ΠΙΟ ΜΠΑΡΟΧΑ Υ ΝΕΣΣΙ – «ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΧΑΣΜΩΝ»

 

Ο Πίο Μπαρόχα υ Νέσσι (Pio Baroja y Nessi) σε εξώφυλλο τού περιοδικού Μούντο Γκράφικο (Mundo Grafico), τής 20ης Νοεμβρίου 1912. Επεξεργασία εικόνας: Ἑλληνικό Ἡμερολόγιο
Ο Πίο Μπαρόχα υ Νέσσι (Pio Baroja y Nessi) σε εξώφυλλο τού περιοδικού «Μούντο Γκράφικο» (Mundo Grafico), τής 20ης Νοεμβρίου 1912. Επεξεργασία εικόνας: Ἑλληνικό Ἡμερολόγιο                                                   

ΠΙΟ  ΜΠΑΡΟΧΑ

 .

Ανθολόγιο  Στοχασμών

. 

Επιλογή και μετάφραση:
Αθανάσιος Α. Τσακνάκης

.

Ξάνθη  2011

.

Στην ιερή μνήμη

τής φιλτάτης και φιλόξενης

Κάρμεν Λαρρανιάγα

.

Α.Τ.

.

Αντί προλόγου …

.

……….«Αν θελήσουμε να εξετάσουμε συνολικά τις φύσεις των ανθρώπων, θα βρούμε τους πιό πολλούς απ’ αυτούς να μην χαίρονται ούτε με τις υγιεινότερες τροφές ούτε με τις ωραιότερες ενασχολήσεις ούτε με τα καλύτερα πράγματα ούτε με τα ωφελιμότερα μαθήματα, αλλά να καταγίνονται με ηδονές εντελώς αντίθετες προς το συμφέρον τους, θεωρώντας καρτερικούς και φιλόπονους όσους κάνουν κάτι από τα δέοντα. Πώς θα μπορούσε κάποιος ν’ αρέσει σ’ αυτούς, παραινώντας ή διδάσκοντάς τους ή λέγοντάς τους κάτι χρήσιμο;

……….Αυτοί – εκτός απ’ όσα ήδη είπαμε – φθονούν όσους φρονούν σωστά, θεωρούν χρηστούς όσους δεν έχουν νου, κ’ έτσι αποφεύγουν την αλήθεια των πραγμάτων, με αποτέλεσμα να μην γνωρίζουν ούτε τα δικά τους θέματα, αλλά να λυπούνται αναλογιζόμενοι τα προσωπικά τους και να χαίρονται συζητώντας τις ξένες υποθέσεις, προτιμώντας να κακοπάθει το σώμα τους παρά να καταπονηθεί η ψυχή τους με σκέψεις γύρω από τ’ αναγκαία. Αυτούς θα τους συναντήσει κάποιος να λοιδορούν ή να λοιδορούνται στις μεταξύ τους συναναστροφές, και να εύχονται παρά να σκέφτονται μέσα στην μοναξιά τους».

.

Ισοκράτης

.

Πίο Μπαρόχα υ Νέσσι

1872 – 1956

 .

……….Ο Βάσκος στοχαστής και συγγραφέας Πίο Μπαρόχα υ Νέσσι (Pío Baroja y Nessi) γεννήθηκε στον Άγιο Σεβαστιανό τής Χώρας των Βάσκων, στα 1872, και απεβίωσε στην Μαδρίτη, στα 1956, ενώ υπήρξε ένας από τους πιό σημαντικούς μυθιστοριογράφους τής «Γενιάς τού 1898» στην ιβηρική χερσόνησο.

……….Χαρακτήρας ασυμβίβαστος και επαναστατικός, άνδρας οξυδερκής και θαρραλέος, άνθρωπος ευφυής και τολμηρός, με πολλά και ποικίλα ενδιαφέροντα, χρησιμοποίησε τον ήρεμο – αλλά επαρκώς στηλιτευτικό – λόγο του προσπαθώντας να αφυπνίσει τις λαϊκές μάζες και να τις υποκινήσει σε ενεργό δράση, ώστε με κάθε πρόσφορο μέσο να επιχειρήσουν να αντιμετωπίσουν και να επιλύσουν τα τεράστια κοινωνικά προβλήματα εκείνης τής ταραγμένης εποχής. Ωστόσο, πολύ γρήγορα, ο Μπαρόχα αντιμετώπισε την ύπουλη αντίδραση τής «άρχουσας τάξης», η οποία φρόντισε ώστε να εμποδιστεί η κυκλοφορία των βιβλίων του και να περιοριστεί η απήχηση τού συγγραφικού έργου του στο ευρύ αναγνωστικό κοινό.

……….Από την άλλη πλευρά, οι εμφανώς αντιεκκλησιαστικές πεποιθήσεις του, ιδιαίτερα προκλητικές γιά τον βαθύτατα θρήσκο λαό τής ιβηρικής χερσονήσου, καθώς και η συγκλονιστική ενάργεια των αναλύσεων και των περιγραφών του, οι οποίες αντικατόπτριζαν πλήρως και σαφώς ολόκληρη την σκληρή – και γι’ αυτό ενοχλητική ακόμη και στα μάτια όσων την υπέφεραν – πραγματικότητα τής ζωής των λαϊκών στρωμάτων, συνέβαλαν αισθητά στην περαιτέρω μείωση τής δημοτικότητάς του, καθιστώντας τα υπέροχα έργα του ελάχιστα δημοφιλή.

……….Στα περισσότερα από τα βιβλία του οι πρωταγωνιστές είναι απλοί άνθρωποι τού καθημερινού μόχθου, απόκληροι και φτωχοί βιοπαλαιστές, χαρακτήρες εξαθλιωμένοι και καταπιεσμένοι, ενίοτε μικροπρεπείς και κοντόφθαλμοι. Άλλοτε οι ήρωές του είναι επαναστατικοί, όπως ήταν και ο ίδιος ο Μπαρόχα, άλλοτε είναι συμβιβασμένοι και υποταγμένοι, όπως ήταν όλοι εκείνοι που ποτέ δεν κατάφεραν να τον κατανοήσουν.

……….Το πρωτοποριακό γιά εκείνη την εποχή, αλλά και πάντοτε επίκαιρο, έργο του, επηρέασε αρκετούς μεταγενέστερους συγγραφείς, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζει ο Έρνεστ Χέμινγουέυ, ο οποίος δανείστηκε από τον Μπαρόχα το χαρακτηριστικό τού λιτού ύφους και τής απλής και χαμηλόφωνης έκφρασης.

……….Το «πιό ολοκληρωμένο και πλήρες» βιβλίο του – κατά την εκτίμηση τού ίδιου τού συγγραφέα – είναι «Το δέντρο τής επιστήμης», ένα κατά βάση αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα, στου οποίου τις σελίδες κυριαρχεί μία ανεπανάληπτη «πάλη ιδεών», μία «μάχη στοχασμών», όπου «εκτείνεται καλύτερα, απ’ όσο σε οποιοδήποτε άλλο βιβλίο του, το πνεύμα τού Μπαρόχα», σύμφωνα με την άποψη πολλών κριτικών.

