Μ Α Κ Ο Υ Ρ Ι Α : ΕΝΑ ΑΡΧΑΙΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΑΦΡΙΚΑΝΙΚΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΜΕ ΓΛΩΣΣΑ (ΚΑΙ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ

,

Μακουρία:
Ένα αρχαίο Χριστιανικό Αφρικανικό βασίλειο
με γλώσσα (και) Ελληνική

,

                                                                                       Δρ. Χρήστος Μητσάκης

mitsakis_christos@hotmail.com

.

……….Στην περιοχή που καταλαμβάνουν σήμερα η νότιος Αίγυπτος και το βόρειο και κεντρικό Σουδάν, άκμασε μεταξύ του 6ου και του 12ου μ.Χ. αιώνα το βασίλειο της Μακουρίας, η βασιλική αυλή του οποίου, οι ανώτερες τάξεις και η τοπική χριστιανική εκκλησία χρησιμοποιούσαν την ελληνική γλώσσα και το ελληνικό αλφάβητο σε τέτοιο βαθμό, ώστε για αρκετούς αιώνες η ελληνική να είναι η κύρια γραπτή γλώσσα και η γλώσσα της μάθησης και της γνώσης.

……….Η διάδοση και η εκτεταμένη χρήση της ελληνικής γλώσσας στην περιοχή, παρ’ όλο που σε αυτήν ουδέποτε εγκαταστάθηκαν συμπαγείς ελληνικοί πληθυσμοί, ούτε απετέλεσε ποτέ μέρος κάποιας ελληνικής κρατικής οντότητας, οφείλεται στον εκχριστιανισμό της Μακουρίας, ο οποίος συνετελέσθη στα μέσα του 6ου μ.Χ. αιώνα.

 

……….Η Μακουρία ήταν ένα από τα τρία βασίλεια που εμφανίστηκαν κατά μήκος του Νείλου λίγες δεκαετίες μετά την κατάρρευση, στα μέσα του 4ου μ.Χ. αιώνα, του θρυλικού βασιλείου της Μερόης και στον γεωγραφικό χώρο της Νουβίας που αυτό κατείχε. Tο βορειότερο από αυτά, με επικράτεια εκτεινόμενη μεταξύ του πρώτου και του τρίτου καταρράκτη του Νείλου, ήταν η Νοβατία με πρωτεύουσα την πόλη Φαράς (Faras), γνωστή ως Παχώρας στους αρχαίους Έλληνες και Ρωμαίους. Η Αλοδία με πρωτεύουσα την πόλη Σόμπα (Soba) ήταν το νοτιότερο βασίλειο, φτάνοντας μέχρι τα βόρεια σύνορα του αιθιοπικού βασιλείου της Αξώμης. Μεταξύ Νοβατίας και Αλοδίας και με πρωτεύουσα την Δονγκόλα (Dongola) βρισκόταν η Μακουρία, η οποία στα μέσα του 7ου μ.Χ. αιώνα, άγνωστο ακριβώς πως, ενσωμάτωσε την βόρειό της γείτονα, την Νοβατία.

Ο εκχριστιανισμός της Μακουρίας

……….Μολονότι ο άγιος Μέγας Αθανάσιος, ως Πατριάρχης Αλεξανδρείας, και λίγο πριν πεθάνει, τοποθέτησε το 373 μ.Χ. κάποιον ονόματι Μάρκο επίσκοπο Φιλών, πόλεως της νοτίου Αιγύπτου πλησίον του πρώτου καταρράκτη του Νείλου, η τεκμηριωμένη από τα αρχαιολογικά ευρήματα διάδοση του χριστιανισμού ήδη από τα μέσα του 4ου μ.Χ. αιώνα στην περιοχή αυτή, αλλά και ακόμη νοτιότερα κατά μήκος του Νείλου, φαίνεται πως ήταν αποτέλεσμα είτε προσπαθειών μεμονωμένων χριστιανών κληρικών και μοναχών είτε επαφών μέσω του εμπορίου.

