ΟΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΜΕΤΑΞΥ 1830 – 1841 ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΩΝ ΓΙΑΝΝΗ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΤΣΑΜΗ ΚΑΡΑΤΑΣΟΥ

,

,

Οι επαναστατικές κινήσεις στην Μακεδονία μεταξύ 1830 – 1841 και η σχέση των Γιάννη Μακρυγιάννη και Τσάμη Καρατάσου

.

……….Ήδη από τις πρώτες δεκαετίες τού 19ου αιώνα, ο πανσλαβισμός, ως ιδεολογικό αρχικά ρεύμα, είχε ριζώσει βαθιά στην βόρεια ζώνη τής Μακεδονίας, ιδιαιτέρως στις περιοχές Σκοπίων, Αχρίδας, Βελεσών, σημαίνοντας ουσιαστικά την έναρξη τής σκληρής περιόδου των εθνικών ανταγωνισμών. Η Ρωσία, αρχικά με την αποστολή ειδικών πολιτικών πρακτόρων της, άρχισε τον προσηλυτισμό των ντόπιων σλαυόφωνων πληθυσμών, ενημερώνοντας ταυτοχρόνως την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη με την παρουσία των Σλαύων στην Βαλκανική και την δημοσίευση διαφόρων εθνολογικών χαρτών που υποδείκνυαν την πληθυσμιακή υπεροχή τού σλαβικού στοιχείου. Ένα από τα πρώτα της βήματα γιά την δημιουργία βουλγαρικού κράτους, ήταν και η γένεση ανεξάρτητης βουλγαρικής Εκκλησίας. Στόχος της ήταν η ίδρυση σλαυικής Ομοσπονδίας με επί κεφαλής την ίδια.

……….Την ώρα που η Ρωσία με τους βούλγαρους οργανωνόταν στον βόρειο μακεδονικό χώρο, ο ελληνισμός τής Μακεδονίας δεν έμεινε άπρακτος. Ακόμα και μετά τις οδυνηρές επιπτώσεις τής επαναστάσεως τού 1821-1822, τα ανταρτικά σώματα των Ελλήνων αρματολών Γεωργίου Σύρου στην Βέροια, Δήμου Λάζου, Θανάση και Αναγνώστη Μπιζιώτα στα Σέρβια, Παναγιώτη Τσάρα στην Ελασσώνα, Δήμου Τζαχίλα στην Ραψάνη, Μιχάλη Πιτσιάβα στο Λιτόχωρο, Διαμαντή Νικολάου και πολλών άλλων, συνέχισαν την επαναστατική δράση τους, δημιουργώντας μόνιμο πονοκέφαλο στις τουρκικές δυνάμεις. Ολύμπιοι και Κασανδρινοί οπλαρχηγοί προκαλούσαν συνεχή αναταραχή με τις διαρκείς επιθέσεις τους σε τουρκικά πολεμικά πλοία και σε στρατιωτικές μονάδες.

……….Οι επαναστατικές ενέργειες τού ελληνισμού τής Μακεδονίας η οποία μέχρι την (μερικής της) απελευθέρωση βρίσκεται σε μόνιμη αναταραχή, υποδαυλίζονταν και από τους πολυάριθμους Μακεδόνες πρόσφυγες οι οποίοι είχαν καταφύγει στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Σπουδαίο ρόλο προς την κατεύθυνση αυτή έπαιξε αναμφισβήτητα και η παρουσία δύο ηγετικών φυσιογνωμιών, οι οποίες κυριάρχησαν στα μακεδονικά πράγματα εκείνη την περίοδο. Ο παλαίμαχος αγωνιστής τού 1821 Γιάννης Μακρυγιάννης, ο οποίος ξεσήκωνε τους υπόδουλους Κρητικούς, Μακεδόνες και Θεσσαλούς, και ο υπασπιστής τού Όθωνος, συνταγματάρχης Τσάμης Καρατάσος, ο οποίος υπήρξε ο πρωτεργάτης τού επαναστατικού κινήματος στα 1854 στην Μακεδονία. Κοντά σ’ αυτούς θα πρέπει να μνημονευθεί και η δράση των πολυάριθμων επαναστατικών εταιρειών των Αθηνών, όπως τής ‘’Φιλορθοδόξου Εταιρείας’’ η οποία είχε ορίσει ως εκπρόσωπό της στην Μακεδονία τον Μ. Παπά. Στα 1839 τα σχέδιά της προδόθηκαν και οι οργανωτές της φυλακίσθηκαν από τους Βαυαρούς.

……….Ήδη από τον Δεκέμβριο τού 1830, πολυάριθμοι τούρκοι στρατιώτες είχαν εξαπολύσει ένα άγριο ανθρωποκυνηγητό γιά την σύλληψη των Ολύμπιων οπλαρχηγών Μιχαήλ Πιτσιάβα και Διαμαντή Νικολάου, καθώς και τού οπλαρχηγού Αναστάση ο οποίος είχε καταφύγει στην χερσόνησο τής Κασσάνδρας. Κατά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις που πραγματοποιούσε ο τουρκικός στρατός σε πολλά χωριά τού Ολύμπου, πολλοί έχασαν την ζωή τους με αποτρόπαιο τρόπο, άλλοι ληστεύθηκαν και αρκετοί κακοποιήθηκαν.

