Π Λ Α Τ Ω Ν Ι Κ Ο Ι Δ Ι Α Λ Ο Γ Ο Ι – Ι Ω Ν

,

«Η Σαπφώ ακούει καθώς ο ποιητής Αλκαίος παίζει κιθάρα στο νησί της Λέσβου». Δημιουργία τού Σερ Λώρενς Άλμα-Τάντεμα. (Sappho and her companions listening as the poet Alcaeus plays a kithara on the island of Lesbos (Mytilene). Lourens Alma Tadema).
«Η Σαπφώ ακούει καθώς ο ποιητής Αλκαίος παίζει κιθάρα στο νησί τής Λέσβου». Δημιουργία τού Σερ Λώρενς Άλμα-Τάντεμα. (Sappho and her companions listening as the poet Alcaeus plays a kithara on the island of Lesbos (Mytilene). Lourens Alma Tadema).

 

Π Λ Α Τ Ω Ν Ι Κ Ο Ι
Δ Ι Α Λ Ο Γ Ο Ι

***   ***   ***

Ι Ω Ν

ή  «Περί Ιλιάδος, πειραστικός»

***   ***   ***

Εισαγωγή – Μετάφραση – Σχόλια:

Αθανάσιος Α. Τσακνάκης

Θεολόγος – Φιλόλογος

***   ***   ***

Α΄  ΨΗΦΙΑΚΗ  ΕΚΔΟΣΗ  –  2015

 

Εισαγωγή

Μεταξύ των καλουμένων «ελασσόνων» σωκρατικών διαλόγων τού Πλάτωνα, ξεχωριστή θέση κατέχει ο «Ίων», ο αρχαιότερος από τους διαλόγους τού μεγάλου φιλοσόφου και μάλλον ο μοναδικός που γράφτηκε πριν από τον θάνατο τού διδασκάλου του, Σωκράτη. Στις γραμμές του αναζητείται η φύση τής ποιητικής έμπνευσης, η βαθύτερη αιτία τής ποιητικής δημιουργίας, και πραγματοποιείται μία επιτυχής προσπάθεια ψυχολογικής προσέγγισης των ραψωδών. Ο μεγάλος Αθηναίος φιλόσοφος Σωκράτης και ο διάσημος Εφέσιος ραψωδός Ίων, αποπειρώνται να απαντήσουν σ’ ένα βασικό ερώτημα: η ποιητική δημιουργία είναι αποτέλεσμα κάποιας συγκεκριμένης «τεχνικής» ή γέννημα τής θεϊκής «έμπνευσης»;

Οι ποιητές, μία πολυσέβαστη κατηγορία «σοφών» τής αρχαίας Ελλάδας, συνταίριαζαν τις λέξεις και συνέθεταν τους ήχους με κύριο σκοπό να διδάξουν κάτι στο κοινό τους, και όχι – απλά και μόνον – να το γοητεύσουν. Πέρα από αυτή την κοινότυπη παραδοχή, τον Σωκράτη έντονα απασχόλησε το ερώτημα αν ένα ποιητικό έργο ήταν το «συνειδητό δημιούργημα» τού ίδιου τού ποιητή ή αν ο ποιητής απλώς αποτελούσε τον «ενδιάμεσο» μεταξύ τής Μούσας – τής θεϊκής δύναμης – που τον ενέπνευσε και των ακροατών του. Η δεδομένη αδυναμία πολλών και διασήμων ποιητών να εξηγήσουν με επάρκεια, ενάργεια και πειστικότητα τα βαθύτερα νοήματα των στίχων τους οδήγησε τον φιλόσοφο στο συμπέρασμα ότι αυτή η κατηγορία δημιουργών υπόκειται προφανώς στην επίδραση κάποιου «φυσικού χαρίσματος» ή «θεϊκού δώρου». Υπάρχει, όμως, και ο αντίλογος.

Απέναντι από τον Σωκράτη τοποθετείται ο Ίων. Τούτος ο επαγγελματικά επιτυχημένος ραψωδός, υποστηρίζει με θέρμη την «σοφία» των ποιητών και αποδέχεται την ποίηση ως αποτέλεσμα «συνειδητής επιδεξιότητας». Ο ίδιος, όντας ραψωδός, μελετά την ποίηση, κάνει κτήμα του ένα μέρος τής «τέχνης» τού ποιητή και στην συνέχεια «ερμηνεύει» τον ποιητή ενώπιον τού ακροατηρίου. Η γνώση και η ακριβής εφαρμογή αυτής τής διαδικασίας καθιστά – με την σειρά της – τον Ίωνα «κάτοχο μιάς εξειδικευμένης τεχνικής, γνώστη ενός συγκεκριμένου επαγγέλματος», δηλαδή «ραψωδό».

Πέρα από το αποτέλεσμα αυτής τής φιλοσοφικής διαμάχης, ο προσεκτικός μελετητής τού «Ίωνα» έρχεται αντιμέτωπος με την πιθανότητα ενός συμπεράσματος: ο ποιητής δεν αποτελεί οπωσδήποτε τον «ειδικό» κανενός τομέα τού επιστητού και ως ποιητής δεν έχει απαραιτήτως κάτι να μάς διδάξει.

Το αρχαίο κείμενο τού διαλόγου σώζεται σε εικοσιδύο κώδικες. Οι ποικίλες θεωρίες, που τοποθετούσαν το έργο μεταξύ των «μη γνησίων» τού Πλάτωνα, έχουν αντικρουστεί εξολοκλήρου. Για την παρούσα μετάφραση χρησιμοποιήθηκε κατά βάση η έκδοση τού Burnet. Ο «Ίων» ανήκει στους «πειραστικούς διαλόγους» τού Πλάτωνα – σύμφωνα με τον διαχωρισμό τού Διογένη Λαέρτιου – και σε ορισμένα χειρόγραφα φέρει τις ακόλουθες επιπρόσθετες ονομασίες: «περί Ιλιάδος» ή «περί ποιητικού χαρακτήρος» ή «περί ποιητικής ερμηνείας».

Α.Α.Τ.

Ολόκληρο το βιβλίο μπορείτε να διαβάσετε στο : https://www.academia.edu/

Αφήστε μια απάντηση