……….Η πρώτη οργανωμένη ιεραποστολική προσπάθεια να εκχριστιανιστούν οι μεταξύ Αιγύπτου και Αιθιοπίας πληθυσμοί γίνεται επί Ιουστινιανού του Α΄ (527-565 μ.Χ.) μέσα στα πλαίσια του μακρόχρονου, και συχνά σκληρού, ανταγωνισμού Ορθοδόξων και Μονοφυσιτών. Ο ανταγωνισμός αυτός εντάθηκε, όταν η Δ΄ Οικουμενική Σύνοδος, η οποία συνήλθε στην Χαλκηδόνα το 451 μ.Χ., διατύπωσε ως επίσημο δόγμα την ύπαρξη δύο φύσεων του Χριστού, μίας θείας και μίας ανθρώπινης, αναπόσπαστα ενωμένων μεταξύ τους. Η διατύπωση αυτή ερχόταν σε αντίθεση με την πίστη του Μονοφυσιτισμού, σύμφωνα με την οποία η θεία φύση του Χριστού απορρόφησε την ανθρώπινή Του φύση.

……….Σύμφωνα με τα όσα παραθέτει στο έργο του «Εκκλησιαστική Ιστορία» ο εκ Σύριας καταγόμενος μονοφυσίτης επίσκοπος Εφέσου Ιωάννης (507-588 μ.Χ.) στάλθηκαν στην Νοβατία δύο πρεσβείες με σκοπό να προσηλυτίσουν το βασίλειο αυτό στον Χριστιανισμό. Μία μονοφυσίτικη με την αρωγή της Θεοδώρας και μία ορθόδοξη με εντολή του συζύγου της Ιουστινιανού του Α΄. Η μονοφυσίτικη πρεσβεία έφτασε πρώτη, αφού η ορθόδοξη συνάντησε καθυστερήσεις και εμπόδια, λόγω της παρέμβασης του Δούκα της Θηβαΐδας, την συνδρομή του οποίου υπέρ των μονοφυσιτών φαίνεται πως είχε ζητήσει η Θεοδώρα. Η μονοφυσίτικη πρεσβεία κατάφερε να προσηλυτίσει την Νοβατία το 543 μ.Χ., επιτυγχάνοντας μάλιστα να βαφτιστεί χριστιανός και ο ίδιος βασιλιάς της χώρας. Στην συνέχεια, και έχοντας ως έδρα την Νοβατία, οι μονοφυσίτες εκχριστιάνισαν και το βασίλειο της Αλοδίας περί το 580 μ.Χ.

……….Αντίθετα, όπως αναφέρει στο «Χρονικό» του ένας άλλος ιστορικός της εποχής, ο γοτθικής καταγωγής Ιωάννης του Biclarum (540-621 μ.Χ.), επίσκοπος της ισπανικής πόλεως της Ζιρόνας, το βασίλειο της Μακουρίας ασπάστηκε το 569 μ.Χ. τον Χριστιανισμό του δόγματος της Χαλκηδόνας. Προσπάθησε, μάλιστα, την επόμενη χρονιά, ανεπιτυχώς όμως, να εκχριστιανίσει το βασίλειο της Αλοδίας και να τό προσελκύσει και αυτό στην Ορθοδοξία.

Αεροφωτογραφία των ερειπίων του καθεδρικού ναού στην πόλη Qasr Ibrim της σύγχρονης Αιγύπτου. Ο καθεδρικός ναός κτίστηκε σε ρυθμό βασιλικής στα τέλη του 7ου με αρχές του 8ου μ.Χ. αιώνα και ήταν αφιερωμένος στην Παρθένο Μαρία. Καταστράφηκε το 1173 μ.Χ. σε επιδρομή των μουσουλμάνων της Αιγύπτου, ενώ αργότερα μετατράπηκε σε τζαμί.

……….Η Μακουρία παρέμεινε ορθόδοξη μέχρι και τις αρχές του 8ου μ.Χ. αιώνα, οπότε ασπάστηκε και αυτή τον Μονοφυσιτισμό. Δύο είναι οι λόγοι της μεταστροφής αυτής. Ο ένας έχει να κάνει με την ισλαμική κατάκτηση της Αιγύπτου το 642 μ.Χ., γεγονός που απέκοψε γεωγραφικά την Μακουρία, όπως και όλους τους χριστιανικούς πληθυσμούς της ανατολικής Αφρικής από την Βυζαντινή Αυτοκρατορία με την οποία διατηρούσαν στενές επαφές, καθιστώντας δυσκολότερη την επικοινωνία τους μαζί της, και οδηγώντας στην μείωση της βυζαντινής επιρροής στην περιοχή. Ο άλλος έχει να κάνει με την ενσωμάτωση της μονοφυσίτικης Νοβατίας από την Μακουρία στα τέλη του 7ου μ.Χ. αιώνα και την επακόλουθη αυξημένη ισχύ των μονοφυσιτών εντός των ορίων του βασιλείου.

