ΕΥΑΓΟΡΑΣ ΠΑΛΛΗΚΑΡΙΔΗΣ-ΤΟ ΗΘΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΔΡΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΩΑ ΠΟΙΗΤΗ

,

o-vagoris-sto-vouno
Ο Ευαγόρας (πρώτος δεξιά) στο βουνό με συναγωνιστές του.

.

ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ ΕΥΑΓΟΡΑ

,

τού Χαράλαμπου Χαραλαμπίδη

……….Όσοι τον γνώρισαν, είτε στα θρανία, είτε στο βουνό, μόνο καλά λόγια έχουν να πουν γι’ αυτόν, γιά την ευφυΐα του, την τόλμη του, την ανθρωπιά του και την ποιητική του φλέβα. Ένας από αυτούς που έζησαν τον Ευαγόρα Παλληκαρίδη στο βουνό, ήταν ο τομεάρχης του, Σάββας Παπαευσταθίου.

  • Σ’ ερώτηση, πώς γνώρισε τον Ευαγόρα Παλληκαρίδη, απάντησε:

……….Γνώρισα τον Ευαγόρα Παλληκαρίδη όταν έφθασε στο κρησφύγετό μας, στην τοποθεσία Προφερτζιή -κοντά στην Λυσό- σύνορα τού δάσους προς τον Σταυρό τής Ψώκας. Κοιμήθηκε μαζί μας το βράδυ και πρωί πρωί ξύπνησε πρώτος και βγήκε έξω κι άρχισε να γυμνάζεται συνεχώς. Ο Βαγορής, όπως τον αποκαλούσαμε, είχε ένα αθλητικό κορμί λίγο μελαμψό χρώμα -γι’ αυτό και τού δώσαμε το ψευδώνυμο ”Νάσσερ”.

……….Σύντομα γίναμε φίλοι, αλλά κατάλαβα ότι προτιμούσε να μένει και μόνος του. Καθόταν και κοιτούσε μ’ ένα απαθές βλέμμα τα γύρω βουνά και τα χωριά. Πρόθυμος γιά όλες τις δουλειές εκτός από το μαγείρεμα. Όταν ήλθε η σειρά του να μαγειρέψει το φαγητό τής ημέρας που ήταν κουκκιά, μού ζήτησε και τού εξήγησα τί έπρεπε να κάνει. Όταν ήλθε η ώρα τού φαγητού, μείναμε όλοι άφωνοι. Τα κουκκιά είχαν ένα σκούρο χρώμα και μυρωδιά καφέ. Τού βάλαμε τις φωνές και τότε έριξε το φταίξιμο σ’ εμένα ότι τού είπα να βάλει στα κουκκιά όταν ψηθούν και «Νές καφέ». Έκτοτε δεν ξαναμαγείρεψε.

  • Όταν λες «προτιμούσε να μένει μόνος του» τί εννοείς; Ήταν κλειστός χαρακτήρας;

……….Ξαφνικά είδα ότι χανόταν από το κρησφύγετο γιά ώρες κανένας δεν ήξερε πού ήταν. Αυτό συνέβαινε κάθε μέρα όταν δεν είχαμε κάποια εργασία στο κρησφύγετο.

Κάτω από τα πεύκα

……….Μιά μέρα αποφάσισα και έψαξα να τον βρω. Τον βρήκα να κάθεται κάτω από ένα πεύκο να γράφει κάτι σ’ ένα δευτεράκι -μικρό τετράδιο. «Ρε Βαγορή, τί γράφεις;», τον ρώτησα. «Τίποτα», μού απάντησε. Τον πίεσα να μού δείξει τί γράφει και είδα ότι έγραφε ποιήματα και μού είπε: «Διάβασε, αλλά σε παρακαλώ μην πεις στα κοπέλια ότι γράφω ποιήματα, γιατί θα με κοροϊδεύουν -αντάρτης και ποιητής- ίσως δεν γίνεται.» Κράτησα την υπόσχεσή μου. Μού πρότεινε ν’ ασχοληθώ κι εγώ με την ποίηση. Έγραψα μετά κι εγώ, αλλά δεν είχα τέτοιο ταλέντο.

