ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ’21 – ΒΑΡΝΑΚΙΩΤΗΣ Ν. ΓΕΩΡΓΙΟΣ

.

Βαρνακιώτης Ν. Γεώργιος 

.

……….Ο Γεώργιος Βαρνακιώτης, οπλαρχηγός τής Επανάστασης τού 1821, κατάγονταν από παλιά οικογένεια Αρματολών. Ήταν εγγονός τού Αρματολού Γιάννου Βαρνακιώτη, που μετά την αποτυχία τής επανάστασης τού Ορλώφ (1770 – 74) είχε καταφύγει στην Ρωσία, και γιός τού Νικολού Βαρνακιώτη. Το επώνυμό του ήταν αρχικά Γεωργάκης Νικολού (από το όνομα τού πατέρα του). Γεννήθηκε στο Βάρνακα Ξηρομέρου (εξ ου και το Βαρνακιώτης) το 1780 και πέθανε στο Μεσολόγγι το 1842. 

……….Το 1800 ο Γεώργιος Βαρνακιώτης διαδέχτηκε τον πατέρα του στο αρματολίκι τού Ξηρομέρου σε ηλικία 20 χρονών. Από το αρματολίκι τού Ξηρομέρου, που ανήκε στην περιοχή τής δικαιοδοσίας τού Αλή πασά των Ιωαννίνων, ο Γεώργιος Βαρνακιώτης βρισκόταν σε επικοινωνία με άλλους οπλαρχηγούς καθώς και με τους Σουλιώτες. Το 1807 πήρε μέρος μαζί με άλλους οπλαρχηγούς τής Ρούμελης και με εκπροσώπους των Σουλιωτών στην σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στην Λευκάδα με πρωτοβουλία τού Ιωάννη Καποδίστρια με σκοπό την αντιμετώπιση των επιδιώξεων τού Αλή πασά στην περιοχή. Στην συνάντηση αυτή πρέπει ίσως να αποδοθεί η εκτίμηση που εκδήλωσε αργότερα ο Καποδίστριας, ως κυβερνήτης τής Ελλάδας, προς τον Βαρνακιώτη, που παρά την ηρωική δράση του κατά τον Αγώνα είχε συκοφαντηθεί γιά συνεργασία με τους Τούρκους.

……….Στο τέλος Ιανουαρίου τού 1821, ο Βαρνακιώτης πήρε και πάλι μέρος σε σύσκεψη στην Λευκάδα, που έγινε με υπόδειξη τού Αλέξανδρου Υψηλάντη και στην οποία συμμετείχαν και άλλοι Φιλικοί οπλαρχηγοί τής Στερεάς ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ο Δημ. Μακρής, ο Γεώργιος Τσόγκας, καθώς και οι απεσταλμένοι των Πελοποννησίων Ηλίας Μαυρομιχάλης και των Υδραίων Γιακουμάκης Τομπάζης. Στη σύσκεψη αυτή αποφασίστηκε να ανατεθεί η εξέγερση τής ανατολικής Ρούμελης στον Οδυσσέα Ανδρούτσο και τον Πανουργιά και τής δυτικής Ρούμελης στον Βαρνακιώτη και στον Τσόγκα.

……….Ωστόσο η επανάσταση στην περιοχή τής Ακαρνανίας και τής Αιτωλίας δεν άρχισε παρά μόνο τον Μάιο, δύο μήνες δηλαδή μετά την κήρυξή της στην Πελοπόννησο και την Ανατολική Στερεά. Οι λόγοι τής καθυστέρησης αυτής οφείλονται, βέβαια, και στο γεγονός ότι η περιοχή βρί­σκεται κοντά στην Ήπειρο, όπου υπήρχαν ισχυρές τουρκικές δυνάμεις, αλλά ο κυριότερος λόγος ήταν, κατά τον ιστορικό τού Αγώνα Ιωάννη Φιλήμονα, η αναποφασιστικότητα τού Βαρνακιώτη, που δεν ήταν άσχετη και με την φιλία του με τον Ομέρ Βρυώνη.