……….Όπως αναφέρει στο έργο του «Χρονικά» ο Ευτύχιος, Ορθόδοξος Πατριάρχης Αλεξανδρείας από το 932 εώς το 940 μ.Χ., η Μακουρία διέκοψε την κοινωνία της με το Ορθόδοξο Πατριαρχείο της Αλεξάνδρειας το 719 μ.Χ., υπαγόμενη πλέον στο Κοπτικό Πατριαρχείο της Αλεξάνδρειας, το οποίο και διόριζε εφεξής τους επτά επιχώριους επισκόπους.

……….Άραβες ιστορικοί και συγγραφείς των μετέπειτα χρόνων, όπως Ibn Selim al-Aswani, ο οποίος επισκέφθηκε την Μακουρία και ίσως και την Αλοδία στα τέλη του 10ου μ.Χ., και ο Al-Maqrizi (1364-1442 μ.Χ.) επιβεβαιώνουν πως οι χριστιανικοί πληθυσμοί των δύο αυτών βασιλείων ακολουθούσαν τον Μονοφυσιτισμό, οι δε επίσκοποί τους υπάγονταν στον Κόπτη Πατριάρχη της Αλεξάνδρειας.

……….Είναι ενδεχόμενο, πάντως, όπως δείχνουν κάποια ιστορικά δεδομένα, μία μικρή ορθόδοξη μειονότητα να κατόρθωσε να επιβιώσει στην Μακουρία μέχρι και την κατάλυση του βασιλείου αυτού στις αρχές του 14ου μ.Χ. αιώνα.

Η βυζαντινή επίδραση στην Μακουρία

……….Ο εκχριστιανισμός των τριών αυτών νουβικών βασιλείων απετέλεσε την αφορμή να έρθουν σε στενή επαφή με τον υπόλοιπο χριστιανικό κόσμο και να δεχτούν ποικίλες πολιτισμικές επιδράσεις. Κυρίως, όμως, επηρεάστηκαν από το Βυζάντιο.

……….Μολονότι ήταν η Νοβατία η οποία ανέπτυξε τις στενότερες εμπορικές σχέσεις με το Βυζάντιο, σε σημείο που η οικονομία της να χρησιμοποιεί ευρύτατα το βυζαντινό νόμισμα, ήταν η Μακουρία που επηρεάστηκε περισσότερο πολιτισμικά, καθώς ανέπτυξε ιδιαιτέρως φιλικές σχέσεις με την Κωνσταντινούπολη, αποστέλλοντας μάλιστα και πρέσβεις με πλούσια δώρα στον Αυτοκράτορα Ιουστίνο τον Β΄ το 573 μ.Χ.

……….Η επίδραση στην Μακουρία ήταν τέτοια, ώστε η οργάνωση του θεσμού της μοναρχίας και της βασιλικής αυλής να βασιστούν στα βυζαντινά πρότυπα και η διοικητική ορολογία και οι τίτλοι των περισσοτέρων αξιωματούχων της Μακουρίας να είναι δανεισμένοι από το Βυζάντιο (π.χ. δομέστικος, έπαρχος, πριμμικήριος κ.ά.).

……….Τα δε ονόματα των βασιλέων της Μακουρίας από τα μέσα του 7ου μ.Χ. αιώνα και μέχρι και το τέλος του 12ου μ.Χ. αιώνα ήταν είτε ελληνικά (π.χ. Γεώργιος, Κυριάκος, Στέφανος, Βασίλειος) είτε εξελληνισμένα ρωμαϊκά (π.χ. Μερκούριος, Μάρκος) και εξελληνισμένα εβραϊκά (π.χ. Ζαχαρίας, Ιωάννης).

