,
Στὶς 20 Αὐγούστου τοῦ 636, ἔληξε ἡ μάχη τοῦ Ἱερομύακος (Γιαρμοῦκ), μεταξὺ Βυζαντινῶν, μὲ βασικότερους διοικητὲς τοὺς Βαάνη καὶ Θεόδωρο, καὶ τῶν Ἀράβων τοῦ Ἀβουβαχάρου, (Ἀμπού-Μπάκρ πρώτου χαλίφη τοῦ ἱσλάμ), μὲ συντριπτικὴ ἥττα τοῦ βυζαντινοῦ στρατοῦ, ἀποτέλεσμα τῆς ὁποῖας ἦταν ἡ διαμόρφωση μιᾶς νέας γεωπολιτικῆς κατάστασης στὴν ἀνατολική Μεσόγειο. Θὰ ἀκολουθήση ἡ κατάληψι ὅλης τῆς Συρίας καὶ τῆς Παλαιστίνης ἀπό τὸ Χαλιφᾶτο καὶ ἡ παράδοσι τῆς Ἰερουσαλὴμ ὕστερα ἀπό πολιορκία δύο ἐτῶν.
Ἡ σύγκρουσι στὸ Γιαρμοῦκ ποὺ εἶχε διάρκεια ἕξι ἡμερῶν, δὲν ἦταν ἀκριβῶς μία μάχη ἐκ παρατάξεως, ἀλλά μᾶλλον δεκάδες ἀψιμαχίες τμημάτων, ἀπό μέγεθος λίγων ἑκατοντάδων, ἔως λίγων χιλιάδων ἀνδρῶν. Ἀπό τὴν πλευρὰ τῶν ἀράβων, τὸ στράτευμα τῶν νεοφώτιστων τοῦ Ἰσλᾶμ, ἦταν διαποτισμένο ἀπό τὸ ἐπιθετικό πνεῦμα καὶ τὸν φανατισμὸ τῆς θρησκείας τοῦ προφήτη, ἐνῶ τὸ βυζαντινὸ στράτευμα ἀντιμετώπιζε τὶς ἔριδες μεταξὺ τῶν Ῥωμιῶν καὶ τῶν Ἀρμένιων διοικητῶν, ποὺ ὁδήγησαν ἔως καὶ τὴν ἀνοιχτή ἀνταρσία στὶς παραμονὲς τῆς μάχης.
Παρ ’ὅλα αὐτά, οἱ βυζαντινοὶ, κατάφεραν νὰ τρέψουν σὲ ἄτακτη φυγὴ τοὺς ἄραβες κατὰ τὴν διάρκεια τῶν πρώτων συγκρούσεων. Ὅμως ἐκεῖνοι ἀνασυγκροτήθηκαν καὶ ἐκμετελλευόμενοι τὸ ἐλαφρύ καὶ εὐέλικτο ἱππικό τους, ποὺ ἔπαιξε καθοριστικὸ ῥόλο, σὲ συνδιασμὸ μὲ τὴν αὐτομόλησι ένός μεγάλου τμήματος ἱππικοῦ τῶν βυζαντινῶν ποὺ ἀποτελεῖτο ἀπό χριστιανοὺς ἄραβες, ἄρχισαν νὰ παίρνουν τὸ προβάδισμα.
Ἔως τὴν τέταρτη ἡμέρα, οἱ βυζαντινοὶ διατήρησαν μὲ νύχια καὶ μὲ δόντια τὴ συνοχὴ τῶν ἀποθαρρυμένων μονάδων τους, καταφέροντας σημαντικὰ πλήγματα στὴν παράταξι τῶν ἀράβων, εἶχαν ὅμως καταπονηθεῖ, σὲ ἀντίθεσι μὲ τοὺς ἄραβες, ποὺ συνέχισαν νὰ ἐνισχύονται μὲ πολυάριθμους αὐτόμολους συμπατριῶτες τους.
Τὴν ἡμέρα τῆς μεγάλης ἐπίθεσης τῶν Ἀράβων, σύμφωνα μὲ μία παράδοσι ποὺ διασώζει ὁ Θεοφάνης, μία τρομερὴ ἀμμοθύελλα τύφλωσε τοὺς Ῥωμιούς, χτυπῶντας τους κατὰ μέτωπο. Μέσα ἀπό τὴν ὰμμοθύελλα, ξεπρόβαλλαν ἀλαλάζοντας οἱ πολεμιστὲς τοῦ ἱσλᾶμ, ἀποφασισμένοι νὰ ἐξοντώσουν τοὺς «ἄπιστους». Ἕνα μεγάλο σώμα ἱππικοῦ, ἀποτελούμενο ἀπό 8.000 περίπου ἄνδρες ὑπό τὸν Χαλίντ, διέσπασε μὲ εὐκολία τὴν ἄμυνα τῶν Βυζαντινῶν, ἀποκόβοντας τὶς διοικήσεις καὶ ἐκθέτοντας τὰ πλευρὰ τῶν παρατάξεων τῶν Ῥωμιῶν. Σύντομα ἄρχισαν νὰ ὑποχωροῦν, προσπαθώντας νὰ περισώσουν ὅ,τι ἦταν δυνατὸ. Ἡ σφαγή ποὺ ἀκολούθησε ἦταν τρομερὴ καὶ τὸ βυζαντινὸ στράτευμα ἔχασε χιλιάδες ἄνδρες κατὰ τὴ διάρκεια τῆς προσπάθειας γιὰ ὑποχώρησι. (βλ.καὶ 15/8) (Ἀναφέρεται καὶ ἡ 23η αὐγούστου ὡς ἡμερομηνία ἐναρξης τῆς μάχης)
,