ΚΥΠΡΟΣ – ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1955 : «ΤΟ ΟΡΓΙΩΔΕΣ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ»

,

.

ΚΥΠΡΟΣ – ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1955 : «ΤΟ ΟΡΓΙΩΔΕΣ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ»

……….Όσες αλλαγές κι αν έγιναν στο κείμενο τής αγγλικής προτάσεως, τα δεδομένα στις άκαμπτες και από μία άποψη, παγιδευτικές προτάσεις των Μακμίλλαν – Χάρντιγκ ήταν τα ίδια. Οι Άγγλοι επέμεναν να συνεχίσουν την δεσποτεία τους προσφέροντας στους Κυπρίους μίαν κατ’ επίφασι Αυτοκυβέρνηση. Όσο γιά την Αυτοδιάθεση, καμμία πραγματική δέσμευση αναλάμβαναν γιά το πότε αυτή θα εφαρμοζόταν. Οι Κύπριοι – Εθναρχία, Ε.Ο.Κ.Α. και ιδεολογικές παρατάξεις – ήταν ενωμένοι γύρω από το αίτημα «Αὐτοδιάθεση – Ἕνωσι», στο οποίο τώρα πρόσθεταν και το «ἐντὸς τακτῆς καὶ εὐλόγου προθεσμίας», έχοντας πικρή πείρα τής στρεψοδικίας των Άγγλων κυριάρχων.

……….Αλλά και η ελλαδική κυβέρνηση των Αθηνών, συμφωνούσε με αυτή την γραμμή. Ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο καθίσταντο περισσότερο αποκρουστικές οι παρασκηνιακές ερωτοτροπίες τού Καραμανλισμού με τους Άγγλους και τους Αμερικανούς, οι οποίες είχαν ως στόχο την δόλια επιβολή στους Κυπρίους τού σχεδίου το οποίο οι ίδιοι «απέρριπταν» ανοικτά.

……….Μετά την συζήτηση τού Πηκ (22 Νοεμβρίου) με τον Θεοτόκη σχετικά με την απορριπτική στάσι τού Μακαρίου, αναμένοντο οι περαιτέρω εξελίξεις τού διαβήματός του. Ο Θεοτόκης συναντήθηκε αμέσως με τον Καραμανλή και εν συνεχεία, την ίδια ημέρα, με τον Πήκ. Είναι εντυπωσιακό το ότι, ενώ οι κρατούντες απέφευγαν την Κυπριακή ηγεσία σαν «δηλητήριο, είχαν απόλυτη άνεση βρισκόμενοι σε πυρετώδη και πυκνή επαφή με τους διπλωματικούς εκπροσώπους τού Άγγλου κυριάρχου.

……….Σε αναφορά τού Πηκ προς το Φόρεϊν Όφφις τής 23 Νοεμβρίου 1955, γράφει ότι ο Θεοτόκης τον διαβεβαίωσε ότι :

“Μόλις ἔλθη εἰς ἐπαφὴν μετ’ αὐτῶν (μὲ τὴν Ἑλληνικὴ κυβέρνηση) ὁ Ἀρχιεπίσκοπος, θὰ τὸν συνεβούλευε νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν τράπεζαν τῶν διαπραγματεύσεων, προειδοποιῶν αὐτὸν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ κυβέρνησις θεωρεῖ τὴν φόρμουλα (τῶν Άγγλων) ὡς ἕνα λογικὸν συμβιβασμόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύνανται νὰ ἀρχίσουν αἱ συζητήσεις δι’ Αὐτοκυβέρνησιν”.

……….Μία ώρα αργότερα – εκτός τής απόρρητης αναφοράς – ακολούθησε τηλεγράφημα :

“Εἶναι φανερὸν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ κυβέρνησις τρέμει τὸν Ἀρχιεπίσκοπον (Μακάριον) καὶ αἱ προσεγγίζουσαι ἐκλογαὶ τὴν καθιστοῦν συνεχῶς καὶ περισσότερον ἀπρόθυμον νὰ ἀνταγωνισθῇ τὴν πολιτικὴν καὶ νὰ υἱοθετήσῃ τὰς προτάσεις μας”.