……….Πέρα από την οικονομία και την διοίκηση, εμφανείς είναι και οι επιρροές στην τέχνη (π.χ. αρχιτεκτονική, ζωγραφική, εκκλησιαστική γραμματεία). Δεδομένης, μάλιστα, της άμεσης βυζαντινής επιρροής στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική και ζωγραφική της Μακουρίας, αλλά και όλης της Νουβίας, πιθανολογείται πως κατέφυγαν σε αυτήν βυζαντινοί καλλιτέχνες, οι οποίοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το Βυζάντιο κατά την περίοδο της Εικονομαχίας.

Τοιχογραφία από την εκκλησία του Αρχαγγέλου Ραφαήλ στο Banganarti του σύγχρονου Σουδάν, περί τα 10χλμ ΝΑ της θέσης της πρωτεύουσας της Μακουρίας Δονγκόλα. Στα αριστερά της εικόνας δύο Απόστολοι παραστέκουν τον βασιλιά της Μακουρίας, ο οποίος απεικονίζεται στα δεξιά κρατώντας σκήπτρο. Τον βασιλιά περιβάλλει, προστατεύοντάς τον, ο Αρχάγγελος Ραφαήλ, ο οποίος απεικονίζεται υπερμεγέθης. Η εκκλησία καταστράφηκε στα μέσα του 14ου μ.Χ. αιώνα από ισλαμική επιδρομή.

Η ελληνική γλώσσα στην Μακουρία

……….Η κύρια πολιτισμική επίδραση που επέφερε ο εκχριστιανισμός της Μακουρίας ήταν η εκτεταμένη χρήση της ελληνικής γλώσσας στο βασίλειο αυτό, αλλά και στην Νουβία γενικότερα, αν και τα ελληνικά ήταν γνωστά στην περιοχή ήδη από την εποχή που κυβερνούσαν την Αίγυπτο οι Πτολεμαίοι (305-30 π.Χ.). Μάλιστα, τους πρώτους αιώνες μετά τον εκχριστιανισμό της Μακουρίας, και καθώς οι δεσμοί με το Βυζάντιο ήταν ακόμη ισχυροί, η ελληνική ήταν η κύρια γραπτή γλώσσα και πιθανότητα η κύρια ομιλούσα γλώσσα που χρησιμοποιούνταν από την βασιλική αυλή, τους ανώτερους κρατικούς αξιωματούχους και τον κλήρο, ενώ χρησιμοποιούνταν ευρύτατα και στην χριστιανική λατρεία.

……….Οι εκατοντάδες των επιγραφών, των επιτύμβιων στηλών και των γκραφίτι στους τοίχους εκκλησιών και κτιρίων και τα πολυάριθμα παπυρικά αποσπάσματα, που έφερε στο φως η αρχαιολογική έρευνα, αποδεικνύουν την διαδεδομένη αυτή χρήση της ελληνικής γλώσσας. Επιπλέον, τα διασωθέντα χειρόγραφα από την καθεδρική βιβλιοθήκη της Κασρ Ιμπρίμ (Qasr Ibrim), της Πρίμις των Ρωμαίων, η οποία καταστράφηκε το 1173 μ.Χ. σε επιδρομή των μουσουλμάνων της Αιγύπτου, δείχνουν πως στα κύρια αστικά κέντρα και στις έδρες επισκοπών, η πρωταρχική γλώσσα της γνώσης και της μάθησης ήταν η ελληνική. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν τις αναφορές Αράβων γεωγράφων, όπως ο Ibn Selim al-Aswani (10ος μ.Χ. αιώνας), σύμφωνα με τις οποίες οι Νούβιοι κατέχουν ελληνικά βιβλία, τα οποία μεταφράζουν στην γλώσσα τους και προσεύχονται (και) στα ελληνικά.

Γκραφίτι προσκυνητών στους τοίχους της εκκλησίας του Αρχαγγέλου Ραφαήλ στο Banganarti του σύγχρονου Σουδάν, μίας από τις ελάχιστες χριστιανικές θέσεις της αρχαίας Νουβίας, που έχουν ανασκαφεί. Τα γκραφίτι είναι στην ελληνική ή στην παλαιονουβική γλώσσα με χρήση του ελληνικού αλφαβήτου και προέρχονται τα περισσότερα από τις αρχές του 14ου μ.Χ. αιώνα. Αφορούν είτε επικλήσεις για θεραπεία είτε επικλήσεις για ειρήνη και σωτηρία σε μία περίοδο που η Μακουρία έχει πρακτικώς καταλυθεί και οι χριστιανικοί της πληθυσμοί απειλούνται από τους μουσουλμάνους εισβολείς.

