Η ΕΝΑΡΞΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ ΕΙΣ ΔΥΤΙΚΗΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΝ

.

.
Η Έναρξις τού Ελληνικού Αγώνος εις Δυτικήν Μακεδονίαν

.
.
(Η Τύχη των Ανταρτικών Σωμάτων Μπόλα — Κοκκίνου—Καούδη)

……….Κατόπιν τής δημιουργηθείσης επικινδύνου καταστάσεως διά τον Ελληνισμόν τής Μακεδονίας, οι δισταγμοί τής Ελληνικής Κυβερνήσεως ήρχισαν περί τα τέλη Ιουλίου 1904 να υποχωρούν. Έχουσα η Κυβέρνησις υπ’ όψιν της τα οδηγήσαντα εις την εξόντωσιν τού Καπετάν Βαγγέλη και την εξουδετέρωσιν τού Κώττα γεγονότα, κατέληξεν εις το συμπέρασμα, ότι η εξ Ελλάδος αποστολή ανταρτικών σωμάτων καθίστατο επιβεβλημένη. Την αποστολήν τοιούτων σωμάτων εζήτουν διά των εκθέσεών των και οι Πρόξενοι εις Μακεδονίαν. Αλλά και αυτός ακόμη ο Ανθυπολοχαγός Παύλος Μελάς, ο οποίος ενθέρμως υπεστήριξεν εις την επιτροπήν των αξιωματικών τον σχηματισμόν σωμάτων εξ εντοπίων Ελληνομακεδόνων και δεν εδίστασε κατά την υποστήριξιν τής πεποιθήσεώς του αυτής να μονομαχήση με τον Υπολοχαγόν Κολοκοτρώνην Γεώργιον, ήδη ήλλαξε γνώμην.

……….Περί τα τέλη Ιουλίου ο Μελάς προσεκλήθη από την Επιτροπήν Αμύνης Κοζάνης, διά να αναλάβη την οργάνωσιν και εκπαίδευσιν συγκροτηθέντος ήδη υπ’ αυτής εντός τής περιφερείας της, ανταρτικού σώματος. Οι απεσταλμένοι τής Επιτροπής τον είχον βεβαιώσει ότι τα πάντα ήσαν έτοιμα και τα μόνα πού εχρειάζοντο ήσαν οι αξιωματικοί και τα εφόδια. Ο Μελάς αφίχθη εις Κοζάνην την 19ην Ιουλίου, μετά τού Λάκη Πύρζα, παριστάνων τον ζωέμπορον. Εκεί όμως διεπίστωσεν, ότι τίποτε σχεδόν δεν ήτο έτοιμον και ότι οι δύο απεσταλμένοι, ούτε επισήμως εξουσιοδοτημένοι προς τούτο ήσαν, ούτε και είχον δώσει ακριβείς τας σχετικάς πληροφορίας. Ηρκέσθη κατόπιν τούτου να έλθη εις επαφήν με τούς παλαιούς κλέφτας Αλέξανδρον Καραλίβανον και Σωτήριον Βισβίκην, οι οποίοι υπεσχέθησαν να σχηματίσουν ομάδας αντί ωρισμένης αντιμισθίας και ενισχύσεως.

……….Επεσκέφθη ακολούθως την Σιάτισταν και απέστειλε τον Πύρζαν εις Βογατσικόν, Βλάστη και Καστοριά. Όταν δε επέστρεψεν εις Αθήνας την 3ην Αυγούστου, κατέληξεν εις το συμπέρασμα, εκ τής όλης επαφής του μετά των Πατριωτών τής Δυτικής Μακεδονίας, ότι δεν θα ήτο εύκολος, αν όχι αδύνατος, η διοργάνωσις εις Μακεδονίαν αγώνος άνευ τής αποστολής σωμάτων και αξιωματικών εξ Ελλάδος.

……….Ήδη περί τα τέλη Ιουλίου 1904, όλοι οι εις Ελλάδα παράγοντες τού αγώνος υπέρ τής Μακεδονίας, εθεώρουν επιβεβλημένην την αποστολήν εις αυτήν Ελληνικών σωμάτων. Όταν δε ελήφθη εις το Υπουργείον των Εξωτερικών, την 30ην Ιουλίου 1904, ή από 16ης τού αυτού μηνός έκθεσις τού Προξενείου Μοναστηρίου, διά τής οποίας επροτείνετο μέθοδος ενάρξεως τού Ελληνικού αγώνος εις Μακεδονίαν, συνήλθε περί τας αρχάς Αυγούστου η Μακεδονική Επιτροπή και απεφάσισε την αποστολήν δύο ανταρτικών σωμάτων, με περιοχάς δράσεως τα Κορέστια και το Μορίχοβον.