……….Ο Μακμίλλαν, από το Φόρεϊν Όφφις έδωσε εντολές και συντόνισε την κυκλωτική κίνηση : Ὁ Πὴκ νὰ ἴδη πάλιν τὸν Καραμανλῆν ! Ὁ Βρεταννὸς πρέσβυς ἐν Παρισίοις νὰ ἴδη τὸν ἐκεῖ **μεταβάντα Βασιλέα Παῦλον ! Ὁ Ἀμερικανὸς ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν Ντάλλες νὰ πείσῃ τὸν Καραμανλῆν νὰ πιέσῃ τὸν Μακάριον ! Ὁ πρέσβυς τῶν Η.Π.Α. εἰς Ἀθήνας, Κάννον, νὰ θέσῃ τὸ θέμα (τῶν ἀναγκαίων πιέσεων στὸν Μακάριο) πρὸς τοὺς Καραμανλῆν καὶ Θεοτόκην !

Και όλα αυτά σε διάστημα εικοσιτετραώρων !..

……….Ο Κάννον, πράγματι κατά την διάρκεια δείπνου στην Αμερικανική πρεσβεία στις 22 Νοεμβρίου 1955, διερμήνευσε την Αμερικανική θέση και εν συνεχεία πληροφόρησε τον Πηκ, ο οποίος με την σειρά του διαβίβασε στο Λονδίνο :

“Παρ’ ὅλον ὅτι ἀμφότεροι (Καραμανλῆς καὶ Θεοτόκης) ἐξέφρασαν τὴν ἱκανοποίησίν των διὰ τὴν φόρμουλαν, δὲν ἦσαν καθόλου ἐποικοδομητικοὶ εἰς ὅ, τι ἀφορᾶ τὴν πίεσιν ἐπὶ τοῦ Μακαρίου. Πίεσις ἐπ’ αὐτοῦ, ὡς ἀνέφεραν, θὰ μετέτρεπε τὴν Ἑλληνικὴν κυβέρνησιν εἰς ὅμηρόν του, ἐξέλιξις, ἡ ὁποία θὰ τοὺς ἐστοίχιζε τὰς ἐκλογάς”.

……….(…) Στο ίδιο έγγραφό του, ο Πηκ αναφέρει ότι «κατά τον Αμερικανό πρέσβυ, ο Πρωθυπουργός (Καραμανλής) κατείχετο από όλα τα συμπτώματα τού προεκλογικού πυρετού και φαινόταν να ενδιαφέρεται περισσότερο γιά τον εκλογικό νόμο και τις επιπτώσεις του στο μέλλον τού κόμματός του, παρά για την Κύπρο…».

……….Μία ημέρα αργότερα, στις 23 Νοεμβρίου 1955, ο πρέσβυς τής Βρεταννίας στο Παρίσι, Τζέμπ, εκτελώντας την εντολή που τού δόθηκε από το Φόρεϊν Όφφις, έγινε δεκτός από τον Βασιλέα Παύλο. Τού ζήτησε ευθέως να πιεσθεί η Κυπριακή ηγεσία, ώστε να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις, στην βάσει τής φόρμουλας που υποβλήθηκε δύο ημέρες πριν. Ο Τζεμπ έδωσε την ίδια ημέρα αναφορά γιά τα τής συναντήσεως.

«Ὁ Βασιλεὺς ἀπήντησεν ὅτι εἶχεν ἐνθαρρυνθῆ πολὺ ἀπὸ τὴν φόρμουλάν μας. Θὰ ἤνοιγεν ὡς ἐπίστευε, μίαν νέαν θύραν. Ἡ στάσις τοῦ Ἀρχιεπισκόπου (Μακαρίου), τὴν ὁποίαν ἐθεώρει ὡς ἁπολύτως ἐσφαλμένην, τὸν εἶχε συγκλονίσει. Θὰ ἐτηλεγράφει ἀμέσως εἰς τὴν Κυβέρνησίν του, καλῶν ταύτην νὰ κινηθῇ διὰ νὰ ἐκφράσῃ αὐτὰς τὰς ἀπόψεις εἰς τὸν Ἀρχιεπίσκοπον. Τὸ πρόβλημα ἦτο ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ κυβέρνησις εὑρίσκετο εἰς ἐξαιρετικῶς ἀσθενῆ θέσιν καὶ ἀνοικτὴ πίεσις έπὶ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, δυνατὸν νὰ καθίστατο ἀντικείμενον ἐκμεταλλεύσεως ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ νὰ ἐδημιούργει πολιτικὸν κεφάλαιον».

