.
ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΕΒΑΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΝΙΚΟΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΠΡΕΒΕΖΗΣ κ.κ. ΜΕΛΕΤΙΟΥ
……….Οι μάρτυρες είναι: “δόξα Χριστού, της Εκκλησίας η βάσις, τού Ευαγγελίου η τελείωσις και η τού αίματος αυτών χύσις απέτεκε των πιστών το σύστημα” (τροπάριον μαρτυρικόν).
……….Γι’ αυτό κάθε χώρα και πόλη χαίρει και καυχάται, όταν “πλουτεί” να έχει μάρτυρες, παιδιά δικά της. Και τους τιμάει: Με εικόνες, με εορτές, με αρτοκλασίες, με αφιέρωση ναών προς τιμήν τους, σύμφωνα με τα δόγματα και τις παραδόσεις τής Εκκλησίας μας (βλ. Συνοδικόν Ορθοδοξίας).
……….Η Πρέβεζα αισθανόταν στο σημείο αυτό πτωχή μέχρι το έτος 1971. Τότε σε τυχαία συνάντησή του ο αοίδιμος μέγας υμνογράφος τής Μεγάλης τού Χριστού Εκκλησίας, μοναχός Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης με τον Σεβ. Μητροπολίτη τότε Νικοπόλεως κ. Στυλιανό τού ανέφερε κάτι το ποθούμενο: Ότι δηλαδή σε κώδικα τής Μονής Μεγίστης Λαύρας τού Αγίου Όρους, εύρε διήγηση περί τού μαρτυρίου ενός νεομάρτυρος Χρήστου εκ Πρεβέζης. Και ο σοφός εκείνος μοναχός ερώτησε τον ιεράρχη, αν ο άγιος Χρήστος ετιμάτο δεόντως εις την πατρίδα του.
……….Χωρίς να χάσει καιρό, ο φιλομάρτυρας αρχιερεύς έκαμε τις προσήκουσες ενέργειες, με αποτέλεσμα ότι με έγγραφο τής από 25 Μαρτίου 1972, ο μακαριστός τώρα προηγούμενος Καλλίστρατος Λαυριώτης απέστειλε ακριβές αντίγραφο τού μαρτυρίου τού Αγίου Χρήστου, όπως είχε καταχωρισθεί και σώζεται στον κώδικα τον καλούμενο “Τα Γραμματικά”.
……….Το μαρτύριο τού αγίου Χρήστου έχει ως εξής:
« Όντος μου εν τη νήσω Κω τη περιφήμω, κατά το αχξη (1668) Αυγούστου ε’ (5).
……….Εδοξάσθη ο δούλος τού Θεού Χρήστος το όνομα εκ Πρέβεζας, όστις ήτον με μίαν φεργάδα, όπου είχεν έλθει από τής νήσου Κρήτης. Και ευγήκεν ευρίσκοντάς με. Και εξομολογηθείς, καθαρός, σεμνός, και ευλαβής ευρέθη. Μετά δε ημέρας ικανάς, βουλομένου αυτού απελθείν εις το πλοίον πριν τού δειλινού, υπήτησαν τινές αυτών γιανίτσαροι καθυβρίζοντες την πίστιν αυτού και το άγιον βάπτισμα.
……….Ο δε τρισμακάριστος θείω ζήλω πυρούμενος ζέων αγάπης Χριστού υπέρ Χριστού, οία τις χριστοφόρος, θωρακισθείς τω ζωοποιώ σημείω τού σταυρού, ανταπεκρίθη.
—Η υμετέρα θρησκεία, ασεβείς μιαρώτατοι, αξία ύβρεων παντοδαπών και αυτός ο τού αντιχρίστου πρόδρομος, το θηρίον, το βδέλυγμα τής ερημώσεως το εστός εν τόπω αγίω, ο ψευδοπροφήτης και των κολάσεων ο υποφήτης, ο μιαρός Μωάμεθ.
……….Οι δε ασεβείς θυμού πλησθέντες έδραμον συλλαβείν, αυτόν, και αυτού φεύγοντος εις το πλοίον, πλήθος πολύ, ώσπερ τινές ανήμεροι αιμοβόροι τε λέοντες ώρμησαν κατ’ αυτού σύροντες, τύπτοντες αναισχύντως, απήγαγον αυτόν και παρέδωκαν, τω πασιά, δηλ. τω ηγεμόνι, και κατέκριναν αυτόν δείραντες, ραπίζοντες, και λέγοντες αυτώ:
– Αρνείσαι τον Χριστόν σου και το βάπτισμα, και αφήσομεν του καυθήναι σε και τιμωρηθήναι ελεύθερον!