……….Είναι αξιοσημείωτο πως τα ελληνικά συνεχίστηκαν να χρησιμοποιούνται στην Μακουρία και μετά την ισλαμική κατάκτηση της Αιγύπτου, αλλά και μετά την μεταστροφή της τοπικής εκκλησίας στον Μονοφυσιτισμό και την ένταξή της στο Κοπτικό Πατριαρχείο της Αλεξάνδρειας, οπότε και η χρήση της κοπτικής γλώσσας θα ήταν το λογικό επακόλουθο.

……….Είναι, μάλιστα, εξαιρετικά πιθανό τα ελληνικά που χρησιμοποιήθηκαν στην Μακουρία να εξελίχτηκαν σε ξεχωριστή τοπική διάλεκτο, όπως δείχνουν γραμματικοί τύποι και νεολογισμοί, οι οποίοι δεν εμφανίζονται πουθενά αλλού στον ελληνόφωνο κόσμο, όπως η λέξη «Παντοτέκτωρ» αντί της συνήθους «Παντοκράτωρ».

……….Η χρήση των ελληνικών, όμως, αν και παρέμεινε στην εκκλησιαστική λατρεία και στην μελέτη των χριστιανικών κειμένων, στην τελετουργία της βασιλικής αυλής και στις επιτύμβιες στήλες, περιορίστηκε σταδιακά στην καθημερινή ζωή, καθώς με την πάροδο του χρόνου, αυτά αντικαταστάθηκαν από την τοπική παλαιονουβική γλώσσα. Τα ελληνικά αντικαταστάθηκαν και στον γραπτό λόγο από την παλαιονουβική γλώσσα, διαδικασία η οποία άρχισε τον 8ο μ.Χ. αιώνα, όταν το ελληνικό αλφάβητο με την προσθήκη δύο γραμμάτων από το κοπτικό αλφάβητο και ενός συμβόλου από την παλαιά μεροϊτική γραφή προσαρμόστηκε για να γραφτεί η τοπική γλώσσα. Πάντως, η βαθμιαία αυτή αντικατάσταση της ελληνικής από την παλαιονουβική δεν είχε ολοκληρωθεί ούτε καν στα τέλη του 14ου μ.Χ. αιώνα ακόμη, όταν η Μακουρία είχε πλέον καταλυθεί.

Το τέλος της Μακουρίας και του Χριστιανισμού σε αυτήν

……….Η ισλαμική κατάκτηση της Αιγύπτου το 642 μ.Χ. ήταν καθοριστικό γεγονός για την ιστορική πορεία και, τελικώς, την μοίρα της Μακουρίας, αλλά και όλων των χριστιανικών πληθυσμών της Ανατολικής Αφρικής, αφού, παρά την προσπάθειά τους να τήν αποτρέψουν, δεν τό κατόρθωσαν, με αποτέλεσμα να αποκοπούν γεωγραφικά από την υπόλοιπη Χριστιανοσύνη και την Βυζαντινή Αυτοκρατορία.

……….Σύμφωνα, μάλιστα, με τις πληροφορίες που δίνει το αραβικό χρονικό «Η Άλωση της Οξυρρύγχου» (Futuh al-Bahnasa), το οποίο αναφέρεται στην πολιορκία και στην κατάληψη της πόλεως της Οξυρρύγχου στην Νότια Αίγυπτο, οι κάτοικοι της Μακουρίας έσπευσαν να βοηθήσουν τους Βυζαντινούς και πολέμησαν με γενναιότητα στο πλευρό τους εναντίον των εισβολέων, σε αντίθεση με μεγάλο μέρος του τοπικού κοπτικού πληθυσμού, που είτε τήρησε ουδέτερη στάση είτε συντάχθηκε με τους μουσουλμάνους, θεωρώντας τους ελευθερωτές.

