλησίον ὄντες οἱ Πάργιοι, καὶ πολλοὶ ἔτι ἐκ τῶν προσφύγων Σουλλιωτῶν, ἀκουσαντες τὸν πυροβολισμὸν καὶ ἀλαλαγμόν τῶν τούρκων, ἔδραμον εἰς ἐπικουρίαν τῶν συντρόφων, φοβηθέντες οἱ ἐχθροί, ὀπισώρμησαν, στρατοπεδεύσαντες ἐκτός τῶν ὁρίων·

……….ἰδόντες δὲ τοὺς Παργίους, ὁρμῶντας πρὸς βοήθειαν τῶν Σουλλιωτῶν, ἤρχισαν νὰ τοὺς ἐπαπειλούσι, λέγοντες ὅτι, ἐάν θέλουν ν’ ἀποφύγωσι τὸν κίνδυνον τοῦ πολέμου, πρέπει νὰ παραδώσωσι, ἤ διώξωσιν ἀμέσως ὅλους τοὺς Σουλλιώτας μετὰ τῶν γυναικοπαίδων εἰς τὸ ὀθωμανικόν κράτος.— Πῶς εἶναι δυνατόν, ἀπεκρίθησαν οἱ Πάργιοι, ἄλλα νὰ γράφῃ καὶ ἄλλα νὰ πράττῃ ὁ στρατάρχης Βελῆ πασᾶς; ἐάν οὔτος παραβαίνῃ ἀσυνειδήτως τὰς ἐγγράφους καὶ ἐνόρκους συμφωνίας καὶ ὑποσχέσεις του, ἡ Πάργα ὅμως διετήρησεν ἐξ ἀρχῆς καὶ θέλει διατηρήσει ἐν ὅσῳ ὑπάρχει, τὸ σύστημα τῆς φιλοξενείας πρὸς τοὺς ἐν αὐτῇ καταφεύγοντας, ἀφ’ ἐτέρου ὅμως διὰ τὴν γειτονικὴν ἡσυχίαν καὶ ἁρμονίαν, δὲν θέλει λείψῃ νὰ τοὺς παρακαλέσῃ νὰ ὑπάγωσιν, ὅταν εὐκολυνθῶσιν, ὅπου εὐχαριστοῦνται.

……….Εἰδοποιηθεὶς παρὰ τῶν Παργίων ὁ εἰς Κέρκυραν Ῥωσσικός πληρεξούσιος Κώμης Γεώργιος Μοκκενίγος, τὴν παράνομον ταύτην πράξιν τοῦ στρατάρχου, ἔγραψεν αὐστηρῶς πρὸς τὸν πατέρα του, καὶ οὕτω κατὰ διαταγὴν αὐτοῦ διελύθη τὸ στρατόπεδον ἄνευ ἄλλης τινὸς ἐχθροπραξίας.

……….[ ] ἀλλ’ ἀντί τούτων μεθ’ ἡμέρας τέσσαρας ἐπαρουσιάσθησαν ἐπροσδοκήτως πρὸς τὰ πλάγιά των (τῶν Σουλλιωτῶν), τρεῖς σχεδὸν χιλλιάδες τουρκαλβανοί, ὑπ’ ὁδηγίαν τοῦ Ἄγου Μουχουρδάρη καὶ Μέτζιο Μπόνου, οἵτινες τοὺς ἐγνωστοποίησαν ἀμέσως, ὅτι ἔχουσι προσταγὴν τοῦ Βεζύρη νὰ λάβωσι τὰ ὅπλα των ὅλα, αὐτούς δὲ νὰ φέρωσιν εἰς τὰ Ἰωάννινα, ὅπου θ’ἀποφασίσει ἡ ὑψηλότης του περὶ τῆς διαμονῆς των καὶ ἀνταμοιβῆς τῶν πιστῶν ἐκδουλεύσεών των·  τότε ἠνεώχθησαν οἱ ὀφθαλμοί τῶν εἰς τοῦ τυράννου τὰς ὑποσχέσεις ἀφοσιωμένων, τότε ἠσθάνθησαν τὰς συνήθεις ἀνταμοιβάς του, τότε ἐνεθυμήθησαν τὰς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τελευταίας πατριωτικάς καὶ πατρικάς συμβουλάς τοῦ Σαμουήλ·