……….Περίεργος ο «συγκλονισμός» τού Βασιλέως – ανάλογος με εκείνον τού Θεοτόκη – γιά το γεγονός ότι ενωμένη και ομοφωνούσα η Κύπρος απέρριπτε την αποικιακή παγίδα.

……….Το συμπέρασμα; Την ίδια στιγμή που οι αμέσως ενδιαφερόμενοι Κύπριοι, οι οποίοι και πρόσφεραν ήδη θυσίες, δεν εδέχοντο την φραστική μετονομασία τής δουλείας τους, τα Ανάκτορα, η Κυβέρνηση, η διπλωματία, σε πλήρη συμφωνία με τον αντίπαλο, επεδίωκαν πειθαναγκασμό τής Εθναρχίας και επιβολή οποιασδήποτε λύσεως.

……….Την ίδια στιγμή που οι Άγγλοι ενέτειναν τα καταπιεστικά μέτρα τους στην Κύπρο, οδηγώντας στις φυλακές εκατοντάδες Κυπρίους και αρχίζοντας να επιβάλλουν θανατικές καταδίκες, ο Καραμανλισμός αισθανόταν απόλυτη άνεση και συνεργαζόταν υπογείως με αυτούς, εκδηλώνοντας την αντίθεσή του προς τον Αγώνα. Αγώνα ενωτικό και εθνοπρεπή, ο οποίος αποτελούσε λαμπρή συνέχεια των εθνικών απελευθερωτικών αγώνων. Αγώνα ο οποίος δεν διανοείτο καν την «Ανεξαρτησία», δηλαδή την απόσχιση και αποξένωση από τον Εθνικό Κορμό.

……….Κατά την διάρκεια των ετών έως και το 1959, η συνωμοσία αυτή θα εξελιχθεί με απίστευτες μεθοδεύσεις οι οποίες επιβάλλεται να καταγραφούν χάριν τής Ιστορίας.

(**  Ὁ Βασιλεὺς Παῦλος βρέθηκε στὴν Γαλλία τὸν Ἰούνιο τοῦ 1956. Γιὰ τὸν Νοέμβριο τοῦ 1955 δὲν ὑπάρχει πληροφορία).

***

Πηγή το βιβλίο τού Σπύρου Παπαγεωργίου «Καραμανλής και Κυπριακόν».
Ἐνδιαφέρον ἐπίσης καὶ σχετικὸ ἄρθρο μὲ τίτλο : «Η πολιτική κρίση του 1955 και η ανάδειξη του Κωνσταντίνου Καραμανλή στην εξουσία – 5 Οκτωβρίου 1955 -» 
Επιμέλεια κειμένου και εικόνων : Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο 
***

Μεταξὺ 9 καὶ 11 Ἰουλίου τοῦ 1963, πραγματοποιήθηκε ἐπίσημη ἐπίσκεψη τοῦ βασιλικοῦ ζεύγους τῆς Ἑλλάδος, Παύλου καὶ Φρειδερίκης, στὴν Μ. Βρετανία. Ἡ ἐπίσκεψη τοῦ βασιλικοῦ ζεύγους τῆς Ἑλλάδος, θὰ βοηθοῦσε – σύμφωνα μὲ βρεταννικὰ δημοσιεύματαστὴν ἀποκατάσταση τῆς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπικρατοῦσας  ἀγγλοελληνικῆς φιλίας πρὶν τὴν δημιουργηθεῖσα ἔνταση λόγῳ τῶν διαφορῶν στὸ Κυπριακό

Αφήστε μια απάντηση