……….Συγχρόνως απεφασίσθη και η αποστολή εκπροσώπου τού Μακεδονικού Κομιτάτου εις Καστοριάν, προς ανάληψιν τής διευθύνσεως τού αγώνος εις Δυτικήν Μακεδονίαν, ως επρότεινε το Προξενείον Μοναστηρίου. Ως εκπρόσωπος εξελέγη και απεστάλη εις Καστορίαν ο Κωνσταντίνος Μάνος, υπό το πρόσχημα τού ζωεμπόρου και με το ψευδώνυμον Μιχαηλίδης. Από τής αφίξεώς του όμως εις Καστορίαν συνελήφθη από τας Τουρκικάς Αρχάς και υπεχρεώθη υπό τούτων να επανέλθη εις την ελευθέραν Ελλάδα.

Η είσοδος των σωμάτων Γεωργίου Μπόλα και Παντελή Κόκκινου

……….Η οργάνωσις των δύο σωμάτων δεν είχε καλυτέραν τύχην. Περί τα μέσα Αυγούστου εισήρχοντο τα σώματα εις Μακεδονίαν, το μεν ένα υπό τον Γεώργιον Μπόλαν, το δε άλλο υπό τον Παντελήν Κόκκινον. Εκάστου τούτων διέθετε δύναμιν από εξ περίπου άνδρας. Το σώμα υπό τον Κόκκινον εισήλθεν εις Μακεδονίαν και έδρασεν εις περιωρισμένην ακτίνα περί το Βογατσικόν, εκ τού οποίου κατήγετο ο αρχηγός του. Το σώμα υπό τον Μπόλαν συνεπλάκη με Τουρκικόν απόσπασμα, καθ’ ον χρόνον εισήρχετο εντός τού Μακεδονικού εδάφους, εις την περιοχήν Τσαριτσάνης τού Κάτω Ολύμπου και διελύθη, επανελθόντος τού Μπόλα εις Αθήνας.

……….Μετά την αποστολήν των δύο μικρών σωμάτων, το Μακεδονικόν Κομιτάτον κατόπιν συνεννοήσεως με τον Ευθύμιον Καούδην, ανέθεσεν εις αυτόν την συγκρότησιν ενός μεγαλυτέρου σώματος. Το σώμα τούτο διήλθε την Ελληνοτουρκικήν μεθόριον εις την περιοχήν Βελεμιστίου (Αγιοφύλλου) την 18ην Αυγούστου 1904, αποτελούμενον εκ δεκατεσσάρων ανδρών εκ των Ευθυμίου Καούδη, ως αρχηγού, τού Παύλου Κύρου, ως Υπαρχηγού και των Χρίστου Λευκαρουδάκη, Ιωάννου Σεϊμένη, Σταύρου Σούλη, Στυλιανού Κλειδή, Αριστείδου Νίσταρη, Εμμανουήλ Σκουντρή, Ιωάννου Καλογεράκη, Ιωάννου Σημανίκα, Δημητρίου Σπανοπούλου, Σίμου Στογιάννη, Σωτηρίου Χατζηδάκη και Αποστόλου Αγακίδου. Εξ αυτών ο Στογιάννης ησθένησε και επέστρεψε κατά την διάρκειαν τής κινήσεως τού σώματος εις την Ελλάδα, ο δε Χατζηδάκης διά την ιδίαν αιτίαν παρέμεινεν εις το Λέχοβον. Την 31 την Αυγούστου όλοι οι υπόλοιποι έφθασαν εις Ζέλοβον (Ανταρτικόν) και συνδεθέντες με τον Μητροπολίτην Καστορίας, διά τού εκ Στατίστης (Μελά) Ντίνα, ήρχισαν την δράσιν των.