……….Από αυτό, λοιπόν, το βιβλίο (Pío Baroja, El árbol de la ciencia, Biblioteca Baroja, Alianza Editorial, Madrid, 2006) προέρχονται οι «στοχασμοί» τής παρούσας έκδοσης, η οποία αποσκοπεί στο να καταστήσει γνωστό στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό το «πνεύμα τού Μπαρόχα», ενός δημιουργού που μέχρι σήμερα, στην Ελλάδα, δεν είχε την τύχη να μελετηθεί τόσο, όσο – ίσως – θα ταίριαζε και θα άξιζε σε έναν συγγραφέα με την δική του ιδιοσυγκρασία.

 .

Αθανάσιος Τσακνάκης

 .

«Ανθολόγιο Στοχασμών»

 .

……….Η ανθολογία ρήσεων, στοχασμών και αποφθεγμάτων τού Πίο Μπαρόχα, την οποία κρατάτε στα χέρια σας, περιέχει εκλεκτά αποσπάσματα από το σημαντικότερο μυθιστόρημα τού διακεκριμένου Βάσκου συγγραφέα: «Το δέντρο τής επιστήμης». Ο κεντρικός ήρωας τού μυθιστορήματος, ο Ανδρέας (Andrés), υποκαθιστά – σύμφωνα με την γνώμη των περισσοτέρων φιλολόγων – τον ίδιο τον συγγραφέα, και στο πρόσωπό του αντανακλά τους στοχασμούς, τις αναζητήσεις, τις απορίες, τις αγωνίες και τους προβληματισμούς που διά βίου απασχόλησαν την δραστήρια διάνοια τού Πίο Μπαρόχα.

……….Η συνεχής αναζήτηση τής αλήθειας, ενός σαφούς και αδιάψευστου κριτηρίου γιά την ζωή, μιάς σταθερής βάσης ή ενός ακλόνητου παρατηρητηρίου γιά ορθούς συλλογισμούς και σωστά συμπεράσματα, αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα τού έργου τού Μπαρόχα. Κινούμενος μεταξύ επιστήμης και απλής καθημερινότητας, μεταξύ λογικής και συναισθήματος, μεταξύ τού «κοινώς αποδεκτού» και τού «ατομικώς σαφούς», ο Βάσκος στοχαστής αντιμετωπίζει μία συνεχή σειρά από αντικρουόμενες απόψεις, μιά αλυσίδα από αλληλοαναιρούμενες ιδέες, και θαρραλέα επιχειρεί ή να τις ασπαστεί ή να τις απορρίψει ή να τις τροποποιήσει.

……….Στις σελίδες τού παρόντος ανθολογίου εμφανίζεται ένας σημαντικός αριθμός σκέψεων και τοποθετήσεων – άλλοτε συγκρουόμενων, άλλοτε συμπορευόμενων – οι οποίες, ωστόσο, αφήνουν να φανεί με τρόπο εναργή και σαφή ολόκληρο το μεγαλείο τού στοχασμού τού Πίο Μπαρόχα. Προκειμένου η προσέγγισή τους να καταστεί ευκολότερη γιά την αναγνώστρια και τον αναγνώστη, το πλούσιο υλικό έχει κατανεμηθεί στις ακόλουθες δέκα, κατά σειρά παρουσίασης, θεματικές ενότητες:

.

Α΄.       Στοχασμοί γιά την Φύση και το Σύμπαν

Β΄.       Στοχασμοί γιά την Κοινωνία και τον Άνθρωπο

Γ΄.        Στοχασμοί γιά τον Έρωτα και τον Γάμο

Δ΄.       Στοχασμοί γιά την Ζωή

Ε΄.       Στοχασμοί γιά την Επιστήμη και το Πανεπιστήμιο

ΣΤ΄.     Στοχασμοί γιά την Γνώση και την Επίγνωση

Ζ΄.       Στοχασμοί γιά τον Νόμο και το Δίκαιο

Η΄.       Στοχασμοί γιά την ισπανική πραγματικότητα

Θ΄.       Στοχασμοί γιά τους Πιστούς και την Θρησκεία

Ι΄.        Στοχασμοί γιά την Αλήθεια και την Διάνοια

.

……….Η μεταγλώττιση των αποσπασμάτων από την ισπανική στην ελληνική είχε εξαρχής ως στόχο της την διατήρηση τής νοηματικής πληρότητας και τής εκφραστικής δυναμικής τού πρωτότυπου κειμένου. Όπου κρίθηκε αναγκαίο, προστέθηκαν από τον μεταγλωττιστή διευκρινιστικές υποσημειώσεις, ώστε το ανάλογο χωρίο να είναι απολύτως κατανοητό στον Έλληνα αναγνώστη. Το αποτέλεσμα επαφίεται στην καλοπροαίρετη κριτική διάθεση τού αναγνωστικού κοινού.

.

Α.Τ.

 .

Α΄

 .

Στοχασμοί γιά την Φύση και το Σύμπαν

.

Ανάμεσα στην δύναμη τής ζωής και στο σύμπαν υπάρχει ένα άπειρο σύνολο διαφορετικών λειτουργιών: προσθέσεις, αφαιρέσεις, πολλαπλασιασμοί, τα πάντα, και – επιπλέον – είναι πολύ πιθανό να υπάρχουν και άλλες λειτουργίες, οι οποίες να μην εκφράζονται μαθηματικά.

*

Η Φύση είναι αυτή που κατέχει. Όταν επιχειρεί να σκάσει κάποιον, τον σκάει ενσυνείδητα. Η δικαιοσύνη είναι μιά ανθρώπινη αυταπάτη. Κατά βάθος, τα πάντα είναι καταστροφή, τα πάντα είναι δημιουργία. Κυνήγι, πόλεμος, πέψη, αναπνοή είναι μορφές ταυτόχρονης δημιουργίας και καταστροφής.

*

Η Φύση έχει πόρους που εμείς δεν γνωρίζουμε.

*

Το Σύμπαν δεν έχει, πιά, αρχή μέσα στον χρόνο ούτε όρια μέσα στον χώρο. Όλα είναι υποταγμένα στην αλληλοσύνδεση αιτιών και αποτελεσμάτων. Δεν υπάρχει, πιά, πρώτη αιτία. Η ιδέα τής πρώτης αιτίας, όπως έχει πει ο Σοπενχάουερ, είναι η ιδέα ενός ξύλινου κομματιού που έχει κατασκευαστεί από σίδερο.

*

Ο Ιτούρριος[1] είχε δίκιο: η Φύση όχι μόνον κατασκεύαζε τον δούλο, αλλά τού έδινε και το πνεύμα τής δουλείας.

*

Όπως έλεγε ο Ιτούρριος, η Φύση είναι πολύ σοφή. Κατασκευάζει τον δούλο και τού δίνει το πνεύμα τής δουλείας, κατασκευάζει την πόρνη και τής δίνει το πνεύμα τής πορνείας.

