Αρχείο κατηγορίας ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

ΓΕΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΟΧΟΡΕΥΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

.

΄.

Παντελὴ Καβακόπουλου, μουσικολόγου
.
.

ΘΕΜΑ ΓΙΑ ΚΑΘΙΣΤΙΚΑ ΘΡΑΚΗΣ(…) Τὰ θρακιώτικα καθιστικὰ τραγούδια, ξεχωρίζουν ἀναμφισβήτητα ἀπό τὰ καθιστικὰ τοῦ ὑπολοίπου ἑλλαδικοῦ χώρου. Τὰ καθιστικὰ τῆς Θράκης, ἀποτελοῦν μία ἰδιαίτερη μορφολογικὴ κατηγορία. Παράλληλα, οἱ χορευτικοὶ σκοποὶ καὶ τὰ τραγούδια, παρουσιάζουν κι αὐτά μία ἐντονοτάτη ρυθμολογικὴ κινησιακὴ καὶ ἐκφραστική διαφοροποίηση, ἀναλόγως μὲ τὴν γεωγραφικὴ κατανομὴ τους, ἀλλά καὶ σοβαρὲς ἰδιοτυπίες – αὐτό ἰσχύει ἰδιαιτέρως γιὰ τοὺς χοροὺς τῆς δυτικῆς Θράκης – σχετικῶς μὲ τοὺς χοροὺς τῆς ὑπολοίπου Ἑλλάδος.(…) Συνέχεια ανάγνωσης ΓΕΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΟΧΟΡΕΥΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

Ο ΔΡΑΚΟΣ

.

.

Δήμητρα ἡ θεὰ τῆς γεωργίας Χατζημιχαὴλ Θεόφιλος
Δήμητρα ἡ θεὰ τῆς γεωργίας, Χατζημιχαὴλ Θεόφιλος

.

.

Ο ΔΡΑΚΟΣ

τοῦ Εὐαγγέλου Κ. Ντάγκα

 .

(Ἕνα ἔθιμο ποὺ ἔσβησε ἡ ἐκμηχάνισις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς)

.

 ..

ΘΕΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΟΥΝΙΑΣὰν ἔμπαινε ὁ θεριστὴς, τὰ χωριὰ ἄδειαζαν, σύψυχα, σχεδὸν. Κάποιοι μόνο γέροντες καὶ κάποιες ἀνήμπορες γριοῦλες ἔμεναν πίσω, μοναδικοὶ τους φύλακες. Ὅλοι οἱ ἄλλοι, ἄνδρες, γυναίκες καὶ παιδιὰ ἀκόμα, μὲ τὸ πρῶτο χάραμα, πρὶν ἀκόμα ὁ λαμπρὸς Ἀπόλλωνας προφτάσῃ νὰ ξεκινήσῃ τὸ φωτοβόλο ἄρμα του, μὲ τ’ ἀπαραίτητα τῆς δουλειᾶς τοῦ θερισμοῦ σύνεργα, (δρεπάνια, λελέκια, παλαμαριὲς) ἔπαιρ­ναν τὸν δρόμο ποὺ τοὺς ὁδηγοῦσε στὰ χωράφια τους, ποὺ τοὺς περίμενε φτασμένος πιὰ ὁ χρυσὸς εὐλογημένος καρπὸς. Μὲ πόση χαρὰ ἀλλά καὶ ἀγωνία δὲν τὸν περίμεναν τὸν θεριστὴ οἱ γεωργοὶ; Οἱ κόποι καὶ οἱ μόχθοι τους, οἱ φροντίδες τους καὶ ὁ ἱδρωτας μιᾶς ὁλόκληρης χρονιᾶς, ἔβρισκαν τὸν μῆνα αὐτό, τὴν πιὸ τρανὴ ἀνταμοιβή.

Ὁ θέρος, ἔτσι ἔλεγαν ὅλη τὴν περίοδο τοῦ θερισμοῦ, κρατοῦσε μῆνα καμμιὰ φορὰ ὁλόκληρο καὶ τὸν περνοῦσε, ἀναλόγως μὲ τὰ στρέμματα ποὺ εἶχε σπείρει τὸ κάθε νοικοκυριὸ.

Δὲν εἶχε εἰσβάλει ἀκόμα βλέπεις ἡ μηχανὴ, καὶ τὸ θέρισμα γινόταν μὲ τὸ δρεπάνι ἤ τὸ λελέκι, ἀπό τοὺς θεριστάδες.

Ὁ θέρος ἦταν ἡ πιὸ εὐλογημένη στιγμὴ τῆς χρονιᾶς κι ἔπαιρνε τὸν χαρακτῆρα πραγματικῆς ἱεροτελεστίας. Γινόταν πότε ἀπό τὴν οἰκογένεια τὴν ἴδια καὶ πότε μαζὶ μὲ ἄλλη, συνεταιρικὰ. Συνήθως μὲ τοὺς συμπεθέρους ἤ τοὺς κουμπάρους.

Τὸ κανόνιζαν ἔτσι ὥστε νὰ τελειώσῃ πιὸ γρήγορα τὸ θέρισμα τῶν χωραφιῶν, πρὶν τοὺς πιάσει ὁ αὐγουστιάτικος καιρὸς κι εἶναι ἀργᾶ πιὰ, ἀφοῦ ἔπρεπε ν’ ἀρχίσῃ καὶ τὸ ἀλώνισμα καὶ νὰ τελειώσῃ κι αὐτό μέχρι τὸ Δεκαπενταύγουστο.

Τὸ θέρισμα ἦταν κουραστικὴ δουλειᾶ, ποὺ τὴν ἔκαμνε κουραστικότερη ἀκόμα ἡ ἀφόρητη ζέστη τοῦ καλοκαιριοῦ. Οὔτε ὅμως ἡ δουλειᾶ, οὔτε καὶ τὸ λιοπύρι φόβιζαν τὸν ἄξιο δουλευτὴ κι ἀκούραστο ξωμᾶχο. Μὲ τὸ χαμογέλιο ἄρχιζε καὶ τὸ χαμογέλιο τέλειωνε, λὲς καὶ πήγαινε σὲ πανηγύρι.

Σὰν ἔφταναν στὰ σταροχώραφά τους, ποὺ ἔμοιαζαν μὲ χρυσαφένια θάλασσα, γιὰ νὰ συνάξουν τοὺς καρποὺς τῶν κόπων τους, τότε ἔφεγγε ὁ νοῦς τους, ἡμέρευε τὸ σῶμα τους, γλύκαινε ἡ καρδιὰ τους καὶ μιὰ σοφία διαπότιζε πέρα ὥς πέρα τὴν ψυχὴ τους.

Συνέχεια ανάγνωσης Ο ΔΡΑΚΟΣ

Η ΘΡΑΚΗ ΤΩΝ ΡΑΨΩΔΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΟΥΣΙΚΩΝ

.

.

ΑΡΧΑΙΩΝ ΜΕΛΟΣ.

.

ΠΑΝΑΡΧΑΙΟΙ ΘΡΑιΚΕΣ ΑΟΙΔΟΙ-ΡΑΨΩιΔΟΙ-ΜΟΥΣΙΚΟΙ


Κ. Γ. Κουρτίδης, Ιστορία της Θράκης


Οι Θράκες ούτοι αοιδοί, ραψωδοί και μουσικοί αποτελούν ιδιαίτερον γνώρισμα των αρχαίων θρακών και δίδουν όλως εξαιρετικήν και ιδιάζουσαν σημασίαν εις την προϊστορικήν του Ελληνικού βίου περίοδον. Κατά γενικήν ομολογίαν ούτοι υπήρξαν οι πρωτοπόροι και εισηγηταί της ποιήσεως και μουσικής εις τας Ελληνικάς χώρας. Από την ψυχράν του βορρά χωράν, την θράκην, ερρίφθησαν εις την πέραν του Όλυμπου Ελλάδα αι πρώται θρησκευτικαί ακτίνες. Είνε δε αξία ιδιαιτέρας προσοχής η εξαιρετική επιμονή, με την οποίαν οι Έλληνες μυθογράφοι, ποιηταί και ιστορικοί αποδίδουν εις την θράκην τους πρώτους της Ελλάδος αοιδούς, ραψωδούς και μουσικούς. Και αυτός ο Πλάτων εις τον Ίωνα λέγει, ότι από τους ποιητάς άλλοι μεν εξαρτώνται και ενθουσιάζονται από τον Μουσαίον, άλλοι από τον Ορφέα, οι δε περισσότεροι κατέχονται και κρατούνται από τον Όμηρον.

.

ΟΡΦΕΥΣ

.
Υπήρξεν ο αρχαιότερος μυθικός αοιδός των θρακών, των οικούντων παρά το Αιγαίον, των Κικόνων κατά πάσαν πιθανότητα. Κέντρα της δράσεως του ήσαν η πεδιάς του Έβρου, η παρά τον Όλυμπον Πιερία Θράκη, ο Παρνασσός και ο Ελικών. Ο Οβίδιος εις τας Μεταμορφώσεις του αποκαλεί τον Ορφέα Ροδόπειον. Ο Ορφεύς ήτο υιός του βασιλέως Οιάγρου ή κατά την μυθολογικήν εκδοχήν υιός του Απόλλωνος και της μούσης Καλλιόπης. Έλαβε δε σύζυγον την Ευρυδίκην.

Ο Ορφεύς, υιός Οιάγρου και Καλλιόπης, κατά τον μυθογράφον Κόνωνα εβασίλευσεν εις τους Μακεδόνας Πίερας, ως και εις την χωράν των Οδρυσών, διότι το γένος των Μακεδόνων και των θρακών εσέβετο πολύ τους σοφούς. Κατά δε τον Βεργίλιον εβασίλευσεν εις το όρος Ίσμαρον και την Ροδόπην, τα οποία ήκουον με έκστασιν την μουσικήν του Ορφέως

Συνέχεια ανάγνωσης Η ΘΡΑΚΗ ΤΩΝ ΡΑΨΩΔΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΟΥΣΙΚΩΝ

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΣΤΟΥΣ ΠΟΜΑΚΟΥΣ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

.

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΣΤΟΥΣ ΠΟΜΑΚΟΥΣ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

 .

του Μ. Γ. Βαρβούνη λέκτορα Λαογραφίας ΔΠΘ

.

Η επιστήμη της Λαογραφίας στηρίζεται, όπως είναι γνωστό, σε τριών ειδών βοηθήματα και πηγές για την πρόοδο των μελετών της: στη βιβλιογραφία για κάποιο συγκεκριμένο θέμα, στο ανέκδοτο πρωτογενές υλικό που προέρχεται από παλαιότερες επιτόπιες έρευνες στον υπό μελέτη πληθυσμό ή για το υπό ερευνά θέμα και στο λαογραφικό υλικό που συλλέγεται από επιτόπια και σύγχρονη έρευνα, η οποία τις περισσότερες φορές διεξάγεται από τον ίδιο τον ερευνητή.

Στην ειδικότερη περίπτωση των Πομάκων της Θράκης η τριπλή αυτή στήριξη των λαογραφικών μελετών εμφανίζεται σημαντικά προβληματική. Η υπάρχουσα για το θέμα βιβλιογραφία κινείται ανάμεσα στα δύο άκρα της εξαιρετικής ειδίκευσης και της απλοϊκής εκλαΐκευσης. Συνέχεια ανάγνωσης ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΣΤΟΥΣ ΠΟΜΑΚΟΥΣ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

ΕΝΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΗΝ ΡΟΔΟ

.

ΚΑΣΤΡΟ ΙΠΠΟΤΩΝ

Περιεχόμενα :

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ & ΜΝΗΜΕΙΑ : ΔΗΜΟΣ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ– ΔΗΜΟΣ ΑΤΑΒΥΡΟΥ– ΔΗΜΟΣ ΑΦΑΝΤΟΥ– ΔΗΜΟΣ ΙΑΛΥΣΟΥ– ΔΗΜΟΣ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ– ΔΗΜΟΣ ΚΑΜΕΙΡΟΥ– ΔΗΜΟΣ ΛΙΝΔΙΩΝ– ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΡΟΔΟΥ– ΔΗΜΟΣ ΠΕΤΑΛΟΥΔΩΝ.

.