……….Τα γεγονότα είχα πάρει τόσο μεγάλες διαστάσεις, ώστε προκάλεσαν τελικά την παρέμβαση των Ευρωπαίων διπλωματικών εκπροσώπων τής Θεσσαλονίκης,  με σκοπό την διακοπή των εχθροπραξιών και το τέλος τής αιματοχυσίας χωρίς όμως θετικό αποτέλεσμα. Οι συγκρούσεις συνεχίσθηκαν σε ολόκληρη την δεκαετία τού 1830-1840 και κορυφώθηκαν με την καταδίωξη των ελληνικών πειρατικών πλοίων και των πολυάριθμων πληρωμάτων τους που είχαν το κρησφύγετό τους στην Αμουλιανή τού Αγίου Όρους. Οι οπλαρχηγοί Καραμήτσος, Βούλγαρης, Ζαγοριανός, Μουχαρέμ και Υδριώτης, πιάστηκαν αιχμάλωτοι τον Μάρτιο τού 1833 από μία αγγλική κορβέτα καθώς επέστρεφαν στο Άγιο Όρος.

……….Τον Νοέμβριο τού 1835, ο πρώτος Έλληνας πρόξενος τής Θεσσαλονίκης, Θεόδωρος Βαλλιάνος, κατηγορήθηκε από τους Ευρωπαίους συναδέλφους του ότι προστάτευε τον υπασπιστή τού Όθωνα Τσάμη Καρατάσο. Έπειτα από αλλεπάλληλες συγκρούσεις τού τουρκικού στρατού με τους οπλαρχηγούς Χαρίση, Πιτσιάβα, Ζέρβα και τους αδελφούς Μεσισσόβα σε διάφορες περιοχές τού μακεδονικού χώρου, πιάστηκαν αιχμάλωτοι τον Ιούνιο τού 1833 οι Πιτσιάβας, Γκουντρόβας και οι αδελφοί Κάπα. Όλοι τους θανατώθηκαν με απαγχονισμό.

……….Την κρίσιμη εκείνη χρονική περίοδο που προσδιορίζεται στα τέλη τής δεκαετίας τού 1830-1840, κατά την οποία η τουρκοαιγυπτιακή κρίση είχε δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος γιά την επαναστατική κινητοποίηση των υπόδουλων Ελλήνων, εντάθηκαν καθοριστικά οι επαφές τού Γιάννη Μακρυγιάννη με ορισμένους Μακεδόνες αγωνιστές, όπως τους Γιάννη Βελέντζα και Ιλαρίωνα Καρατζόγλου, και καλλιεργήθηκε ευνοϊκό κλίμα γιά νέα εξέγερση. Ο Καβαλιώτης Ιλαρίων Καρατζόγλου βρέθηκε σύντομα στα Μαντεμοχώρια όπου άρχισε να μυεί τους κατοίκους στα επαναστατικά σχέδια και να στρατολογεί τους έμπιστους οπαδούς του.

……….Την ώρα που οι πράκτορες τού Μεχμέτ Αλή προσπαθούσαν  με ορμητήριο την Καβάλα και την Θάσο, η οποία είχε παραχωρηθεί στους Αιγυπτίους, με καθεστώς ημιαυτονομίας, να ξεσηκώσουν χριστιανούς και μουσουλμάνους κατά τού σουλτάνου, ενώ προσέγγιζε το ξεσήκωμα των Κρητών (1841), την στιγμή λοιπόν εκείνη, επαναστατική επιτροπή από τους Δόστο, Δαμιανό, Ναούμ και Μακρυγιάννη, συντόνιζε από το ελληνικό βασίλειο τις επαναστατικές κινήσεις στην Μακεδονία από κοινού με τον Τσάμη Καρατάσο.

……….Μετά την αποτυχία τής αποστολής τού Καρατζόγλου και την θανάτωσή του, ήλθε η σειρά τού Γιάννη Βελέντζα. Η έλλειψη συντονισμού των επιχειρήσεων, η διχόνοια ανάμεσα στους Έλληνες αγωνιστές, η επιφυλακτική στάση των μοναχών τού Αγίου Όρους και η έγκαιρη άφιξη των τουρκικών δυνάμεων, οδήγησαν την επιχείρηση σε ναυάγιο. Τα τουρκικά αντίποινα υπήρξαν αιματηρά. Οι ελληνικοί πληθυσμοί τής Μακεδονίας υπέστησαν κάθε είδους βιαιοπραγία και κακοποιήσεις.

***
Πηγή: ‘’Ιστορία τού Βόρειου Ελληνισμού –  Μακεδονία’’. Κωνσταντίνου Α. Βακαλόπουλου. Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη Α.Ε.
Επιμέλεια κειμένου και σύνθεση εικόνας: Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο
Πληροφορίες εικόνας: Σύνθεση χάρτη με τις μετακινήσεις Μακεδόνων προσφύγων προς την νότιο Ελλάδα την περίοδο 1821-1822 και ελαιογραφίας τού στρατηγού Μακρυγιάννη η οποία βρίσκεται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο Αθηνών. [Πηγές το βιβλίο ’Ιστορία τού Βόρειου Ελληνισμού –  Μακεδονία’’και η σελίδα https://el.wikipedia.org/] 
Copyright (©) «Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο»