ΠΩΣ ΜΑΤΑΙΩΘΗΚΕ Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΡΟΔΟ ΤΟ 1821

,

 

Πῶς ματαιώθηκε ἡ Ἐπανάσταση στήν Ρόδο

Τοῦ Σιαννίτη (ἀπό τό χωριὸ Σιᾶννα) Λαογράφου, Ἀναστάσιου Βρόντη: «Η ΡΟΔΟΣ ΣΤΑ 1821 ΚΑΙ ΟΙ ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΗΣ» ΑΘΗΝΑΙ 1950

……….Ὅταν τὸ Ἑλληνικὸ ἔθνος ἐξεγέρθηκε σύσσωμο στὸ 1821 γιά νά ἀποκτήσῃ τήν ἐλευθερία του, ἡ Ρόδος δέν μπόρεσε νά λάβῃ μέρος στό ἀπελευθερωτικό κίνημα γιατί ὅπως γράφει κι ὁ μεγάλος ἱστορικός Παπαρρηγόπουλος στήν ἱστορία του (Τόμος 6ος σελ. 779). «Ἐκ τῶν μεγαλυτέρων νήσων Κρήτης, Ρόδου καί Κύπρου αἴτινες πᾶσαι κατείχοντο ὑπό πολυαρίθμων Ὀσμανιδῶν ἐπερειδομένων ἐπὶ ἱσχυρῶν φρουρίων δέν ἐπανέστη εἰμὴ μόνον ἡ Κρήτη».

……….Ἐκτὸς τοῦ πολυαρίθμου Τουρκικοῦ στρατοῦ, ὑπῆρχε καί ὁ Αἰγυπτιακὸς στόλος, ὁ ὁποῖος ταχτικὰ ἐπεσκέπτετο τὴν Ῥόδον εἴτε γιὰ ὕδρευση εἴτε ἀπό τρικυμίες καί ὅταν κατεδιώκετο ἀπὸ τόν Ἑλληνικὸν στόλον. Δέν μπόρεσε νά ἐπαναστατήσῃ ἡ Ρόδος ὄχι μόνο γιατὶ ἦτο τρομοκρατημένη καί ἀλυσοδεμένη μέ πολυάριθμο Τουρκικὸ στρατό, ἀλλὰ καί διότι συνελήφθησαν μέ προδοσία καί ἐφυλακίσθησαν οἱ φιλικοὶ της, οἱ ὁποῖοι εἶχαν μυηθῇ στόν σκοπὸ τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας ἀπό ἕνα νεαρό καλόγηρο, πού ἔστειλεν ἐπίτηδες τό Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο τόν Ἀπρίλιο τοῦ 1820.

Ὁ Μητροπολίτης Ἀγάπιος καί ἀρκετοὶ πρόκριτοι τῆς Ρόδου, εἶχαν γίνει μέλη τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας καί ἐπερίμεναν τήν ἡμέρα πού θά ἐδίδετο τό σύνθημα γιά νά ἀνάψῃ ἡ πυρκαϊὰ καί στόν τόπο τους. Μέ τήν ψυχὴ στό στόμα περίμεναν ὅλοι τους τό φωτεινὸ ξημέρωμα, μά πῆγαν χαμένοι ὅλοι οἱ κρυφοὶ πόθοι καί ἐλπίδες αἰώνων σκλαβιᾶς, γιατί κάποιος κακοποιός, ὁ προδότης Ἀσημάκης, ὄργανον τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, πού ἐγνώριζε τά σήματα καί τόν ὅρκο τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας, προσποιούμενος τόν ἔμπορο, ἦλθε στήν Ρόδο ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη καί ἐσχετίσθηκε μέ τόν Μητροπολίτην Ἀγάπιο καί τούς ἄλλους μυημένους προκρίτους.

