ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΟ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΑΙ Ο ΜΑΡΚΟΣ ΑΥΡΗΛΙΟΣ

 

Το άγαλμα τού Μάρκου Αυρηλίου στο Μουσείο Καπιτολίνι στην Ρώμη (Marco Aurelio L'originale della scultura, esposta nei Musei Capitolini dopo l'ultimo restauro.)
Το άγαλμα τού Μάρκου Αυρηλίου στο Μουσείο Καπιτολίνι στην Ρώμη (Marco Aurelio L’originale della scultura, esposta nei Musei Capitolini dopo l’ultimo restauro.)

Θεοδώρου Χ. Σαρικάκη

……….Αἱ κλειναὶ Ἀθῆναι, ἡ πνευματικὴ τροφὸς καὶ μητρόπολις τοῦ Ἑλληνισμοῦ, παρεῖχαν ἀνωτάτου ἐπιπέδου παιδεία στοὺς νέους τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὶς ἀρχὲς ἤδη τοῦ Δ΄ π.Χ. αἰ., ἐφόσον ἡ μὲν Πλατωνικὴ Ἀκαδημία ἱδρύθηκε τῷ 387 π.Χ., τὸ δὲ Λύκειον ἤ Περίπατος τοῦ Ἀριστοτέλους τῷ 335, ὁ Κῆπος τοῦ Ἐπικούρου τῷ 306 καὶ ἡ Στοὰ τοῦ Ζήνωνος τῷ 300 π.Χ. Δὲν ἀναφέρομαι ὅμως στὶς τέσσερεις αὐτὲς μεγάλες φιλοσοφικὲς σχολὲς ποὺ ἦσαν ἰδιωτικές, οὔτε στὶς ρητορικὲς σχολὲς τῶν Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖες ἐπίσης προσέφεραν ἀνωτάτη παιδεία στὴν νεολαία,

«Η σχολή των Αθηνών». Τοιχογραφία τού Ραφαήλ Σάντι (Ραφαέλλο). Βατικανό. (Scuola di Atene Raffaello Sanzio Musei Vaticani).
«Η σχολή των Αθηνών». Τοιχογραφία τού Ραφαήλ Σάντζιο (Ραφαέλλο). Βατικανό. (Scuola di Atene Raffaello Sanzio Musei Vaticani).

ἀλλὰ στὸ δημόσιοι ἐκεῖνο ἐκπαιδευτικὸ ἵδρυμα ποὺ ἵδρυσε στὴν Ἀθήνα ὁ Μᾶρκος Αὐρήλιος (161-180), ἕνας ἀπὸ τοὺς πιὸ καλλιεργημένους αὐτοκράτορες ποὺ ἀνέβηκαν στὸν θρόνο τῆς Ῥώμης. (Ὁ Μᾶρκος Αὐρήλιος ἔλαβε ἐπιμελημένη ἀγωγὴ στὴν ρητορικὴ καὶ τὴν φιλοσοφία, συνέγραψε δὲ στὰ Ἑλληνικὰ τὸ ἔργο του Τὰ εἰς ἑαυτὸν σὲ δώδεκα βιβλία, ἕνα ἀπὸ τὰ τελευταῖα ἀξιόλογα ἔργα ποὺ γράφηκαν γιὰ τὴν στωϊκὴ φιλοσοφία).

……….Μετὰ τοὺς ἐπιτυχεῖς ἀγῶνες του στὸν Δούναβη, ὁ αὐτοκράτωρ ἐπισκέφθηκε τὴν Ἀθήνα (175/6;) και, ἀφοῦ μυήθηκε στὰ Ἐλευσίνια, προχώρησε ἀμέσως στὴν ἵδρυση τοῦ Ἀθηναϊκοῦ Πανεπιστημίου, τὸ ὁποῖο φιλοδοξοῦσε νὰ καταστήσῃ πνευματικὸ κέντρο ὁλόκληρης τῆς Ῥωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας.

……….Ὁ ὅρος δὲ «Πανεπιστήμιον» ποὺ ἐδῶ χρησιμοποιοῦμε δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἀναχρονιστικός, ἄν καὶ τὸ ἀνώτατο αὐτὸ ἵδρυμα εἶχε πολὺ μικρὸ ἀριθμὸ καθηγητῶν καὶ κατὰ πᾶσα πιθανότητα ἐστερεῖτο κεντρικῆς διοικήσεως. Οἱ ὁμοιότητες ὅμως ποὺ παρουσιάζει μὲ τὰ Μεσαιωνικὰ ἰδίως Πανεπιστήμια ὡς πρὸς τὸ ἐπίπεδο τῶν σπουδῶν, τὸν δημόσιο χαρακτῆρα του καὶ μάλιστα τὴν ὀργάνωση καὶ συμπεριφορὰ τῶν φοιτητῶν του, μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ χρησιμοποιήσουμε τὸν ὅρο αὐτό, τὸν ὁποῖο χρησιμοποιοῦν καὶ πολλοὶ ξένοι ἐπιστήμονες. Σὲ ὅλες ἄλλωστε τὶς ἐποχές, τὸ ἐπίπεδο τῶν παρεχομένων σπουδῶν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν βαθμὸ τῶν γνώσεων ποὺ ὁ ἄνθρωπος κατέχει, ὡς πρὸς ἐπίπεδο δὲ αὐτὸ οἱ παρεχόμενες στὸ Ἀθηναϊκὸ Πανεπιστήμιο γνώσεις ὁπωσδήποτε δὲν ὑστεροῦσαν τῶν παρεχομένων στὰ Μεσαιωνικὰ Πανεπιστήμια, τὰ ὁποῖα ἐπὶ πλέον ἐτελοῦσαν ὑπὸ τὴν τυρρανικὴ κηδεμονία τῆς Ῥωμαιοκαθολικῆς Ἐκκλησίας ποὺ ἀπαγόρευε ἐπὶ ποινῇ θανάτου τὴν ἐξιχνίαση τῶν μυστηρίων τῆς ζωῆς καὶ τὴν διερεύνηση τῶν φαινομένων τῆς φύσεως.

……….Ἡ ἀρχὴ τοῦ Άθηναϊκοῦ Πανεπιστημίου πρέπει νὰ ἀναζητηθῇ στὴν ἵδρυση ἕδρας (θρόνου) τῆς σοφιστικῆς, τῆς ὁποίας τὴν μισθοδοσία ἀνέλαβε ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν, γεγονὸς ποὺ πιθανώτατα συνέβη ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ Ἀντωνίνου τοῦ Εὐσεβοῦς (138-161). Πρῶτος δὲ καθηγητὴς ποὺ τὴν κατέλαβε ἦταν ὁ ἐπιφανὴς ῥήτορας Λολλιανὸς ὁ Ἐφέσιος μὲ ἐτήσιο μισθὸ 6.000 δρχ.

Ὁλόκληρο τὸ κείμενο μπορεῖτε νὰ διαβάσετε στό: www.e-istoria.com

Αφήστε μια απάντηση