……….Ο δε γενναίως και μεγαλοφώνως έλεγε το Πιστεύω, καταπτύων εις τα πρόσωπα αυτών!
……….Οι δε ιδότες το αμετάθετον τής καρδίας αυτού και ακλόνητον, πάντες μαχαιροκοπήσαντες αυτόν, εκτός τής πόλεως πυρ ανάψαντες κατέκαυσαν.
……….Αλλ’, ως Χριστέ Βασιλεύ, καθάπερ αστραπαί τινές ηλιοειδείς, ή ειπείν μαρμαρυγαί και λαμπηδόνες, ωράθησαν παρά πάντων, το δε πανάγιον αυτού σώμα πλείον των τριάκοντα ημερών άθαπτον, ούτε κύνες, ούτε άλλο τι θηρίον έβλαψε, ούτε ήψατο και πάντες οι τε ευσεβείς και πιστοί τρεις νύκτας ουρανόθεν φως επί τω αγίω και μαρτυρικώ σκήνει αυτού είδον. Και επιστώθην καγώ από πολλούς τα όμοια ακούσας, οίτινες λάθρα μέρος τι τού λειψάνου αυτού εκόμισαν. Το δε λοιπόν οι των ευσεβών διανείμαντες έκαστος μέρος ευλαβείας χάριν έλαβε.
……….Ούτως ουκ ολίγον εκλάμψας δαιμόνια εδίωξεν και έτερα… Αυτού πρεσβείαις ο Θεός.»
Από το «μαρτύριο» τού αγίου Χρήστου συνάγονται τα εξής:
1. Εγράφη από άγνωστόν μας Ιερομόναχον, αδελφόν τής Μονής Μεγίστης Λαύρας, που έτυχε, να ευρίσκεται το 1668 μ.Χ. στην Κω.
2. Ο άγιος Χρήστος έφθασε στην Κω μέσω Κρήτης, δηλαδή μετά από μακρύ ταξίδι. Και είναι αξιοσημείωτον, ότι έσπευσε να εξομολογηθεί. Η άφιξή του στην Κω και η συνάντησή του με τον Λαυριώτη ιερομόναχο, προφανώς έλαβε χώρα πριν αρχίσει η νηστεία τής Παναγίας. Ο συγγραφέας τού μαρτυρίου του, λέγει χαρακτηριστικά: «μετά δε ημέρας ικανάς», που σημαίνει, ότι δεν ήσαν ούτε μία, ούτε δύο, ούτε τρείς-τέσσερις. Πόσες ήσαν; Είναι και θα μας μείνει άγνωστον.
3. Στην εξομολόγησή του ο αγιορείτης πνευματικός τον ευρήκε – με τα μέτρα τα καλογερικά και αγιορείτικα! – “καθαρό, σεμνό, ευλαβή, υποδειγματικό χριστιανό. Ο άγιος Χρήστος εγνώριζε την αξία τού καλού πνευματικού πατέρα, και γι’ αυτό έκαμε την επικοινωνία με τον αγιορείτη ιερομόναχο καθημερινή και ολοήμερη απασχόλησή του στην Κω. Έμεινεν, όλη την ημέρα μαζί του. Και έφευγε το δειλινό γιά να κοιμηθεί στο καράβι.
4. Τον συνάντησαν γενίτσαροι, δηλαδή ελληνόπουλα που είχαν αλλαξοπιστήσει. Και είχαν γίνει πιό φανατικοί μουσουλμάνοι από τους Τούρκους. Και χωρίς ο άγιος να τους ενοχλήσει, άρχισαν να υβρίζουν την πίστη του και το άγιο Βάπτισμα. Θεολόγοι οι αποστάτες! Γεμάτοι ζήλο δαιμονικό. Αλλά στο δαιμονικό τους ζήλο ο άγιος αντέταξε ζήλο θείο. Ας παρακολουθήσωμε τον άγιό μας.