Γιά νά πετύχῃ καλύτερα τόν σκοπὸ του ὁ ἄθλιος, ἀρραβωνιάστηκε μέ μία ὄμορφη Ροδιτοπούλα, τήν κόρη τοῦ ἱατροῦ Πελαῒτη, πού τήν λέγανε Σμαράγδα καί ἔπιασε πολλὲς σχέσεις μέ τίς ὁποῖες κατώρθωσε νά ἀνακαλύψῃ ὅλους τούς φιλικοὺς τῆς Ρόδου. Χωρὶς νὰ χάσῃ καιρὸ ὁ ἄθλιος, ἔδωσε στόν τότε Διοικητὴ τῆς Ρόδου, Γιουσοὺφ μπέη, κατάλογο ὅλων τῶν Φιλικῶν, τούς ὁποίους συνέλαβαν ἀμέσως καί ἔρριψαν στήν φυλακὴ τοῦ Ζιντανίου, πού βρισκόταν στό Παλάτι τῶν Ἱπποτῶν. Δέν περιγράφεται ἡ λύπη καί ἡ ἀγανάκτηση τοῦ κόσμου ὅταν ἔμαθε τήν προδοτικὴ διαγωγὴ τοῦ Ἀσημάκη καί τήν φυλάκιση τῶν καλῶν ἐκείνων πατριωτῶν οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ ἑξῆς:

1) Ὁ Μητροπολίτης Ρόδου Ἀγάπιος, 2) ὁ Παπᾶ Μανώλης, ἐφημέριος τῆς Ἁγίας Ἀναστασίας, 3) ὁ Ἰωάννης Καζούλλης, 4) ὁ Ἀποστόλης Βλαστός, 5) ὁ Ἐμμανουὴλ Καστρίσιος, 6) ὁ Φίλιππος Δημητρίου Φιλιππάκης, 7) ὁ Βασίλειος Ζαχαριᾶς, 8) ὁ Α. Δελαπόρτας, 9) ὁ Α. Στουπεντζῆς καί ἄλλοι. Στήν φυλακὴ ἔμειναν ἀρκετοὺς μῆνες, ἀπογοητευμένοι καί λυπημένοι γιατὶ ἀπέτυχαν οἱ προσπάθειές των νά προετοιμάσουν τήν πατρίδα των γιά τήν ἀπελευθέρωσή της ἀπό τά δεσμά.

Ὅταν ἡ κόρη τοῦ Πελαῒτη, το Σμαραγδάκι τοῦ Γιατροῦ, ὅπως την λέγανε, ἐπληροφορήθηκε πώς αἴτιος νά φυλακιστοῦν τόσοι πατριῶτες ἦταν ὁ ἀρραβωνιαστικὸς της Ἀσημάκης, τόν ἔδιωξεν ἀμέσως ἀπό τό σπίτι τους[…] Μή μπορῶντας νά ἀνθέξῃ τό μαρτύριο τῆς ψυχῆς της, ἡ εὐαίσθητη κόρη φόρεσε πένθιμα φορέματα και κλαίοντας την μοῖρα της, πέθανε σε λίγο ἀπό μαρασμό. Ὅλη ἡ Ρόδος πένθησε τον χαμὸ τῆς Ἑλληνοπούλας κόρης καί τό κατωτέρῳ δημοτικὸ τραγούδι, δείχνει τὴν πατριωτικὴ ἀρετὴ της και τὴν περιφρόνησή της στον προδότη.

Μιὰ Κερεκὴ ἐδιάβαινα κάτω πού ‘ναν ἀνώϊ / καί ἄκουσα νά λέουσι αὐτὸ τὸ μοιρολόϊ. / Ἦταν γραφτὸ σου Σμαραγδί, τέτοιο τό ριζικὸ σου/ νά μπῇ σκορπιὸς ἀντὶ γαμπρὸς μέσα στὸ σπιτικὸ σου.

Σάν ὄχεντρα φαρμακερή, ἄτιμε Ἀσημάκη / ἐκέντησες τό Σμαραγδί κι ἔχυσες τό φαρμάκι. Γυπάοι νά φᾶν τά κριάτα σου, τά μάτια σου κοράκοι / καί σκύλοι νά σε σύρνουσι προδότη Ἀσημάκη.

Ἡ προφητεία τοῦ λαϊκοῦ τραγουδιστῆ βγῆκε ἀληθινή, γιατὶ εὐθὺς ὥς ἔφυγεν ὁ Ἀσημάκης ἀπό τήν Ρόδο, βρέθηκε σκοτωμένος στήν Κωνσταντινούπολη…

Η ΔΥΝΑΣΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΤΣΑΡΟΥ ΣΟΥΚΙΟΥΡ ΠΑΣΑ

