Ο ΑΘΗΝΟΚΕΝΤΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

,

,

Ο Αθηνοκεντρισμός στην Ελλάδα

.

Το κείμενο που ακολουθεί είναι τού 1935 και ανήκει στον Α. Βαζούρα, ο οποίος χρημάτισε αντιεισαγγελέας πρωτοδικών Θεσσαλονίκης επί σειρά ετών, καταγόμενος από την φερομένη ως παλαιά Ελλάδα.

……….Τις δημόσιες θέσεις τις κατέχουν κατά κανόνα ιδίως στην ύπαιθρο, υπάλληλοι και αστυνομικοί, είτε σταλμένοι εδώ πάνω από δυσμένεια, σαν εξορία, είτε καταπικραμένοι που δεν τα κατάφεραν να τοποθετηθούν πιο κάτω (….) Δυσαρεστημένοι, βαριεστημένοι, με εχθρική από την προκατάληψη κατά τού τόπου αυτού και των κατοίκων του, άλλο δεν έχουν στον νου τους, απ’ την ώρα που πατούν εδώ, παρά πώς θα ξεκολλήσουν για παρακάτω.

……….Πρόκειται φυσικά για υπαλλήλους παλαιοελλαδίτες γιατί, καθώς δεν ξέρουν οι Μακεδόνες το κυνηγητό τού προϋπολογισμού, τα εννέα σχεδόν δέκατα των δημοσίων υπαλλήλων ακόμη και των χωροφυλάκων είναι από τις παλιές επαρχίες, ακόμη και σε δημοτικές ή κοινοτικές θέσεις, μα και σε προσωρινά ακόμη πόστα εργοδηγών και επιστατών δημοσίων έργων, βλέπεις πολύ συχνά κουβαλημένους παλαιοελλαδίτες. Καταλαβαίνει, λοιπόν, κανείς με τέτοια ψυχολογία που έρχονται και κάνουν την δουλειά τους εδώ πάνω οι υπάλληλοι, τί απόδοση μπορούν να έχουν οι δημόσιες υπηρεσίες.

……….Το χειρότερο όμως είναι που πολλοί από τους ξενόφερτους αυτούς και διαφορετικά μαθημένους υπαλλήλους, βλέποντας την νομιμοφροσύνη εδώ τού πληθυσμού, την πέρασαν απλούστατα για δουλοφροσύνη, που σηκώνει κάθε λογής αυθαιρεσία και, καθώς τους έρχεται βολικό και ότι ο κόσμος εδώ δεν έχει συνηθίσει ακόμη τις αναφορές, τις διαμαρτυρίες και τις άλλες πλάγιες κατά των υπαλλήλων μανούβρες, το ρίχνουμε σιγά-σιγά στο αληπασαλίδικο και καταντούν σωστοί τυραννίσκοι.

……….Εξ άλλου, οι ιδιώτες παλιοελλαδίτες που έχουν εγκατασταθεί εδώ – και είναι αρκετοί, καλοβαλμένοι δε οι περισσότεροι και με προκοπή που δεν την είχαν ούτε ονειρευθεί στα μέρη τους – βλέπεις να έχουν μία ξεχωριστή μεταξύ τους αλληλεγγύη και μία ιδιαίτερη ψυχολογία, περίπου σαν προνομιούχων – ας μην πούμε αφεντάδων – απέναντι τού ντόπιου πληθυσμού.

……….Η προνομιακή τους αυτή θέση ξεκινάει από τις σχέσεις προ παντός με το κράτος: στις κρατικές χορηγίες, εργολαβίες, άλλες ημικρατικές προσοδοφόρες εργασίες, μεγάλες και μικρές, στις διάφορες δημόσιες ή μισοδημόσιες θέσεις, στα ‘’μέσα’’ για το κάθε ζήτημα, ή στις διαφορές τους ακόμη με τους ντόπιους, πρέπει να ‘ναι πάντα γκανιάν και καθώς έχουν όλο προς τα εκεί την προσοχή τους και οσμίζονται εύκολα και έγκαιρα από κάθε ζήτημα, τα καταφέρνουν τις περισσότερες φορές μια χαρά, είτε στην υποστήριξη των κυβερνητικών εδώ εκπροσώπων, γενικών διοικούντων, νομαρχών, είτε χάρις στις σχέσεις τους με τους αρμόδιους υπαλλήλους.

……….Άλλωστε η ξέχωρη προνομιακή αυτή θέση θεωρείται κάτι το φυσικό και το καθιερωμένο πλέον. Σού ‘ρχεται π.χ. ο ενδιαφερόμενος και σού λέει σιγανά, με καμάρι και με σημασία: ‘’Ξέρετε είμαι και εγώ παλαιοελλαδίτης από το τάδε μέρος’’ και, όχι σπάνια, αν το καλεί το είδος τής υποθέσεως, σού παραθέτει με κινήσεις απαξίωσης και με δύο λόγια – αρκετά όπως προϋποτίθεται για να υπάρξει πλήρως η αμοιβαία κατανόηση – υβριστικούς χαρακτηρισμούς για τον παρακατιανό ντόπιο πληθυσμό.

……….Κι ο υπάλληλος, κατά κανόνα σχεδόν, αντί να το αντικόψει αμέσως και να τού δώσει να καταλάβει το άπρεπο αυτής τής διακρίσεως και αυτής τής νοοτροπίας, βρίσκει εντελώς φυσικό και αυτός το πράγμα και με φιλικό χαμόγελο στρώνει απλούστατα την κουβέντα με τον προνομιούχο ‘’συμπατριώτη’’ του φιλοτιμούμενος, φυσικά, σ’ ό,τι τού περνάει από το χέρι του, νάναι ‘’εντάξει’’ απέναντί του.


  • Κώστας Τομανάς, Χρονικό τής Θεσσαλονίκης 1921 – 1944. Εκδόσεις Νησίδες.
  • Επιμέλεια κειμένου: Ἐλληνικὸ Ἡμερολόγιο