……….Κατά τον Φιλήμονα επίσης, ο Βαρνακιώτης «αναποφάσιστος εδείκνυτο ως προς τον πόλεμον και μάλλον την αποτυχίαν αυτού εθεώρει αναπόφευκτον ως εκ των μικρών δυνάμεων τής Ελλάδος». Οι νίκες όμως των Ελλήνων στην Γραβιά και στο Βαλτέτσι (στις 8 και 12 Μαΐου) ενθάρρυναν το Βαρνακιώτη και στις 25 Μαΐου από το Ξηρόμερο απηύθυνε επαναστατική προκήρυξη, με την οποία καλούσε κυρίως τους προεστούς αλλά και όλους τους κατοίκους τού Ξηρομέρου να αγωνιστούν γιά την ελευθερία.

……….Το περιεχόμενο τής προκήρυξης αυτής αποκαλύπτει την, έστω και καθυστερημένη, αισιοδοξία τού Αρματολού τής δυτικής Ρούμελης, αλλά και την επιρροή που ασκούσε στους πληθυσμούς τής περιοχής. Λίγες ημέρες αργότερα ο Βαρνακιώτης με αξιόλογη δύναμη Ξηρομεριτών πήρε μέρος στην πολιορκία τής σημαντικότερης πόλης τής περιοχής, τού Βραχωριού (Αγρίνιο), την οποία με άλλους οπλαρχηγούς κατέλαβε και απελευθέρωσε (11 Ιουνίου), και συνέχισε την δράση του με αξιόλογες επιτυχίες ως το φθινόπωρο τού 1821.

……….Η άφιξη τού Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου στην δυτική Στερεά Ελλάδα (Ιούλ. 1821) υπήρξε αποφασιστική γιά την πορεία τού Βαρνακιώτη. Ο Φαναριώτης πολιτικός επεδίωξε και κατόρθωσε να προσεταιριστεί τους προκρίτους τού Μεσολογγίου και τους αγωνιστές Ανδρέα Ίσκο, Δημήτριο Μακρή κ.ά., όχι όμως και τον Βαρνακιώτη, που ήταν ο σημαντικότερος ίσως από τους οπλαρχηγούς τής Δυτικής Στερεάς. Και ενώ ο Βαρνακιώτης είχε σπεύσει στην περιοχή τής Άρτας, με τους οπλαρχηγούς Ίσκο, Μακρή, Τσόγκα, γιά να ενισχύσει τον αγώνα των Σουλιωτών στα μέσα Νοεμβρίου, ο Μαυροκορδάτος τον αγνόησε στην συνέλευση τής Δυτικής Χέρσου Ελλάδος που συγκλήθηκε στο Μεσολόγγι στις 4 Νοεμβρίου, αν και είχαν κληθεί ο Μακρής και άλλοι οπλαρχηγοί.

,,,,,,,,,,Στην θέση τού Βαρνακιώτη βρέθηκε ο «επίτροπός» του Νικολάκης Θάνου, σχεδόν άγνωστος στην ιστορία τού Αγώνα. Αν και η ρήξη μεταξύ Μαυροκορδάτου και Βαρνακιώτη φάνηκε τότε οριστική, ο τελευταίος εξακολούθησε να μετέχει στον Αγώνα χωρίς διακοπή, και τον Ιούνιο τού 1822 πολέμησε στο Κομπότι τής Άρτας και στο Πέτα, πλάι στον Μάρκο Μπότσαρη, τον Δήμο Τσέλιο και τον Ανδρέα Ίσκο.