*

Φίλε, η Φύση είναι πολύ σοφή. Δεν ικανοποιείται μόνον με τον διαχωρισμό των ανθρώπων σε ευτυχισμένους και κακορίζικους, σε πλούσιους και φτωχούς, αλλά επιπλέον δίνει στον πλούσιο το πνεύμα τού πλούτου και στον φτωχό το πνεύμα τής εξαθλίωσης. Εσύ ξέρεις πώς γίνονται οι μέλισσες-εργάτριες: κλείνονται οι προνύμφες σ’ ένα μικρό κελί κυψέλης και τους παρέχεται λειψή τροφή. Αυτή η προνύμφη εξελίσσεται μ’ έναν τρόπο ατελή, είναι μιά εργάτρια, μιά προλετάρια, που διαθέτει το πνεύμα τής εργασίας και τής υποταγής. Έτσι συμβαίνει και μεταξύ των ανθρώπων, μεταξύ τού εργάτη και τού στρατιωτικού, μεταξύ τού πλούσιου και τού φτωχού.

*

Κάθε ανατρεπτικό ένστικτο – και το φυσικό είναι πάντοτε ανατρεπτικό – έχει δίπλα του τον χωροφύλακά του. Δεν υπάρχει καθαρή πηγή, στην οποία να μην βάλουν μέσα οι άνθρωποι τα πόδια τους και να μην την λερώσουν. Είναι στην φύση τους.

.

Β΄

 .

Στοχασμοί γιά την Κοινωνία και τον Άνθρωπο

.

Όλοι οι λαοί, χωρίς αμφιβολία, διαθέτουν μία σειρά από πρακτικούς κανόνες γιά την ζωή, την συνέχιση τής φυλής, την Ιστορία, το φυσικό και το ηθικό περιβάλλον. Αυτοί οι κανόνες, αυτή η ιδιαίτερη οπτική, αποτελούν έναν χρήσιμο πραγματισμό, που απλοποιεί, που συνθέτει. Ο εθνικός πραγματισμός εκπληρώνει την αποστολή του εφόσον αφήνει ελεύθερο δρόμο στην πραγματικότητα. Αν, όμως, κλείσει αυτός ο δρόμος, τότε η κανονικότητα ενός λαού αλλοιώνεται, η ατμόσφαιρα διαταράσσεται, οι ιδέες και οι πράξεις αποκτούν εσφαλμένες προοπτικές.

*

Τον κατείχε ένας φρενήρης εγωισμός και θεωρούσε τον εαυτό του ως το κέντρο ισορροπίας τού κόσμου.

*

Σύμφωνα με την πρακτική εφαρμογή τής θεωρίας του γιά το χρήμα, που ήταν το αντίστοιχο τής λέξης «αξία», ο όρος «αποκληρωμένος» έπρεπε να ήταν συνώνυμος τού όρου «άθλιος».

*

Η μουσική περιπλάνηση κάνει τους φθονερούς και τους παλιανθρώπους – που ακούν τις μελωδίες τού Μότσαρτ ή τις αρμονίες τού Βάγκνερ – να ξεκουράζονται απολαυστικά από την εσωτερική δραστηριότητά τους, η οποία τους προκαλεί τα κακά συναισθήματά τους.

*

Είναι ένα κακόβουλο συναίσθημα αντίθεσης το να αισθάνεσαι υγιής και δυνατός κοντά στον ανάπηρο και στον αδύναμο;

*

Αναζητούσε φίλους λιγότερο έξυπνους από τον ίδιο, γιά να τους εκμεταλλεύεται. Εκεί, όπου έβλεπε μιά οποιαδήποτε ανωτερότητα, όποιας μορφής και αν ήταν εκείνη, αυτός αποσυρόταν.

*

Φρόντιζε το μαλλί, το μουστάκι, τα νύχια του και τού άρεζε να περνιέται γιά όμορφος. Κατά βάθος, η μεγάλη επιθυμία του ήταν να κυριαρχεί, αλλά δεν μπορούσε ν’ ασκήσει την κυριαρχία του σε μιά ευρεία ζώνη, ούτε να χαράξει ένα σχέδιο, και όλη η επιθυμία του γιά δύναμη και όλη η ικανότητά του διοχετεύονταν σε πράγματα μικρά.

*

Παρατηρούσε τ’ αγαθά τής γης με τα μάτια Εβραίου ενεχυροδανειστή. Όταν αντιλαμβανόταν ότι έναντι τριάντα λεπτών είχε αγοράσει ένα πράγμα που κόστιζε είκοσι, αισθανόταν μιά αληθινή απογοήτευση.

*

Ο κόσμος τού φαινόταν μία μείξη τρελοκομείου και νοσοκομείου. Το να είναι κάποιος έξυπνος αποτελούσε μιά κακοτυχία, και η ευτυχία μπορούσε να προέλθει μόνον μέσα από την ασυνειδησία και την παραφροσύνη.

*

Είναι τόσο λογικό, τόσο φυσικό στον άνθρωπο ν’ αποφεύγει τον πόνο, την αρρώστια, την θλίψη!

*

Μπορούμε να πούμε ότι η ανθρώπινη ψυχολογία δεν είναι κάτι άλλο, παρά μιά σύνθεση από ψυχολογίες ζώων. Έτσι, μέσα στον άνθρωπο ανευρίσκονται όλες οι μορφές τής εκμετάλλευσης και τής πάλης: εκείνη τού μικροβίου, εκείνη τού εντόμου, εκείνη τού θηρίου.

*

Ο Ανδρέας κατάφερε να συμπεράνει ότι η αισιοδοξία και η απαισιοδοξία είναι οργανικά αποτελέσματα, όπως η καλή και η κακή πέψη.

*

Γιά ποιόν λόγο να προκαλέσει στον ίδιο τον εαυτό του ένα άχρηστο βάσανο; Αυτό το θέμα το συλλογίστηκε μόνος του γιά ώρες.

*

Το ένστικτο αυτοσυντήρησης τού κοινωνικού σώματος είναι αρκετά ισχυρό γιά ν’ απορρίψει καθετί που δεν μπορεί να χωνέψει.

*

Μήπως νομίζεις ότι ο εγωισμός πρόκειται να εξαφανισθεί; Θα εξαφανιζόταν η Ανθρωπότητα.

*

Στην γυναίκα και στο κοινωνικό σύνολο πρέπει να υπόσχεσαι τον παράδεισο.

*

Γιά να φτάσεις να δώσεις στους ανθρώπους έναν κοινό κανόνα, μιά πειθαρχία, μιά οργάνωση, απαιτείται μιά πίστη, ένα όραμα, κάτι που – ακόμη και αν είναι ένα ψέμα που βγήκε από εμάς τους ίδιους – να φαίνεται σαν μιά αλήθεια που ήρθε απ’ έξω.

*

Όποιος αγαπά την αντιλογία και την πολυλογία είναι ανίκανος να μάθει οτιδήποτε σοβαρό.

*

Ο Ανδρέας δεν ήταν από εκείνους τους ανθρώπους που θεωρούσαν το διάβασμα ως ένα υποκατάστατο τής ζωής. Αυτός διάβαζε ακριβώς επειδή δεν μπορούσε να ζήσει.

*

Πίστεψε, όπως ο Σοπενχάουερ, ότι εκείνος, που διαβάζει προσεκτικά τα «Εννέα Βιβλία[2]» τού Ηροδότου, έχει στην διάθεσή του όλους τους δυνατούς συνδυασμούς γιά εγκλήματα, ανατροπές, ηρωισμούς και αδικίες, καλοσύνες και κακίες που μπορεί να μας παράσχει η Ιστορία.

*

Η πνευματική του κατάσταση ήταν ισχυρότερη ενόσω ο ίδιος ήταν ο μοναδικός μάρτυρας τής νίκης του.

*

Στην Αγγλία, στην Γαλλία, στην Γερμανία; Σε όλα τα μέρη, ο άνθρωπος, στην φυσική του κατάσταση, είναι ένα γουρούνι. Ηλίθιος και εγωιστής.

*

Ο άνθρωπος τής αλήθειας αναζητά πρώτ’ απ’ όλα την ελευθερία του. Πρέπει κανείς να είναι φτωχοδιάβολος ή να έχει ψυχή σκύλου γιά να του φαίνεται κακιά η ελευθερία.

*

Τι πιό αξιοπρεπές απ’ το να ζεις από την εργασία σου!

*

«Πιστεύεις στην γαλήνη τού άγριου;», ρώτησε ο Ιτούρριος. «Τι αυταπάτη! Και αυτό είναι μιά δική μας εφεύρεση. Ο άγριος ποτέ δεν υπήρξε γαλήνιος».

*

Δεδομένης τής πρακτικής τάσης του, ήταν λίγο παράδοξη αυτή η αντίδρασή του στο να είναι προστατευόμενος.

*

Είχε έναν αέρα αναισθησίας και λήθαργου, που μόνον ένας κατακλυσμός εξαθλιώσεων μπορεί να δώσει σ’ ένα ανθρώπινο ον.

*

Ήταν εξαθλιωμένοι και γουρούνια, που ποτέ δεν θα ανορθώνονταν μέσα από το κατάντημά τους, εξαιτίας τής αμέλειας και τής αυτοεγκατάλειψής τους.

*

Γιά να είναι κανείς εγωιστής, πρέπει να γνωρίζει, γιά να διαμαρτύρεται, πρέπει να συλλογίζεται. Εγώ πιστεύω ότι ο πολιτισμός οφείλει περισσότερα στον εγωισμό, παρά σε όλες τις θρησκείες και τις φιλανθρωπικές ουτοπίες. Ο εγωισμός κατασκεύασε το μονοπάτι, τον δρόμο, την οδό, τον σιδηρόδρομο, το πλοίο, τα πάντα.

*

Το μίσος εναντίον τού λαϊκού πνεύματος τον στήριζε κατά την μυστική πάλη του. Ήταν ένα από εκείνα τα βαθιά μίση, που φτάνουν στο σημείο να χαρίσουν την γαλήνη σ’ όποιον τα αισθάνεται, μιά υποτίμηση επική και υπεροπτική. Γι’ αυτόν δεν υπήρχαν χλευασμοί. Όλοι γλιστρούσαν πάνω από την πανοπλία τής απάθειάς του.

*

Οι χιλιοτραγουδισμένες αγροτικές εργασίες, κίνητρο έμπνευσης γιά τους ποιητές, τού φαίνονταν βλακώδεις και κτηνώδεις. Πόσο πιό όμορφη, ακόμη και αν βρισκόταν έξω από κάθε ιδέα περί παραδοσιακής ομορφιάς, ήταν η λειτουργία ενός ηλεκτρικού κινητήρα, παρά αυτή η χειρωνακτική, χοντροκομμένη, βάρβαρη και κακοπληρωμένη εργασία!

*

Η γονιμότητα δεν μπορεί να είναι ένα κοινωνικό ιδεώδες. Δεν χρειάζεται ποσότητα, αλλά ποιότητα. Ακόμη και αν οι πατριώτες ή οι επαναστάτες τραγουδούν το γόνιμο κτήνος, γιά μένα αυτό θα είναι πάντοτε ένα μισητό ζώο.

*

«Πώς φαίνεται η πρακτική αντίληψη αυτής τής σημιτικής συμμορίας!», είπε ο Ιτούρριος. «Πώς μυρίστηκαν εκείνοι οι καλοί Εβραίοι, με τις γαμψές μύτες τους, ότι η συνειδησιακή κατάσταση μπορούσε να περιπλέξει την ζωή!».

*

Οι Έλληνες και οι Σημίτες διέθεταν το ισχυρό ένστικτο τής ζωής, εφεύρισκαν θεούς γιά τους εαυτούς τους, έναν Παράδεισο αποκλειστικά δικό τους. Εγώ πιστεύω ότι, κατά βάθος, δεν καταλάβαιναν τίποτε από την Φύση.

.

 Γ΄

 .

Στοχασμοί γιά τον Έρωτα και τον Γάμο

.

Στα μυθιστορήματα θεωρούνταν ανωμαλία ένας νέος άνδρας χωρίς έναν μεγάλο έρωτα. Στην ζωή, η ανωμαλία ήταν να συναντούσες έναν άνδρα αληθινά ερωτευμένο.

*

Αυτό το δίλημμα παρουσιαζόταν ενώπιόν του. Αν ήθελε να ζήσει μαζί με μιά γυναίκα, όφειλε να νυμφευτεί, να υποταχθεί. Δηλαδή, να δώσει γιά ένα πράγμα τής ζωής ολόκληρη την πνευματική ελευθερία του, να υποκύψει στην εκπλήρωση υποχρεώσεων και κοινωνικών καθηκόντων, να εκδηλώνει τον σεβασμό του προς έναν πεθερό, προς μία πεθερά, προς έναν γυναικάδελφο, πράγμα που τον τρομοκρατούσε.

*

Λοιπόν, ο έρωτας – και θα σας φανώ ένας δοκησίσοφος – είναι η συνύπαρξη τού ενστίκτου τής ειδωλοφιλίας[3] και τού ενστίκτου τής συνουσίας.

*

Είστε ένας άνθρωπος εγωιστής, λίγο ωμός, δυνατός, υγιής, ανθεκτικός στον προσωπικό πόνο και αδιάφορος προς τα ξένα παθήματα; Ναι; Ε, λοιπόν, νυμφευτείτε, κάντε παιδιά. Θα είστε ένας καλός πατέρας τής οικογένειας… Αν, όμως, είστε ένας άνθρωπος ευσυγκίνητος, νευρικός, που αισθάνεται πολύ τον πόνο, τότε μην νυμφεύεστε και, αν νυμφευτείτε, μην κάνετε παιδιά.

*

Εύκολο δεν είναι, αλλά μόνον ο κίνδυνος, μόνον η πιθανότητα ν’ αναπαράγεις αρρωστημένους απογόνους, θα έπρεπε να ήταν αρκετή ώστε μην το επιχειρούσε ο άνθρωπος. Η διαιώνιση τού πόνου μέσα στον κόσμο μού φαίνεται έγκλημα.

*

Η πρωταρχική ιδέα τής γυναίκας είναι το παιδί. Ενστικτωδώς η γυναίκα θέλει πρώτ’ απ’ όλα ένα παιδί, αλλά η Φύση έχει την ανάγκη να ντύσει αυτή την επιθυμία με μιά άλλη μορφή, πιό ποιητική, πιό υποβλητική, και δημιουργεί αυτά τα ψέματα, αυτά τα παραπετάσματα που συναποτελούν τον έρωτα.

*

Όχι, δεν πρέπει να είναι δίκαιο ν’ αναπαράγεις όντα που θα ζήσουν μέσα στον πόνο.

*

Στις χώρες, όπου η ζωή είναι έντονα ερωτική, δεν υπάρχουν κίνητρα λαγνείας. Αντίθετα, σ’ εκείνα τα χωριά, σαν την Αλκολέα[4], όπου η ερωτική ζωή ήταν τόσο μικροπρεπής και τόσο φτωχή, οι ερωτοκεντρικοί υπαινιγμοί γιά την ερωτική ζωή βρίσκονταν παντού.

*

Στο Λονδίνο, ενώ αυξανόταν η ερωτική ζωή λόγω τής ελευθερίας των ηθών, ελαττωνόταν η πορνογραφία. Στην Αλκολέα, ενώ ελαττωνόταν η ερωτική ζωή, αυξανόταν η πορνογραφία.

 .

Δ΄

..

Στοχασμοί γιά την Ζωή

.

Η συνακόλουθη σκέψη, προς την οποία εγώ βάδιζα, ήταν ότι ενώπιον τής ζωής δεν υπάρχουν, παρά δύο πρακτικές λύσεις γιά τον γαλήνιο άνθρωπο: η ή αποχή και η αδιάφορη ενατένιση των πάντων ή η περιορισμένη εντός ενός μικρού κύκλου δράση. Δηλαδή, το ότι μπορείς να διακατέχεσαι από έναν δονκιχωτισμό εναντίον μιάς ανωμαλίας, αλλά είναι παράλογο να τον διαθέτεις εναντίον ενός γενικού κανόνα.

*

Εάν η ζωή ήταν τόσο ισχυρή, ώστε να μας παράσερνε, η διαδικασία τής σκέψης θα ήταν ένα θαύμα, κάτι σαν το σταμάτημα και το κάθισμα ενός οδοιπόρου κάτω από την σκιά ενός δέντρου, κάτι σαν την είσοδο σε μιά όαση ειρήνης. Αλλά η ζωή είναι ανόητη, χωρίς συναισθήματα, χωρίς συμβάντα, τουλάχιστον εδώ και – πιστεύω – σε κάθε μέρος, ενώ η σκέψη γεμίζει από τρόμους, ως ανταμοιβή γιά την συναισθηματική στειρότητα τής ύπαρξης.

*

Πολλές φορές φανταζόταν ότι στην ζωή του υπήρχε ένα παράθυρο ανοιχτό προς μία άβυσσο. Κοιτάζοντας έξω από το παράθυρο, ο ίλιγγος και ο τρόμος καταλάμβαναν την ψυχή του.

*

Η ζωή έχει γίνει πεντακάθαρη. Η αξία τού χρήματος αυξάνεται. Η αστική νοοτροπία εξαπλώνεται μέσω τής δημοκρατίας. Ήδη είναι αδύνατο να βρεις ποιητικές γωνιές στο βάθος ενός στριφογυριστού παραδείσου. Δεν υπάρχουν, πιά, εκπλήξεις.

*

Η ζωή είναι μία συνεχής πάλη, ένα σκληρό κυνήγι, μέσα στο οποίο ο ένας καταβροχθίζει τον άλλον: τα φυτά, τα μικρόβια, τα ζώα.

*

Η επιθυμία, ο πόθος γιά ζωή, είναι τόσο ισχυρά στο ζώο, όσο είναι και στον άνθρωπο. Στον άνθρωπο μεγαλύτερη είναι η κατανόηση. Όσο περισσότερο κατανοεί, τόσο λιγότερο ποθεί. Αυτό είναι λογικό, και – επιπλέον – επαληθεύεται από την πραγματικότητα. Η όρεξη γιά γνώση αφυπνίζεται στα άτομα που εμφανίζονται στα τέλη μιάς εξέλιξης, όταν ατονεί το ένστικτο γιά ζωή. Ο άνθρωπος, τού οποίου η ανάγκη είναι η γνώση, είναι σαν την πεταλούδα που σπάζει την χρυσαλίδα γιά να πεθάνει. Το υγιές, ζωντανό, δυνατό άτομο δεν βλέπει τα πράγματα όπως είναι, επειδή δεν το συμφέρει. Βρίσκεται μέσα σε μιά παραίσθηση. Ο Δον Κιχώτης, στον οποίον ο Θερβάντες[5] θέλησε να προσδώσει έναν αρνητικό χαρακτήρα, αποτελεί ένα σύμβολο κατάφασης προς την ζωή. Ο Δον Κιχώτης ζει περισσότερο από όλα τα γνωστικά άτομα που τον περιτριγυρίζουν, ζει περισσότερο και με περισσότερη ένταση από τους άλλους. Το άτομο ή ο λαός, που θέλει να ζήσει, τυλίγεται στα σύννεφα όπως οι αρχαίοι θεοί όταν εμφανίζονταν στους θνητούς. Το ένστικτο τής ζωής χρειάζεται την φαντασία γιά να επιβεβαιωθεί. Η επιστήμη, τότε, το ένστικτο τής κριτικής, το ένστικτο τής επαλήθευσης, οφείλει να βρει μιά αλήθεια: την ποσότητα ψεύδους που είναι απαραίτητη γιά την ζωή. Γελάτε;

.

 Ε΄

 .

Στοχασμοί γιά την Επιστήμη και το Πανεπιστήμιο

.

Ο μεγάλος αριθμός των φοιτητών και η ανυπομονησία, που έδειχναν, προκειμένου να μπουν στην αίθουσα, γινόταν εύκολα κατανοητά, αφού εκείνη ήταν η πρώτη μέρα των μαθημάτων και η έναρξη τής σχολικής χρονιάς.

*

Μεταξύ των φοιτητών τής Ιατρικής υπήρχε μία τάση να θεωρούνται ξεχωριστή τάξη, και αυτό φαινόταν στην κοινή τους αδιαφορία γιά τον θάνατο, σε έναν συγκεκριμένο ενθουσιασμό γιά την κτηνωδία τής χειρουργικής και σε μιά μεγάλη περιφρόνηση γιά την αισθηματικότητα.

*

Ποτέ δεν συζητούσε τις γνώμες των καθηγητών. Δεν τον ενδιέφεραν και πολύ. Γιά τον ίδιο δεν μπορούσε να γίνει αποδεκτός άλλος διαχωρισμός μεταξύ των καθηγητών, εκτός από εκείνον που διαχώριζε τους καλοπροαίρετους καθηγητές, που αγαπούσαν τον προβιβασμό των φοιτητών, και τους κακοπροαίρετους, που έκοβαν μόνο και μόνο γιά να παριστάνουν τους σοφούς και γιά ν’ ακούγονται.

*

Οι καθηγητές δεν εξυπηρετούν σε τίποτε άλλο, παρά μόνον στην μεθοδική αποβλάκωση τής σπουδάζουσας νεολαίας.

*

Οι καθηγητές δεν έχουν άλλον σκοπό, από το να εισπράξουν τον μισθό τους και μετά να βρουν κανένα πανδοχείο γιά να περάσουν το καλοκαίρι τους.

*

Πρέπει να γελά κανείς όταν τού λένε ότι η επιστήμη ναυαγεί. Βλακεία. Εκείνο, που ναυαγεί, είναι το ψέμα. Η επιστήμη προχωρά μπροστά, συμπαρασύροντας τα πάντα.

*

Έξω από την επικράτεια των μαθηματικών και των εμπειρικών επιστημών υπάρχει σήμερα ένα τεράστιο πεδίο όπου ακόμη δεν φτάνουν οι υποδείξεις τής επιστήμης.

*

Κάποια στιγμή πρέπει να πάψουμε να είμαστε παιδιά. Κάποια στιγμή πρέπει να δούμε τον περίγυρό μας με ηρεμία. Πόσους φόβους δεν έχει διώξει από πάνω μας η επιστημονική ανάλυση! Δεν υπάρχουν, πιά, τέρατα μέσα στους κόλπους τής νύχτας. Κανείς, πιά, δεν μας κατασκοπεύει. Με τις δυνάμεις μας γινόμαστε σιγά-σιγά κυρίαρχοι τού κόσμου.

*

Ο γιατρός, τον οποίον έπρεπε να αντικαταστήσει, ήταν ένας άνθρωπος πλούσιος, χήρος, αφιερωμένος στην Νομισματική. Λίγα ήξερε από Ιατρική και δεν ενδιαφερόταν γιά τίποτε άλλο, πέρα από την Ιστορία και τα ζητήματα των νομισμάτων.

*

Η αλληλουχία αιτιών και αποτελεσμάτων είναι η επιστήμη. Εάν δεν υπήρχε αυτή η αλληλουχία, τότε δεν θα υπήρχε καμμία σταθερή βάση. Τα πάντα θα μπορούσαν να ήταν αλήθεια.

*

Η επιστήμη αξιολογεί τα δεδομένα τής παρατήρησης, συσχετίζει τις διάφορες επί μέρους επιστήμης, οι οποίες μοιάζουν με ιδέες που ανακαλύφθηκαν μέσα στον ωκεανό τού αγνώστου, σηκώνει γεφύρια γιά να συνδέσει την μία με την άλλη, ώστε στο σύνολό τους να έχουν μιά συγκεκριμένη ενότητα. Βέβαια, αυτά τα γεφύρια δεν μπορούν να είναι κάτι άλλο, πέρα από υποθέσεις, θεωρίες, προσεγγίσεις τής αλήθειας.

*

Η επιστήμη είναι η μόνη ισχυρή κατασκευή τής Ανθρωπότητας. Πάνω σ’ αυτή την επιστημονική μάζα τής αιτιοκρατίας, σταθεροποιημένης ήδη από τους Έλληνες, πόσα κύματα δεν έχουν σκάσει; Θρησκείες, ηθικές, ουτοπίες. Υπάρχουν όλες αυτές οι μικρές απάτες τού πραγματισμού και των ιδεών-δυνάμεων, αλλά – παρά ταύτα – η μάζα παραμένει αμετακίνητη και η επιστήμη όχι μόνον συμπαρασύρει αυτά τα εμπόδια, αλλά και τα εκμεταλλεύεται γιά να βελτιωθεί.

*

Το υποδεκάμετρο, αυτό καθ’ αυτό, είναι ένα αυθαίρετο μέτρο. Οι τριακόσιες εξήντα μοίρες τού κύκλου είναι επίσης ένα αυθαίρετο μέτρο. Οι συσχετισμοί, όμως, που προκύπτουν από το υποδεκάμετρο ή από το μοιρογνωμόνιο, είναι ακριβείς.

*

Δεν υπάρχει μισαλλοδοξία στα μαθηματικά ή στις φυσικές επιστήμες. Ποιός, όμως, μπορεί να υπερηφανευτεί ότι υπερασπίζεται την αλήθεια στην πολιτική ή στην ηθική; Όποιος υπερηφανεύεται γι’ αυτό, είναι τόσο μισαλλόδοξος, όσο και όποιος υπερασπίζεται οποιοδήποτε άλλο πολιτικό ή θρησκευτικό σύστημα. Η επιστήμη δεν έχει καμμία σχέση με αυτά. Δεν είναι ούτε χριστιανική ούτε άθεη ούτε επαναστατική ούτε αντιδραστική.

.

 ΣΤ΄

.

Στοχασμοί γιά την Γνώση και την Επίγνωση

.

Ο Πεπινίτος[6] ήταν ένας κενόδοξος άνθρωπος. Χωρίς να γνωρίζει τίποτε, διέθετε την δοκησισοφία ενός πανεπιστημιακού. Όταν εξηγούσε κάτι, χαμήλωνε τα βλέφαρα με τέτοια αυταρέσκεια, που τού Ανδρέα τού ερχόταν να τον στραγγαλίσει.

*

Η σκέψη ότι αυτός ο άνθρωπος και πολλοί σαν αυτόν ζουν μέσα σε τούτο το ψέμα, δηλητηριασμένοι από τα κατάλοιπα μιάς λογοτεχνίας και μιάς επιτηδευμένης αμετροέπειας, είναι αληθινά κάτι ξεχωριστό!

*

Γιά εκείνον, τα επαληθευμένα στοιχεία δεν σήμαιναν τίποτε. Κατά βάθος, πίστευε ότι μερικοί έγραφαν γιά να επιδείξουν την ευφυΐα τους, όχι γιά να εκθέσουν με ευκρίνεια τις ιδέες τους, και ότι η έρευνα ενός σοφού κατέρρεε με μία χαριτωμένη φράση.

*

Είναι ένας άνθρωπος χωρίς καμμία βαθυστόχαστη ιδέα. Στο κεφάλι του δεν έχει παρά λέξεις και φράσεις. Τώρα, επειδή εσείς δεν τις καταλαβαίνετε, σας φαίνονται ασυνήθιστες.

*

Ξέρουμε ότι η γνώση μας είναι μία ατελής σχέση μεταξύ των εξωτερικών πραγμάτων και τού εγώ μας. Καθώς, όμως, αυτή η σχέση είναι σταθερή – μέσα στην τόση ατέλειά της – καθόλου δεν αφαιρεί την αξία από την σχέση που υπάρχει μεταξύ ενός πράγματος και ενός άλλου.

 .

Ζ΄

 .

Στοχασμοί γιά τον Νόμο και το Δίκαιο

.

Ανάλογα με το πόσο ανέρχεται ο άνθρωπος, τόσο μεγαλύτερα γίνονται τα μέσα που διαθέτει γιά να ξεγελά τους κοινούς νόμους.

*

Ο νόμος είναι πάντα πιό σκληρός με τον αδύναμο. Βαραίνει αυτόματα πάνω στον εξαθλιωμένο. Είναι λογικό ο εξαθλιωμένος να μισεί από ένστικτο τον νόμο.

*

Σκεφτόταν ότι στην ζωή ούτε υπήρχε ούτε μπορούσε να υπάρξει δικαιοσύνη. Η ζωή ήταν ένα ταραγμένο και ασυνείδητο ρεύμα, όπου οι ηθοποιοί παρουσίαζαν μία τραγωδία που δεν κατανοούσαν, και οι άνθρωποι, έχοντας φτάσει σε κάποιο επίπεδο διανόησης, ατένιζαν την σκηνή με μιά ματιά συμπονετική και ευλαβική.

*

Καθετί, που ζει, διαθέτει μία διαδικασία γιά να κυριαρχήσει μέσα στον χώρο, να καταλάβει μία θέση. Έπειτα, γιά να αυξηθεί και να πολλαπλασιαστεί. Αυτή η διαδικασία, τής ενεργοποίησης ενός ζωντανού οργανισμού εναντίον των ενδιάμεσων εμποδίων, είναι εκείνη που ονομάζουμε πάλη. Ως προς την δικαιοσύνη, εγώ πιστεύω ότι το δίκαιο, κατά βάθος, είναι εκείνο το πράγμα, το οποίο μας συμφέρει.

*

Βέβαια, ονομάζουμε πάλη όλες τις συμπλοκές, επειδή αυτή είναι η ανθρώπινη ιδέα που πλησιάζει περισσότερο προς μιά τέτοιου είδους σχέση, η οποία – γιά εμάς – αποδίδει έναν νικητή και έναν νικημένο. Εάν δεν είχαμε μέσα στα βάθη τού μυαλού μας αυτή την σύλληψη, δεν θα μιλούσαμε γιά πάλη. Η ύαινα, που καθαρίζει τα οστά ενός πτώματος, η αράχνη, που ρουφά μιά μύγα, δεν κάνουν κάτι περισσότερο ή λιγότερο απ’ ότι ένα καλοσυνάτο δέντρο που τραβά από την γη το νερό και τα άλατα, απαραίτητα γιά την ζωή του. Ο αδιάφορος θεατής, όπως εγώ, βλέπει την ύαινα, την αράχνη και το δέντρο και τα εξηγεί στον εαυτό του. Ο άνθρωπος τής δικαιοσύνης ρίχνει μιά σφαίρα στην ύαινα, λειώνει με το υπόδημά του την αράχνη και κάθεται στην σκιά τού δέντρου και πιστεύει ότι έχει κάνει το καλό.

.

 Η΄

Στοχασμοί γιά την ισπανική πραγματικότητα

.

Περνούσε τ’ απογεύματά του στην Γερουσία[7], συζητώντας βλακείες και προκαλώντας νύστα στους παππούδες τής πατρίδας.

*

Στην Ισπανία, από την σκοπιά τής ηθικής, υπάρχουν δύο τύποι ανθρώπων: ο ιβηρικός[8] τύπος και ο σημιτικός[9] τύπος. Ο γιατρός απέδιδε στον ιβηρικό τύπο τις ισχυρές και πολεμικές αρετές τής φυλής. Στον σημιτικό τύπο απέδιδε τις αρπακτικές τάσεις, τής δολοπλοκίας και τού εμπορίου.

*

Στην Ισπανία, γενικά, δεν πληρώνεται η εργασία, αλλά η υποταγή. Εγώ θα ήθελα να ζω από την εργασία μου, όχι από χάρες.

*

Ένας γενναίος άνδρας, καθαρός από καθετί σημιτικό, δηλαδή από το χριστιανικό πνεύμα, θα μου φαινόταν ένας πλήρης τύπος ανθρώπου.

*

Το χωριό δεν είχε την παραμικρή συναίσθηση κοινωνικότητας. Οι οικογένειες κλείνονταν στις αγροικίες τους όπως οι τρωγλοδύτες στην σπηλιά τους. Δεν υπήρχε αλληλεγγύη. Κανείς δεν γνώριζε και δεν μπορούσε να κάνει χρήση τής δύναμης τής συλλογικότητας. Οι άντρες πήγαιναν στην δουλειά τους και μερικές φορές στην λέσχη. Οι γυναίκες δεν έβγαιναν έξω, παρά μόνον τις Κυριακές, γιά να πάνε στην λειτουργία. Λόγω τής έλλειψης συλλογικού ενστίκτου, το χωριό είχε καταστραφεί.

*

Οι μέρες περνούσαν ακολουθώντας άλλες μέρες, και κάθε μία έφερνε την ίδια απελπισία, την βεβαιότητα τού ότι δεν ξέρεις τι να κάνεις, την βεβαιότητα τού ότι νοιώθεις και εμπνέεις αντιπάθεια, κατά βάθος χωρίς λόγο, εξαιτίας μιάς κακής νοημοσύνης.

*

Είμαστε μιά γενιά μισαλλόδοξων, και η μισαλλοδοξία σε θέματα τιμής είναι από τις πιό δυνατές. Έχουμε κατασκευάσει είδωλα που τώρα μας απονεκρώνουν.

*

Αυτό είναι όλο κι όλο εκείνο που έχει απομείνει στον Ισπανό από το μαυριτανικό[10] και το ιουδαϊκό στοιχείο: το να θεωρεί την γυναίκα σαν μία αρπαγή, σαν την τάση προς την απάτη, προς το ψέμα… Είναι η συνέπεια τής σημιτικής διαβολής. Έχουμε σημιτική θρησκεία, έχουμε σημιτικό αίμα. Από αυτό το νοσηρό φύραμα, που αναμειγνύεται με την φτώχεια μας, την άγνοιά μας και την ματαιοδοξία μας, προέρχονται όλα τα κακά.

*

Εξαιτίας εκείνης τής επιλογής κατ’ αντιστροφή, οι πιό κατάλληλοι κατέληγαν να είναι, εδώ, οι πιό ακατάλληλοι.

*

Εκείνοι οι συμμορίτες[11] ήταν τα στηρίγματα τής κοινωνίας. Μοίραζαν μεταξύ τους την λεία.

.

 Θ΄

 .

Στοχασμοί γιά τους Πιστούς και την Θρησκεία

.

Ένας παράδεισος, που αποκτήθηκε χωρίς προσπάθεια, δεν ενθουσιάζει κανέναν πιστό. Το μισό, τουλάχιστον, τής αξίας τής δόξας βρίσκεται στην δυσκολία τής απόκτησής της.

*

Αν και δεν γνωρίζουμε κατά πόσο αυτό είναι επιστημονικά εγγυημένο, υπάρχει στον ουρανό των καθολικών[12] – σύμφωνα με όσα λέει ο κόσμος – ένας άγιος, ο άγιος Πασχάλης ο Χορευτής[13], που χορεύει εμπρός από τον Ύψιστο και που πάντοτε λέει: «περισσότερη, περισσότερη, περισσότερη». Αν κάποιος έχει τύχη, τού δίνει περισσότερη, περισσότερη, περισσότερη. Αν έχει κακοτυχία, επίσης τού δίνει περισσότερη, περισσότερη, περισσότερη.

*

Η θρησκευτική πίστη, γιά έναν καθολικό, εκτός από το ότι είναι η αλήθεια, είναι και κάτι χρήσιμο. Γιά έναν άθρησκο μπορεί να είναι εσφαλμένη και χρήσιμη. Γιά έναν άλλον άθρησκο μπορεί να είναι εσφαλμένη και άχρηστη.

*

Α, βέβαια! Ο σημιτισμός, με τους τρεις αγύρτες του, κυριάρχησε πάνω στον κόσμο. Είχε την ευκαιρία και την δύναμη. Μέσα σε μία εποχή πολέμων, έδωσε στους άνδρες έναν θεό των μαχών, στις γυναίκες και στους αδύναμους ένα κίνητρο γιά θρήνους, γιά παράπονα και γιά συναισθηματισμούς. Σήμερα, μετά από αιώνες σημιτικής κυριαρχίας, ο κόσμος επιστρέφει στην πνευματική υγεία, ενώ η αλήθεια παρουσιάζεται σαν μιά χλωμή αυγή μέσα από τους τρόμους τής νύχτας.