E. Flandin 1853- View of Rhodes from the harbour.

Ἄλλος σοβαρὸς λόγος πού δέν ἐπαναστάτησε ἡ Ρόδος, ἦταν καί ἡ δυναστικὴ διοίκησή της, ἀπό τόν φοβερὸν Σουκιοὺρ Πασᾶ, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν παράδοση κατήγετο ἀπό την οἰκογένεια τῶν Μαυρομιχαλαίων [ἀδελφὸς τοῦ Πετρόμπεηκαι πιάστηκε αἰχμάλωτος ἀπό τους Τούρκους στην μάχη τοῦ Ἁλμυροῦ το 1769.  Ὁ Σουκιοὺρ Πασᾶς ὡνομάζετο Γεώργιος καί σάν τόν πῆραν δοῦλο στήν Πόλη, τόν ἐξανάγκασαν νά ἀλλάξῃ τήν πίστη του καί νά γίνῃ Τοῦρκος. Ἐκεῖ ἐσπούδασε τήν τουρκικὴ γλῶσσα καί ἐπειδὴ ἔδειξε κλίση στά ναυτικά, τόν ἔκαμαν ἀξιωματικὸ στόν τουρκικὸ στόλο καί σέ λίγο ἐπροβιβάστηκε σέ Ναύαρχο καί κατεδίωκε τούς πειρατές.

Στά 1822 ἡ Ὑψηλὴ Πύλη τόν ἐδιώρισε Διοικητὴ στήν Ρόδο καί ἀντικατέστησε τόν Γιουσοὺφ Μπέην.  Ὁ Μεχμὲτ Σουκιοὺρ ἦταν ἄγριος τήν ὅψιν καί εἶχε μαυριδερὸ πρόσωπο μέ πλατειὰ φρύδια πού ἐνέπνεαν τόν φόβο καί τόν τρόμο στούς κατοίκους. Διοικοῦσε σάν ἀληθινὸς σατράπης καί μόνος του ἐδίκαζε καί κατεδίκαζε. Ὁ ἴδιος ἦταν δικαστὴς καί δήμιος. Ἦταν μέ λίγα λόγια, ἄγρυπνος Κέρβερος καί μέ τήν βοήθεια τῶν μυστικῶν πρακτόρων του, μάθαινε ὅλες τίς κινήσεις τῶν Χριστιανῶν κι ἀλλοίμονο σ’ ἐκεῖνον πού ἔδινε τήν παραμικρὴ ἀφορμή. Εἶχε πάντα κρεμασμένο στόν τοῖχο τοῦ γραφείου του ἕνα μαναράκι (μικρὸ πέλεκυ) καί μ’ αὐτὸ ἐπέβαλε τήν ἐσχάτη τῶν ποινῶν σ’ ὅσους παρακούανε τίς διαταγὲς του.

Ἡ αὐστηρότατη αὐτὴ ἐπίβλεψη τοῦ Σουκιοὺρ Πασᾶ, συνετέλεσε ὄχι μόνο νά μήν ἐπαναστατήσῃ ἡ Ρόδος, ἀλλὰ καί νά προληφθοῦν συγχρόνως αἱματηρὰ γεγονότα ἀπό μέρους τῶν ὀθωμανῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι εἶχαν φανατησθῇ σέ μεγάλο βαθμὸ μέ τήν ἐξέγερση τοῦ Ἔθνους καί ὑπέβλεπαν πάντα τούς Ἕλληνες κατοίκους τοῦ νησιοῦ. Ἐκτὸς τοῦ Σουκιοὺρ Πασᾶ[…] ὑπῆρχαν καί οἱ ναῦτες τοῦ Αἰγυπτικοῦ στόλου, πού εἶχαν ὁρμητήριο τήν Ρόδο. Οἱ ναῦτες αὐτοὶ πού τούς ἔλεγαν Γαλουντζῆδες, ἀπό τήν λέξη γαλούνι, πού σημαίνει πλοῖο καί κοκκινοφόρους γιατὶ φοροῦσαν κόκκινες βράκες, εἶχαν γίνει ὁ φόβος καί ὁ τρόμος τῶν κατοίκων. Παρὰ τίς αὐστηρὲς διαταγὲς τοῦ Σουκιοὺρ Πασᾶ, ἔβγαιναν πολλὲς φορὲς ἀπό τά πλοῖα τους […]καί ἔκαμναν λεηλασίες, αἰσχρότητες καί φόνους.

Ἐπιμέλεια κειμένου καί εἰκόνων: Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο

Copyright (©) «Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο»

Αφήστε μια απάντηση