……….Μετά την καταστροφή στο Πέτα η απειλή γιά την δυτική Ελλάδα ήταν σοβαρή. Στις αρχές Αυγούστου 1822 ο Βαρνακιώτης με τις δυνάμεις του παρατάχθηκαν στην ράχη τού Προφήτη Ηλία, απέναντι ακριβώς από τον Αετό τού Ξηρομέρου, από όπου θα περνούσαν τα τουρκικά στρατεύματα τού Κιουταχή στην πορεία τους προς την νότια Ελλάδα. Η μάχη ανάμεσά τους έληξε με νίκη τού Βαρνακιώτη (10/08), που ανάγκασε τους Τούρκους να συμπτυχθούν.

……….Η επιτυχία του αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει την αφετηρία μιάς νέας συνεργασίας των δυνάμεων τής Δυτικής Ελλάδας, ο Μαυροκορδάτος όμως τον κατηγόρησε ότι δεν εκμεταλλεύτηκε όσο έπρεπε τη νίκη. Από το άλλο μέρος ο Βαρνακιώτης αντιμετώπιζε με καχυποψία ορισμένες ενέργειες τού Μαυροκορδάτου, αλλά και δυσπιστούσε στην στάση άλλων οπλαρχηγών, όπως τού Μάρκου Μπότσαρη και τού Γεωργίου Τσόγκα, επειδή δεν τον βοήθησαν στην μάχη τού Αετού.

……….Ωστόσο οι στρατιωτικές ικανότητες τού Βαρνακιώτη δεν ήταν δυνατόν να αγνοηθούν, και γι’ αυτό ο Μαυροκορδάτος αποφάσισε να τον χρησιμοποιήσει. Ήταν ο μόνος που μπορούσε να προχωρήσει σε παραπλανητικές συνεννοήσεις με τους Τούρκους, αλλά και ο μόνος που μπορούσε να τους αναχαιτίσει.

……….Έτσι στις 17 Σεπτεμβρίου ο Βαρνακιώτης «διά την εις τα πολεμικά εμπειρίαν του και διά τον υπέρ πατρίδος διακαή ζήλον του» διορίστηκε από το Εκτελεστικό Σώμα στρατηγός που θα είχε «την γενικήν διεύθυνσιν όλων των στρατιωτικών επιχειρήσεων εις την περιφέρειαν τής Δυτικής χέρσου Ελλάδος». Λίγο αργότερα όμως μία αποτυχία του στο Λουτράκι τής Βόνιτσας, όπου συγκρούστηκαν οι Έλληνες με τον Κιουταχή και τον Ομέρ Βρυώνη, αποδόθηκε σε προδοτική ενέργειά του, επειδή λίγο προηγουμένως οι Τούρκοι αρχηγοί τον είχαν καλέσει να προσχωρήσει σ αυτούς με σημαντικά ανταλλάγματα. Το γεγονός όμως αυτό ο Ρουμελιώτης οπλαρχηγός το είχε ήδη πριν από την μάχη γνωστοποιήσει στον Μαυροκορδάτο.

……….Ο Βαρνακιώτης είχε άλλωστε αποδείξει ως εκείνη την στιγμή ότι δεν δεχόταν καμμιά συζήτηση με τους Τούρκους και γι’ αυτό είχε αποκρούσει μία πρώτη πρόταση τού Μαυροκορδάτου να διαπραγματευθεί παραπλανητικά μαζί τους. Σε νεώτερη όμως συνάντησή του με τον Μαυροκορδάτο ο Βαρνακιώτης, παρά τις σοβαρές επιφυλάξεις που πρόβαλε, δέχτηκε τελικά να προχωρήσει σε πλαστές διαπραγματεύσεις, αν τού έδιναν γραπτή εντολή. Ύστερα από το «έγγραφον αποστολής» που υπέγραψε ο Μαυροκορδάτος, η συνάντηση τού Βαρνακιώτη με τον Ομέρ Βρυώνη πραγματοποιήθηκε στην Άρτα, και ο Βαρνακιώτης δήλωσε υποταγή.