……….Μετά την κατάκτηση της Αιγύπτου, οι Άραβες στράφηκαν προς νότο και επιχείρησαν δύο φορές να καταλάβουν την Μακουρία, πολιορκώντας το 652 μ.Χ. και την πρωτεύουσα της την Δονγκόλα, αλλά απέτυχαν λόγω της ισχυρής αντίστασης που αντιμετώπισαν, ενώ υπέστησαν και βαριές απώλειες. Τελικώς, το ίδιο έτος οι δύο πλευρές υπέγραψαν συνθήκη, η οποία, με λίγες κατά καιρούς τροποποιήσεις, ρύθμισε για τους επόμενους έξι αιώνες τις μεταξύ τους σχέσεις, εξασφαλίζοντας σχετική ειρήνη.

……….Καθώς, όμως, η συνθήκη αυτή επέτρεπε το ελεύθερο εμπόριο και παραχωρούσε στους μουσουλμάνους το δικαίωμα μόνιμης διαμονής στην Μακουρία, η σταδιακή τους εγκατάσταση σε αυτήν και η επιγαμία τους με τον τοπικό πληθυσμό επέφεραν βαθμιαία ισλαμοποίηση και αραβοποίηση, ιδιαιτέρως στις βόρειες περιοχές του βασιλείου, οι οποίες κατέληξαν να μην ελέγχονται πλήρως από την πρωτεύουσα Δονγκόλα. Η κατάσταση για την Μακουρία επιδεινώθηκε με την αντικατάσταση των Φατιμιδών σουλτάνων της Αιγύπτου (969-1171 μ.Χ.), από τους πιο επιθετικούς Αγιουβίδες (1171-1250 μ.Χ.) και, τελικώς, τους πιο επεκτατικούς Μαμελούκους (1250-1517 μ.Χ.).

……….Το τελειωτικό χτύπημα τό έδωσαν οι ενδοδυναστικές έριδες, οι οποίες επέτρεψαν στους Μαμελούκους να εισβάλλουν στην Μακουρία και να τήν μετατρέψουν σε υποτελές τους κράτος το 1276 μ.Χ., σε αντάλλαγμα της υποστήριξής τους στον Shekanda να καταλάβει τον θρόνο. Οι Μαμελούκοι εισέβαλαν και πάλι στην Μακουρία το 1316 μ.Χ., λόγω της μη καταβολής από τον βασιλιά Karanbas του ετήσιου φόρου, τον οποίον η χώρα του έπρεπε να τούς καταβάλλει. Την φορά αυτή τοποθέτησαν στον θρόνο τον Barshambu, μέλος μεν της τοπικής βασιλικής οικογένειας, μουσουλμάνο, όμως, στο θρήσκευμα, γεγονός που σηματοδοτεί την κατάλυση του χριστιανικού βασιλείου της Μακουρίας.

…………Με τον Barshambu αρχίζει, επισήμως πλέον, η ισλαμοποίησης της χώρας. Μάλιστα, το 1317 μ.Χ. μετατρέπεται σε τζαμί ο καθεδρικός ναός της Δονγκόλα. Η πολιτική αυτή προκάλεσε αντιδράσεις και οδήγησε, τελικώς, σε εμφύλιο πόλεμο, που εξασθένησε περαιτέρω την Μακουρία αλλά και αυτόν τον βασιλικό θεσμό, ενδείξεις για την ύπαρξη του οποίου, πάντως, υφίστανται μέχρι και τα τέλη του 14ου μ.Χ. αιώνα, αν και η εξουσία του βασιλιά, πλέον, περιορίζονταν σε μία μικρή έκταση γύρω από την πρωτεύουσα, καθώς στην πράξη η Μακουρία είχε πάψει να υπάρχει.

……….Την μοίρα της Μακουρίας, ακολούθησε λίγες δεκαετίες αργότερα και το άλλο νουβικό χριστιανικό βασίλειο, η Αλοδία, το οποίο και αυτό υπέκυψε στον ισλαμικό επεκτατισμό.