Πλούσια δράση

……….Γιά την δράση τού Παλληκαρίδη στο αντάρτικο θυμάται ο τομεάρχης του: Ο Βαγορής έλαβε μέρος σ’ όλες τις ενέδρες που έγιναν στον τομέα. Πάντοτε πρόθυμος και ένιωθες ασφάλεια όταν ήσουν δίπλα του, γιά ό,τι και να συνέβαινε θα ήταν άξιος να πεθάνει γιά τον σύντροφό του. Πρόσεξα ότι στον λαιμό είχε ένα φυλακτό. Τον ρώτησα τί είναι και απέφυγε να μού απαντήσει. «Είναι το φυλακτό μου, αυτό με προστατεύει και ουδέποτε το αποχωρίζομαι».

……….Όταν το κρησφύγετο στην Λυσό έγινε κάπως επικίνδυνο, φύγαμε βαθιά μέσα στο δάσος προς τον Σταυρό τής Ψώκας, στα απάτητα βουνά όπου καμμιά ζωή δεν υπήρχε, εκτός από αγρινά και πουλιά, που μάς πλησίαζαν και μάς κοιτούσαν παράξενα, σαν να ήμασταν εξωγήινοι. Εδώ νιώθαμε βασιλιάδες, γιατί δεν είχαμε τον φόβο ότι οι Άγγλοι θα μάς περικυκλώσουν. Η ζωή ήταν πιό δύσκολη αλλά πιό ωραία…

Η σύλληψη τού Ευαγόρα

……….Γιά την νύκτα εκείνη τής σύλληψης τού Βαγορή, ο Σάββας Παπαευσταθίου θυμάται: Ένα απόγευμα, ο Βαγορής μ’ έναν ακόμη αντάρτη, τον Βαγγέλη Χριστοφή, έπρεπε να μεταβούν από το κρησφύγετο να πάνε στη Λυσό, να μεταφέρουν πολεμοφόδια που κρύψαμε έξω από το χωριό και τρόφιμα. Στην Λυσό συνάντησαν την ομάδα τού χωριού, φόρτωσαν ένα γαϊδούρι με τρόφιμα, πήραν το οπλοπολυβόλο και τις σφαίρες από την κρύπτη και ξεκίνησαν μαζί με έναν ακόμη από την ομάδα τού χωριού τον Κοκή, Γεώργιο Χρίστου που γνώριζε την περιοχή, γιά να φθάσουν στο κρησφύγετο.

……….Ήταν μιά νύχτα με φεγγάρι, αέρα και κρύο. Θα περπατούσαν μία διαδρομή σ’ ένα χωματόδρομο που οδηγούσε στο Σταυρό τής Ψώκας και Άργακα. Σ’ ένα σημείο θα άφηναν το δρόμο και θα έπαιρναν το μονοπάτι που θα ήταν μιά ασφαλισμένη διαδρομή.

……….Προπορευόταν ο Βαγγέλης, ακολουθούσε ο Βαγορής και τελευταίος ο Κοκής με το γαϊδούρι και τα τρόφιμα. Το οπλοπολυβόλο ήταν γρασαρισμένο και δεν μπορούσε να λειτουργήσει. Μαζί με το οπλοπολυβόλο, ο Βαγορής κουβαλούσε στον ώμο και βούρκα βοσκού, γεμάτη σφαίρες, γύρω στα 20 κιλά. Τρία αυτοκίνητα Άγγλων ξεκίνησαν από το στρατόπεδο Λίμνης, πέρασαν από την Αργάκα με προορισμό την Λυσό. Όταν πλησίασαν προς το χωριό, έσβησαν τα μεγάλα φώτα και προχωρούσαν σιγά-σιγά. Σε μιά απότομη στροφή συναντήθηκαν με την ομάδα. Ο Βαγγέλης κατόρθωσε και έφυγε προς τα κάτω στους θάμνους. Το ίδιο και ο Κοκής. Ο Βαγαρής, φορτωμένος με το οπλοπολυβόλο και τα πυρομαχικά, δεν πρόλαβε ν’ αντιδράσει και οι Άγγλοι τον συνέλαβαν.