……….Η παραμονή του όμως κοντά στους Τούρκους πασάδες, περισσότερο από όσο απαιτούσε η περίσταση, δημιούργησε νέες υποψίες, που ενισχύθηκαν και από άλλα περιστατικά και από φήμες που διέδιδαν οι αντίπαλοι ή οι αντίζηλοί του. Η στάση τού Βαρνακιώτη στην περίοδο αυτή έχει απασχολήσει τους ιστορικούς, και οι απόψεις που έχουν διατυπωθεί διαφέρουν πολύ μεταξύ τους. Σύμφωνα με τον αγωνιστή Κάρπο Παπαδόπουλο, που αφιέρωσε στην υπόθεση τού Βαρνακιώτη ένα έργο του δημοσιευμένο το 1861, φαίνεται ότι ο στρατηγός τής Δυτικής Ελλάδας ήταν θύμα των ραδιουργιών και των επιβουλών τού Μαυροκορδάτου. Κατά τον Παπαδόπουλο πάντοτε, ο Βαρνακιώτης όχι μόνο βοήθησε επανειλημμένα τους Έλληνες, ενώ βρισκόταν κοντά στους Τούρκους, αλλά και πολλές φορές προσπάθησε να υπερασπιστεί τον εαυτό του και να αποκρούσει τις συκοφαντίες τού Μαυροκορδάτου.

……….Γεγονός παραμένει ότι με την απουσία τού Βαρνακιώτη από τον Ελληνικό αγώνα, χάθηκε ένα από τα σημαντικότερα στελέχη τής Επανάστασης στην Δυτική Ελλάδα. Έτσι ενώ η Γερουσία Δυτικής Χέρσου Ελλάδος που έδρευε, όπως είναι γνωστό στο Βραχώρι, στις 22-2-1822 [ή 17/9 ;] τον είχε εκλέξει στρατηγό (βλέπετε κατωτέρω το δημοσιευόμενο αντίγραφο), στις 11 Οκτωβρίου 1822 με νέο έγγραφό της διόρισε στην θέση του τον Μάρκο Μπότσαρη «αντί τού επαράτου Γεωργίου Νικολού Βαρνακιώτη», όπως ειπώθηκε.

……….Ο Βαρνακιώτης από τα Επτάνησα που είχε καταφύγει μετά την αποκήρυξή του προσπάθησε με επανειλημμένες αναφορές να αποδείξει την αθωότητά του. Τελικά η αποκατάστασή του έγινε τον Δεκέμβριο τού 1827, και έτσι ο παλιός οπλαρχηγός πήρε μέρος στις τελευταίες επιχειρήσεις που απέβλεπαν στην οριστική απομάκρυνση των υπολειμμάτων των Τούρκων από την Στερεά. Εξ άλλου η εμπιστοσύνη τού Καποδίστρια προς τον Βαρνακιώτη ήταν απόλυτη. Τον ονόμασε χιλίαρχο, και το 1830 πρόεδρο τού «Στρατιωτικού Δικαστηρίου» τής Δυτικής Ελλάδος. Τον επόμενο χρόνο εκλέχτηκε πληρεξούσιος τής επαρχίας Ξηρομέρου στην Ε’ Εθνική Συνέλευση.

……….Τέλος το 1836 με την απονομή νέων βαθμών, τού απονεμήθηκε από τον βασιλιά Όθωνα ο βαθμός τού αντισυνταγματάρχη.


  • ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Κώστα Σαρδελή, Γεώργιος Βαρνακιώτης, ο προδομένος στρατηγός του 1821 (Αθήνα 1980).  Εκπαιδευτική Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, Νίκου Μήτση, Δήμος Σολίου, Αγώνες και θυσίες στην επανάσταση του 1821.
  • Πηγή : http://www.epoxi.gr/
  • Επιμέλεια κειμένου: Ελληνικό Ημερολόγιο

Αφήστε μια απάντηση