……….Μόλις άκουσε την βλασφημία των «μαγαρισμένων» εις βάρος τής αγίας πίστης τού Χριστού, άναψε μέσα του ο θείος ζήλος σαν φωτιά (πυρούμενος), αισθάνθηκε την αγάπη του γιά τον Χριστό να παίρνει διαστάσεις απροσμέτρητες, τόσες σαν να ήταν χριστοφόρος, σαν να είχεν ολόκληρο τον Χριστό μέσα του και παρ’ όλα αυτά, επειδή ήταν χριστιανός με φωτισμό και επίγνωση, δεν εθάρρησε στον εαυτό του, αλλά έσπευσε να θωρακισθεί με το σημείο τού Τιμίου Σταυρού. Και τότε μόνο «ξεσπάθωσε«. Και τί είπε:
5. Είπε: Ο Χριστός είναι ο ευλογητός εις τους αιώνας. Και η θρησκεία Του ευλογημένη. Η δική σας θρησκεία, το Ισλάμ, είναι θρησκεία άξια ύβρεων! Γιατί την δημιούργησεν ένας πρόδρομος τού αντίχριστου, που αξίζει να τον αποκαλεί κανείς «θηρίο τής αποκάλυψης», βδέλυγμα τής ερημώσεως και ψευδοπροφήτη.
6. Ο άγιος Χρήστος ήξερε, τί θα επακολουθούσε. Και το περίμενε. Όρμησαν επάνω του «σύροντες τύπτοντες αναισχύντως». Και τον επήγαν στον πασιά. Και σαν όργανο τού αντιχρίστου ο πασιάς προσπάθησε να καλλιεργήσει την επιδίωξη εκείνου που εκπροσωπούσε: Και απαίτησε: «Αρνήσου τον Χριστό και το βάπτισμα. Και θα σε αφήσωμε ελεύθερο!» Μα σε απάντηση ο άγιος έλεγε ολόκληρο το Σύμβολο τής Πίστεως, το «Πιστεύω». Το έλεγε γενναίως και μεγαλοφώνως. Και λέγοντάς το, έφτυνε τους μουσουλμάνους στα πρόσωπα! Σπάνια ευρίσκει κανείς σε μαρτύρια τόση επίγνωση, τόση γενναιότητα, τόση καταφρόνηση των απίστων. Και φυσικά εκείνοι όρμησαν με τα μαχαίρια επάνω του και τον έσφαξαν. Αλλά δεν εστάθηκαν σ’ αυτό. Άναψαν έξω από την πόλη μία μεγάλη φωτιά και έβαλαν το σώμα του να καεί.
7. Αλλά δεν εκάη. Αντίθετα έγιναν παράξενα θαύματα. α) Όσο έκαιε η φωτιά, όλος ο κόσμος που είχε συγκεντρωθεί εκεί έβλεπε ηλιοειδείς αστραπές, μαρμαρυγές και λαμπηδόνες να βγαίνουν από το άγιο σώμα του. «Ωράθησαν παρά πάντων», τονίζει ο συγγραφέας. β) Το σώμα τού μάρτυρα έμεινε στον τόπο εκείνο άθαπτο τριάντα ολόκληρες ημέρες, ένα μήνα. Ούτε βρώμησε, ούτε εσάπισε, ούτε σκυλί το πλησίασε, ούτε άλλο αγρίμι! Επί τρεις ημέρες χριστιανοί και τούρκοι, πιστοί και άπιστοι, έβλεπαν να κατεβαίνει από τον ουρανό στο σώμα του θείο φως. δ) Το σώμα του τελικά το έκαμαν οι χριστιανοί κομμάτια και το επήραν ευλαβείας χάριν. Ένα κομμάτι από το άγιο λείψανό του έδωκαν και στον συγγραφέα Λαυριώτη ιερομόναχο. ε) Επηκολούθησαν πολλά θαύματα. Και συγκεκριμένα ο άγιος Χρήστος «εδίωξε δαιμόνια». Και «έτερα πολλά εποίησε».
……….Ερώτημα: Σώζεται άραγε έστω και ελάχιστο τμήμα από τα άγια λείψανα τού αγίου νεομάρτυρος Χρήστου; Τί θησαυρός θα ήταν γιά την Εκκλησία τής γενέτειράς του, την Πρέβεζα!
8. Αυτού πρεσβείαις ο Θεός, ελέησον ημάς.
Συμπέρασμα.
……….Ελάχιστο σε έκταση είναι το μαρτύριο τού αγίου Χρήστου. Μία μνεία σε ένα κώδικα, που την έγραψεν ευλαβείας χάριν, ή σχολής ένεκα, ο Λαυριώτης ιερομόναχος πνευματικός. Όμως τί κολοσσός επιγνώσεως, βάθους, δυνάμεως και αγιωσύνης, που ήταν ο άγιος μάρτυρας! Δικαίως ετιμήθη με τόσα σημεία!
-
Πηγή: «Έλληνες Νεομάρτυρες 1453 – 1821», Πρακτικά συνεδρίου, 1997.
-
Η Εθνική και γενικότερη σημασία τής στάσεως των νεομαρτύρων