Τα βασανιστήρια

……….Είναι γνωστά τα βασανιστήρια που τού έγιναν, αλλά ο Βαγορής δεν λύγισε, δεν μίλησε… Και ήξερε πολλά. Δικάστηκε, καταδικάστηκε σε θάνατο -και παρά τις αντιδράσεις και παρεμβάσεις τόσο από την Κύπρο όσο και από το εξωτερικό, η ποινή του δεν μετριάστηκε. Δυστυχώς τίποτα δεν συγκίνησε τούς Άγγλους. Περήφανα βάδισε στην αγχόνη και έγραψε την δική του ιστορία. Κατετάγη στην λίστα των αθανάτων, στο πάνθεο των αθανάτων. Πήρε την ανηφοριά και τα μονοπάτια, βγήκε τα σκαλοπάτια, που παν’ στη λευτεριά, όπως ακριβώς είχε τραγουδήσει…

13-3-1957-oi-teleutaies-stigmes-tou-euagora

Τα ποιήματά του καθόρισαν την πορεία τής ζωής του

……….Γιά τα ποιήματα τού Ευαγόρα, που τα χαρακτηρίζει προφητικά, ιστορία τής ζωής του και εθνικές διαθήκες που θα μείνουν σύμβολα τής νέας γενιάς των Ελλήνων τής Κύπρου, ο Σάββας Παπαευσταθίου τονίζει: Ένα πρόβλημα, όμως, βασανιστικό παραμένει γιά μένα που διάβαζα τα ποιήματά του. Ένα αίνιγμα που μέχρι σήμερα με προβληματίζει. Πώς αυτός ο άνθρωπος έγραψε αυτά τα ποιήματα, τα οποία στο τέλος καθόρισαν την ιστορία τής ζωής του; Τα περισσότερα ποιήματά του, τα λόγια του, είναι όλη η διαδρομή τής ζωής του μέχρι τον μαρτυρικό θάνατό του. Γιατί; Πώς ο Βαγορής προαισθάνθηκε όλα αυτά; Είναι δυνατόν; Εγώ που τον γνώρισα από τόσο κοντά, δεν μπόρεσα να δώσω εξήγηση.

……….Τα περισσότερα ποιήματά του, τα έγραψε στα βουνά, στα κρησφύγετα και ειδικά αυτά που έπρεπε να χαράξουν την ιστορία του. Ποιήματα με σύμβολα ή με προφητείες. Ποιήματα με ιστορικές διαθήκες που θα μείνουν γιά να γίνουν σύμβολα τής νέας γενιάς μας. Όταν συνελήφθη, ο μόνος που γνώριζε την κρυψώνα που φύλαγε τα ποιήματά του, ήμουν εγώ. Νιώθω τυχερός και περήφανος που έζησα γιά να μπορέσουν και αυτά τα ιστορικά ποιήματα να σωθούν και να γίνουν η εθνική σημαία κάθε [  ] νέου…

……….Ευτυχώς, αλήθεια, που ο Θεός βοήθησε τον Σάββα Παπαευσταθίου, τον τομεάρχη τού Ευαγόρα Παλληκαρίδη, να διασώσει τα περισσότερα ποιήματα τού ηρωομάρτυρα, που πρόσφερε το νεανικό κορμί του, θυσία στης χιλιάκριβης λευτεριάς τον βωμό.


Αφήστε μια απάντηση