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ : ΔΗΜΟΣ ΡΟΔΙΩΝ– ΔΗΜΟΣ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ– ΔΗΜΟΣ ΑΤΑΒΥΡΟΥ– ΔΗΜΟΣ ΑΦΑΝΤΟΥ– ΔΗΜΟΣ ΙΑΛΥΣΟΥ– ΔΗΜΟΣ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ– ΔΗΜΟΣ ΚΑΜΕΙΡΟΥ– ΔΗΜΟΣ ΛΙΝΔΙΩΝ– ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΡΟΔΟΥ– ΔΗΜΟΣ ΠΕΤΑΛΟΥΔΩΝ.

.

ΜΟΥΣΕΙΑ - ΕΚΘΕΣΕΙΣ – ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ, ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

.

……….Ἡ Ῥόδος, σύμφωνα μὲ τὴν Μυθολογία, ἀναδύεται ἀπό τὴν θάλασσα μὲ προσταγὴ τοῦ Δία γιὰ νὰ γίνει δῶρο στὸν Ἀπόλλωνα. Ἄλλος μῦθος θέλει τοὺς πρώτους κατοίκους τοῦ νησιοῦ νὰ εἶναι οἱ Τελχῖνες. Συνέχεια ανάγνωσης ΕΝΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΗΝ ΡΟΔΟ

ΑΚΡΙΤΑΙ – ΑΚΡΙΤΙΚΑ ΑΣΜΑΤΑ – ΑΚΡΙΤΙΚΟΝ ΕΠΟΣ

 

Εικόνα τού 15ου αιώνα.Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών.
Εικόνα τού 15ου αιώνα.Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών.

.

Δημ. Β. Οἰκονομίδου, Τακτικοῦ καθηγητοῦ τῆς Λαογραφίας.

 Περιεχόμενα: Α’ΑΚΡΙΤΑΙ-Β’ΑΚΡΙΤΙΚΑ ΑΣΜΑΤΑ-Γ’ΑΚΡΙΤΙΚΟΝ ΕΠΟΣ.

 Α΄ ΑΚΡΙΤΑΙ

.

ΑΚΡΙΤΑΣ ΑΓΡΟΤΗΣ……….Ἀπό τοῦ αὐτοκράτορος Ἡρακλείου (7ος αἰ.), ἐγκαταλείφθη ἡ ἀπό τῆς ρωμαϊκῆς παρακμῆς χρονολογουμένη σύνθεσις τοῦ στρατεύματος ἐκ μόνον μισθοφόρων. Ἐφεξῆς ὁ στρατὸς συνεκροτεῖτο κατὰ βάσιν ἐξ ἐγχωρίων στοιχείων, κυρίως ἀπό ἀγρότας. Ἡ χώρα διῃρέθη εἰς  θ έ μ α τ α, ἤτοι στρατιωτικὰς ἐπαρχίας, ἐπί κεφαλῆς τῶν ὁποίων ἐτέθησαν στρατηγοί. Ἐν ταῖς ἐπαρχίαις αὐταῖς, παρεχωροῦντο ὑπό τοῦ Κράτους «τόποι στρατείας» ἤ «στρατιωτόπια», δηλονότι ἀγροκτήματα εἰς τοὺς ὑποχρέους πρὸς στράτευσιν, οἴτινες ἀνελάμβανον νὰ ἐκγυμνάζωνται στρατιωτικῶς καὶ νὰ διατηροῦν τὰ ὅπλα καὶ τοὺς ἵππους των. «Ὁ θεσμός, ἀληθῶς μεγαλοφυὴς ἐπινόησις, συνδυάζει τὸν ἐλεύθερον ἀγρότην μὲ τὴν γῆν…..καὶ τὸ αἴσθημα ἀφοσιώσεως πρὸς τὴν Αὐτοκρατορίαν…. Ἀπό ἁπλοὺς χωρικούς, ἀκαθορίστου πολλάκις ἐθνικότητος, ἀβεβαίας πίστεως καὶ ἐπισφαλοῦς ἀφοσιώσεως, ὤθησεν ὁ θεσμός, χάρις εἰς τὴν διανομὴν ἐλευθέρου κτήματος, πρὸς τὴν καλλιέργειαν ἐθνικοῦ φρονήματος καὶ τὴν ἀνάγκην συνεχοῦς ἀσκήσεως». Συνέχεια ανάγνωσης ΑΚΡΙΤΑΙ – ΑΚΡΙΤΙΚΑ ΑΣΜΑΤΑ – ΑΚΡΙΤΙΚΟΝ ΕΠΟΣ