*

Υπάρχει κάτι άλλο, πιό ενδιαφέρον από την Ιερά Εξέταση, με τόσο σημιτικό χαρακτήρα, προορισμένη να καθαρίσει τον κόσμο από Εβραίους και Μαυριτανούς; Υπάρχει πιό παράξενη περίπτωση από εκείνη τού Τορκεμάδα[14], που είχε εβραϊκή καταγωγή;

*

Οι Σημίτες, στα πρώτα στάδια τού ανθρώπου, εφηύραν έναν υλικό (με την κακή την έννοια) παράδεισο. Ο χριστιανισμός, άλλη μία μορφή σημιτισμού, τοποθέτησε τον παράδεισο στο τέλος και έξω από την ζωή τού ανθρώπου, και οι αναρχικοί, που δεν είναι κάτι παραπάνω από νεο-χριστιανοί, δηλαδή νεο-σημίτες, τοποθετούν τον παράδεισο μέσα στην ζωή και στην γη. Σε κάθε μέρος και σε κάθε εποχή, οι καθοδηγητές των ανθρώπων υπόσχονται παραδείσους.

.

Ι΄

 .

Στοχασμοί γιά την Αλήθεια και την Διάνοια

.

Ναι. Η συμφωνία όλων των διανοιών σε ένα και το αυτό πράγμα είναι εκείνο που ονομάζουμε αλήθεια. Πέρα από τα λογικά και τα μαθηματικά αξιώματα, στα οποία δεν μπορούμε να υποθέσουμε ότι δεν υπάρχει ομόνοια, στα υπόλοιπα, όλες οι αλήθειες έχουν ως προϋπόθεση την ομόνοια.

*

Η διάνοια – ως έμφυτες σ’ αυτήν αναγκαιότητες – φέρει τις έννοιες τής αιτίας, τού χώρου και τού χρόνου, όπως ένα σώμα έχει τρεις διαστάσεις. Αυτές οι έννοιες – τής αιτίας, τού χώρου και τού χρόνου – είναι αδιαχώριστες από την διάνοια και, όταν αυτή δηλώνει τις εκ των προτέρων αλήθειες και τα αξιώματά της, δεν κάνει τίποτε άλλο από το να επισημαίνει τον ίδιο τον μηχανισμό της.

*

Ποιά αμφιβολία χωρά στο ότι ο κόσμος, που γνωρίζουμε, είναι το αποτέλεσμα τής αντανάκλασης τού κοσμικού τμήματος τού αισθητού ορίζοντα στον νου μας;

*

Γιά μένα αποτελεί μιά παρηγοριά να σκέφτομαι ότι, όπως ο αμφιβληστροειδής μας παράγει τα χρώματα, έτσι και το μυαλό μας παράγει τις ιδέες τού χρόνου, τού χώρου και τής αιτιότητας. Μόλις εκλείψει το μυαλό μας, εκλείπει και ο κόσμος. Δεν συνεχίζεται, πιά, ο χρόνος, δεν συνεχίζεται, πιά, ο χώρος, δεν υφίσταται, πιά, αλληλοσύνδεση αιτιών. Τελείωσε η κωμωδία, και μάλιστα οριστικά. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι κάποιος χρόνος και κάποιος χώρος συνεχίζουν να υπάρχουν γιά τους υπόλοιπους. Αλλά, τι σημασία έχει αυτό, εάν δεν είναι τα δικά μας, που είναι τα μόνα αληθινά;

.

***

[1] Πρόκειται γιά έναν από τους συνομιλητές τού Ανδρέα. Το επώνυμο αυτό είναι βασκικό.

[2] Πρόκειται γιά τα εννέα βιβλία τής Ιστορίας τού Ηροδότου, καθένα από τα οποία έφερε το όνομα μίας από τις εννέα Μούσες.

[3] Με τον όρο «ειδωλοφιλία» μεταγλωττίστηκε ο όρος «fetichismo» («φετιχισμός»), ο οποίος συνήθως μεταγλωττίζεται ως «ειδωλολατρία», προκαλώντας σύγχυση μεταξύ των δύο εννοιών, οι οποίες ούτε είναι ούτε πρέπει να εκλαμβάνονται ως συνώνυμες.

[4] Όνομα ισπανικού χωριού (Alcolea).

[5] Μιγκέλ δε Θερβάντες (Miguel de Cervantes): ο συγγραφέας τού ισπανικού αριστουργήματος «Δον Κιχώτης».

[6] Πρόκειται γιά ένα από τα δευτερεύοντα πρόσωπα τού μυθιστορήματος (Pepinito).

[7] Ένα από τα δύο νομοθετικά σώματα τού ισπανικού κοινοβουλίου.

[8] Οι Ίβηρες αποτελούν μία από τις αυτόχθονες φυλές τής Ισπανίας.

[9] Οι Σημίτες – και συγκεκριμένα οι Εβραίοι – πρωτοεγκαταστάθηκαν στην Ισπανία κατά τον Μεσαίωνα.

[10] Οι Μαυριτανοί εισέβαλαν στην Ισπανία κατά τις αρχές τού 8ου μ.Χ. αιώνα και αποσύρθηκαν μετά από περίπου οχτώ αιώνες.

[11] Υπονοούνται τα μέλη των παράνομα οργανωμένων ομάδων που εξυπηρετούσαν οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα.

[12] Των μελών (πιστών) τής Ρωμαιοκαθολικής (Παπικής) εκκλησίας.

[13] San Pascual Bailón.

[14] Ο περίφημος θεολόγος Χουάν δε Τορκεμάδα (Juan de Torquemada) υπήρξε Μέγας Ιεροεξεταστής τής Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας τής μεσαιωνικής Ισπανίας. Ήταν Εβραίος στην καταγωγή, αλλά Ρωμαιοκαθολικός στο θρήσκευμα. Στην μισάνθρωπη ιδεολογία και στην βάρβαρη δράση του, οι οποίες επιμελώς αποκρύπτονται από την συμβατική Ιστορία, οφείλεται – μεταξύ πολλών άλλων εγκλημάτων – και η δολοφονία, επάνω στην πυρά, ενός πλήθους προοδευτικών, φιλελεύθερων και επαναστατικών πνευματικών ανθρώπων τής ιβηρικής χερσονήσου. Το παράδοξο, αλλά όχι εντελώς ακατανόητο, είναι ότι κατεδίωξε και αρκετούς ομογενείς του.

***

Σημείωση πνευματικών δικαιωμάτων:

……….Το κείμενο αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία τού συγγραφέα.

……….Επιτρέπεται η δωρεάν αναδημοσίευση στο διαδίκτυο και μόνον, αυτούσιου και χωρίς αλλαγές τού παρόντος κειμένου, μόνον μετά από άδεια τού συγγραφέα, και με τον αυστηρό όρο να αναφέρονται σαφώς ο συγγραφέας και η αρχική πηγή δημοσίευσης, και εφ’ όσον η αναδημοσίευση περιλαμβάνει το σύντομο βιογραφικό τού συγγραφέα, και την σημείωση πνευματικών δικαιωμάτων.

……….Απαγορεύεται η αφαίρεση ή προσθήκη λέξεων, φράσεων και η με κάθε άλλο τρόπο τροποποίηση ή αλλοίωση τού κειμένου και τού περιεχομένου του.

***

Αφήστε μια απάντηση