……….ἀλλ’ ὅλα ἦσαν ἤδη μάταια, καὶ πᾶσα ἐπίγνωσις ἀθεράπευτος, τὸ πᾶν συνίστατο, ἤ εἰς τὴν τυφλὴν παράδοσιν, ἤ εἰς τὴν διὰ τῶν ὅπλων ἀπηλπισμένην ἀπόφασιν· συμβουλίου λοιπὸν γενομένου, ἐνεκρίθη τὸ δεύτερον· ὅθεν ἀπό τῆς ἐννάτης πρὸ μεσημβρίας μέχρι τῆς ἐνδεκάτης τῆς ὑστεραίας ἐσυγκροτοῦντο ἀμφοτέρωθεν πεισματώδεις ἐχθροπραξίαι· γυναῖκες τινες ὡσεί ἑξήκοντα, ὅλαι σχεδὸν χῆραι, ἰδοῦσαι τὸν κίνδυνον ἀναπόφευκτον ἐπρόκρινον, παρὰ τὴν πολυπαθῆ καὶ κατησχυμένην αἰχμαλωσίαν, τὸν ἡρωϊκόν καὶ στιγμιαῖον θάνατον τῆς αὐτοκτονίας· ἀναβᾶσαι ἐπί τινος κρημνώδους ὕψους κατέρριπτον πρῶτον τὰ τρυφερὰ καὶ φίλτατα αὐτῶν τέκνα, ἑπομένως δὲ, μία κατόπιν τῆς ἄλλης ἐρρίπτοντο καὶ αὐταί αὐθορμήτως ἀπό τοῦ κρημνοῦ· τινὲς ἐξ αὐτῶν δὲν ἀπέθανον, ἐπειδή ἔπιπτον ἐπί τὰ τρυφερὰ τῶν τέκνων καὶ συμπολιτισσῶν σώματα, τὰ ὁποῖα ἦσαν προσηλωμένα ἐπί ὀξειῶν πετρῶν.

……….Ἡ τραγικὴ καὶ φρικώδης αὕτη πρᾶξις τῶν γυναικῶν ἠρέθισε τοὺς ἄνδρας νὰ διακινδυνεύσωσι τὴν νύκτα, σχίζοντες τὸν στρατὸν διὰ τῶν ὅπλων, ἐπειδή ἐνῷ οἱ τοῦρκοι ἀπό στιγμῆς εἰς στιγμὴν ἐνεδυναμοῦντο, οἱ Σουλλιῶται ἀφ’ ἑτέρου ἠλαττοῦντο, στερούμενοι πρὸς τούτοις τροφῶν καὶ πολεμοφοδίων·  περὶ τὸ μεσονύκτιον λοιπὸν διηρέθησαν εἰς δύω ἴσα σώματα, τὸ μὲν ὡδήγει τὴν ἐμπροσθοφυλακήν, τὸ δὲ τὴν ὀπισθοφυλακήν, ἐν τῷ μέσῳ ἔβαλον τὰς γυναίκας φέρουσας ἑκάστην ἀνά ἕν καὶ δύο βρέφη ἐπ’ὤμων· διάφοροι ἄνδρες τῇ μὲν ἀριστερᾷ ἐκράτουν τὰ τέκνα των, τῇ δεξιᾷ δὲ τὸ ξίφος· 

Charles Lock Eastlake (1793-1865) Ἕλληνες ὑπό διωγμό (Greeks persecuted, 1833)

 

Copyright (©) «Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο»

Αφήστε μια απάντηση