……….Φαίνεται, πάντως, πως ο χριστιανισμός επιβίωσε στην περιοχή της Νουβίας μέχρι και τις αρχές του 16ου μ.Χ., τουλάχιστον. Σύμφωνα με την μαρτυρία του Πορτογάλου ιεραποστόλου και εξερευνητή Francisco Alvarez, ο οποίος έζησε για 6 χρόνια στην αυλή του Αιθίοπα αυτοκράτορα Lebna Dengel, νούβιοι χριστιανοί απέστειλαν πρεσβεία στην Αιθιοπία στα μέσα της δεκαετίας του 1520 μ.Χ., ζητώντας κληρικούς και βοήθεια, προκειμένου να κρατήσουν ζωντανό τον χριστιανισμό στην γη τους. Χωρίς αποτέλεσμα, όμως, αφού ο Lebna Dengel τούς τήν αρνήθηκε, παραπέμποντάς τους στον Κόπτη Πατριάρχη της Αιγύπτου.

Επίλογος

……….Μολονότι η Μακουρία δεν υπήρξε ποτέ μέρος κάποιας ελληνικής κρατικής οντότητας, ούτε και εγκαταστάθηκαν σε αυτήν συμπαγείς ελληνικοί πληθυσμοί, ο εκχριστιανισμός της, η διαδεδομένη και επί μακρόν χρήση της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού αλφαβήτου από τους κατοίκους της και η γόνιμη και δημιουργική ενσωμάτωση στον τοπικό πολιτισμό ποικίλων επιρροών και στοιχείων (π.χ. διοίκηση, αρχιτεκτονική, ζωγραφική, υμνογραφία) προερχομένων από το Βυζάντιο αποτελούν ισχυρά επιχειρήματα, ώστε το ιστορικό αυτό βασίλειο της Νουβίας να λογίζεται πολιτισμικώς μέρος του ευρύτερου ελληνοχριστιανικού κόσμου.

……….Η κατάλυση της Μακουρίας και η συνεπακόλουθη πολιτισμική και πνευματική παρακμή που επήλθε στα όρια της πρώην επικράτειάς της, εξ αιτίας του εξισλαμισμού του ιθαγενούς πληθυσμού και της αραβοποίησης του τοπικού πολιτισμού, αποτελούν ιστορικά γεγονότα με αρνητικές συνέπειες για την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Αφρικής, που εξηγούν εν μέρει την σημερινή προβληματική και ταραχώδη κατάσταση της περιοχής αυτής.

                                                                                      4 Οκτωβρίου, 2015

                                                                                      Δρ. Χρήστος Μητσάκης

.mitsakis_christos@hotmail.com

.


Σύντομο βιογραφικό του συγγραφέα:

……….Ο Χρήστος Μητσάκης είναι ψυχολόγος. Έχει σπουδάσει ψυχολογία στην Μ. Βρετανία, ενώ έχει κάνει και σπουδές δημοσιογραφίας στην Ελλάδα.

Σημείωση πνευματικών δικαιωμάτων:

……….Το κείμενο αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του συγγραφέα και γράφτηκε για να δημοσιευτεί στον ιστοχώρο «Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο».

……….Επιτρέπεται η δωρεάν αναδημοσίευση στο διαδίκτυο και μόνον, αυτούσιου και χωρίς αλλαγές του παρόντος κειμένου, μόνον μετά από άδεια του συγγραφέα, και με τον αυστηρό όρο να αναφέρονται σαφώς ο συγγραφέας και η αρχική πηγή δημοσίευσης, και εφ’ όσον η αναδημοσίευση περιλαμβάνει το σύντομο βιογραφικό του συγγραφέα, και την σημείωση πνευματικών δικαιωμάτων.

……….Απαγορεύεται η αφαίρεση ή προσθήκη λέξεων, φράσεων ή φωτογραφιών, και η με κάθε άλλο τρόπο τροποποίηση ή αλλοίωση του κειμένου και του περιεχομένου του.

ΠΗΓΕΣ – ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

El-Tahir, G. M. A. (1994). Βυζαντινο-Νουβικά – Η συμβολή των Σουδανών στην άμυνα της Βυζαντινής Αιγύπτου.

Edwards, D. N. (2004).The Nubian past – Αrchaeology of Sudan.

Larson, J. A. (2006). Lost Nubia.

Lobell, J. A. (2012). Pilgrimage to Sudan – Miracles of Banganarti. Archaeology, 6, p. 48-52.

Λέτσιος, Δ. Γ. (1987). Οι σχέσεις του Βυζαντίου με τη Νουβία, την Αιθιοπία και τη νότια Αραβία ως την αραβική κατάκτηση.

Αφήστε μια απάντηση