Την 2αν Σεπτεμβρίου οι ανωτέρω εφόνευσαν τον Βοεβόδαν τού χωρίου Όστιμα (Τριγώνου) Στόϊτσε, ο οποίος εβαρύνετο με εκτελέσεις Πατριαρχικών ομοχωρίων του, ετρομοκράτει την περιοχήν και είχεν εγκαταστήσει Βουλγαροδιδάσκαλον εις το χωρίον του. Την 3ην Σεπτεμβρίου εφόνευσαν τον εις Πισοδέριον εκπρόσωπον τής Ρουμανικής προπαγάνδας Τσολάκη, ο οποίος συνειργάζετο με τον Μήτρου Βλάχον και προσεπάθει να δημιουργήση εις το χωρίον τούτο Ρουμανόφρονα μερίδα. Την 4ην Σεπτεμβρίου εφόνευσαν τον εντός τού Ζελόβου (Ανταρτικού) εκπρόσωπον τής Βουλγαρικής προπαγάνδας Χατζηπαύλον, ο οποίος διαθέτων σημαντικήν περιουσίαν ήσκει το επάγγελμα τού τοκογλύφου και προσεπάθει δι’ εκβιασμών οικονομικής φύσεως, να προσελκύη τούς χωρικούς εις την Εξαρχίαν και τον Βουλγαρισμόν.

……….Η δυναμική αυτή τακτική μικρού ελληνικού σώματος εθορύβησε την περιφερειακήν Επιτροπήν τής ΕΜΕΟ, η οποία διά να εξοντώση την μικράν ομάδα Καούδη, προσηνατόλισεν εναντίον της το σύνολον των τσετών τής περιοχής Κορεστίων, υπό τούς Κορσάκωφ και Μήτρον Βλάχον. Την 21ην Σεπτεμβρίου, ενώ οι βοεβόδαι ευρίσκοντο εντός τού χωρίου Όστιμα, η ομάς Καούδη, καίτοι μειονεκτούσα αριθμητικώς εις άνδρας, επετέθη τολμηρώς εναντίον των. Κατά την επακολουθήσασαν πεισματώδη συμπλοκήν ετραυματίσθησαν δύο εκ των Ελλήνων ανταρτών, επετεύχθη όμως η έξόντωσις τού υπαρχηγού τού Κορσάκωφ, Χρίστου Γκουσώφ, ο οποίος κατήγετο εκ Κωστενετσίου (Ιεροπηγής). Αι απώλειαι των Βουλγάρων υπήρξαν πολύ μεγαλύτεραι, δεν επετεύχθη όμως η έξακρίβωσίς των, διότι η συμπλοκή διεκόπη από επέμβασιν Τουρκικής δυνάμεως. Έκτοτε αι βουλγαρικαί τσέται δεν ετόλμησαν πλέον να προσβάλουν την μικράν Ελληνικήν ομάδα, η οποία βοηθουμένη υπό τής τοπικής οργανώσεως τού Μητροπολίτου Καστορίας, συνέχισε το εθνικόν έργον της εις Κορέστια.

***
  1. Πηγή: «Ο Μακεδονικός Αγών και τα εις Θράκην γεγονότα», ΓΕΣ, 1979.
2.  Ηλεκτρονική πηγή: www.e-istoria.com

***

Πληροφορίες εικόνας : «Αναμνηστική φωτογραφία τού μνημοσύνου εις μνήμη τού Παύλου Μελά στο χωρίο Στάτιτσα (σήμερα Παύλος Μελάς), όπου και σκοτώθηκε. Η φωτογραφία τραβήχτηκε στο ρέμα λίγο πιό έξω από το χωριό, όπου θάφτηκε προσωρινά το ακέφαλο σώμα τού Μελά. Η ακριβής τοποθεσία είχε ορισθεί με πασσάλους, οι οποίοι διακρίνονται στην φωτογραφία. Πέρα από το πλήθος τού κόσμου και τούς ιερείς, διακρίνονται στα δεξιά αξιωματικοί τού ελληνικού στρατού με στολή εξόδου, όπως και Μακεδονομάχοι τής Εθνικής Οργάνωσης Μακεδονομάχων τού παραρτήματος Καστοριάς, ντυμένοι με ντουλαμά. Φέρουν το λάβαρο τής Οργάνωσης, όπως επίσης φυσίγγια και περίστροφα. Αριστερά στο πλήθος διακρίνεται και αξιωματικός ξένου κράτους. Ασπρόμαυρη φωτογραφία. Στην οπίσθια όψη φέρει χειρόγραφο σημείωμα στα ελληνικά: “Στάτιστα-Μελά- 30 Ιουνίου 1930”.».

Αφήστε μια απάντηση