Η ΓΡΑΜΒΟΥΣΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ

.

ΓΡΑΜΒΟΥΣΑ - ΓΚΡΑΒΟΥΡΑ.

Η Γραμβούσα και το κάστρο της 

……….Η ιστορία τής Γραμβούσας ξεκινάει από την αρχαιότητα και ήδη αναφέρεται από τον Πλίνιο, τον Στράβωνα και τον Πτολεμαίο. Στην Γραμβούσα αναφέρονται και πολλοί μεταγενέστεροι ξένοι περιηγητές και ανάμεσά τους οι Ντέφνερ, Πάσλεϋ και Σπρατ (Defner, Pasley, Spratt).

……….Η μεγάλη όμως στρατηγική σπουδαιότητα τού νησιού, φάνηκε κυρίως κατά την περίοδο τής όψιμης βενετοκρατίας, όταν κρίθηκε απαραίτητη η οχύρωσή του εξ αιτίας των πειρατικών επιδρομών τού Βαρβαρόσσα και εξ αιτίας τής απειλούμενης κατάκτησης τής Κρήτης, ύστερα μάλιστα από την πτώση τής Κύπρου το 1570-71.

……….Οι Βενετοί δεν κατόρθωσαν να αποτρέψουν την κατάληψη τής Κρήτης από τούς τούρκους (1645-1669), κατάφεραν όμως με την Συνθήκη τού Μοροζίνι (Morozini) να κρατήσουν το Κάστρο τής Γραμβούσας, με την ελπίδα να επανακτήσουν κάποτε τον έλεγχο τής Κρήτης. Οι τούρκοι, που ενδιαφέρονταν ζωηρά γιά την στρατηγική θέση τής Γραμβούσας, κατέλαβαν το νησί αμαχητί με δωροδοκία τού Ιταλού Φρουράρχου το 1692.  Έκτοτε το Κάστρο συνδέθηκε με τούς απελευθερωτικούς αγώνες των Κρητικών και διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο.

……….Η πρώτη προσπάθεια κατάληψης τού νησιού έγινε υπό την αρχηγία τού Εμμανουήλ Τομπάζη στις 11 Δεκεμβρίου τού 1823. Ο Τομπάζης ήταν βέβαια έμπειρος στην ναυσιπλοΐα, αλλά εντελώς άπειρος σε επιθέσεις οχυρώσεων τού είδους τής Γραμβούσας. Έτσι οδήγησε την επιχείρηση σε καταστροφή, με αποτέλεσμα να σωθούν μόνον 60 από τούς 150 Κισσαμίτες αγωνιστές που συμμετείχαν μαζί με τούς άνδρες τού Τομπάζη στην επίθεση κατά τού Κάστρου.

……….Η δεύτερη επιχείρηση οργανώθηκε σωστά και με μεγάλη μυστικότητα. Τον Ιούλιο τού 1825, υπό την αρχηγία τού Δημητρίου Καλλέργη, συγκεντρώθηκαν στην Πελοπόννησο οπλαρχηγοί των Κρητικών, Μονεμβασιώτες και Σφακιανοί και απέπλευσαν με 13 πλοία για την Γραμβούσα.  Μια ομάδα Κισσαμιτών (**) με επικεφαλής τον τουρκομαθή Παχυνάκη, κατάφεραν να διεισδύσουν στο κάστρο, προφασιζόμενοι ότι ήταν τούρκοι φρουροί που είχαν έρθει για ν’ αντικαταστήσουν την φρουρά.  Οι τούρκοι αιφνιδιάστηκαν και το Κάστρο τής Γραμβούσας έπεσε στα χέρια των Ελλήνων στις 3 Αυγούστου τού 1825.

……….Το γεγονός αυτό χαιρετίστηκε με μία ομοβροντία από τα μεγάλα κανόνια τού φρουρίου που ο απόηχός της ακούστηκε ως το Ναύπλιο. Αυτό ήταν το συμφωνημένο σινιάλο που θα σήμαινε την απελευθέρωση τής Γραμβούσας. Έτσι το μικρό νησί έγινε το πρώτο ελεύθερο κομμάτι τής Κρήτης.

……….Μετά απ’ αυτό το γεγονός, άρχισαν να καταφθάνουν στην ελεύθερη Γραμβούσα άνθρωποι με τις οικογένειές τους από άλλες σκλαβωμένες περιοχές τής Κρήτης. Ο πληθυσμός τού νησιού έφτασε να πλησιάζει τούς 3.000, αριθμός  υπερβολικός γιά τα δεδομένα τού νησιού. Συγκροτήθηκε βέβαια κάποια κοινωνική δομή, κατασκευάστηκαν  παραπήγματα, λειτούργησε και ένα υποτυπώδες σχολείο, όλα όμως αυτά δεν στάθηκαν ικανά να αποτρέψουν το μείζον πρόβλημα τού επισιτισμού και τής επιβίωσης. Οι κάτοικοι τής Γραμβούσας γιά να επιβιώσουν αναγκάσθηκαν  να επιδοθούν στην πειρατεία.

……….Τότε επενέβησαν οι Αγγλογάλλοι και τον Ιανουάριο τού 1828 κατέπλευσαν στην Γραμβούσα 20 πολεμικά και εξεδίωξαν από το νησί όχι μόνον τούς πειρατές αλλά και τούς αμάχους. Ο Καποδίστριας μάλιστα συγκρότησε στο Ναύπλιο δικαστήριο γιά να καταδικάσει τούς “πειρατές” σε θάνατο. Τελικά κατάλαβε πως οι “πειρατές” αυτοί δεν ήταν παρά άνθρωποι πεινασμένοι και κυνηγημένοι, που η ανάγκη και οι συνθήκες τούς ανάγκαζαν να κάνουν αυτά που έκαναν. Ύστερα λοιπόν από πιέσεις δέχτηκε να μετατρέψει την θανατική τους ποινή σε χρηματική. Όσο γι΄ αυτούς που καταδικάστηκαν σε εξορία, ήταν αδύνατον να βρεθούν γιά να συλληφθούν και να εξοριστούν, διότι είχαν… εξοριστεί μόνοι τους!

……….Σήμερα το άλλοτε περήφανο Κάστρο τής Γραμβούσας στέκει σιωπηλό ανάμεσα στο πέλαγος τής Κρήτης και στην Μεσόγειο θάλασσα.

Η Γραμβούσα το έτος 2013.
Η Γραμβούσα το έτος 2013.

……….Σ’ αυτό το κάστρο μάς οδηγούν τα βήματά μας. Περιδιαβαίνουμε ανάμεσα στούς ερειπωμένους προμαχώνες και τα τείχη, περνάμε δίπλα από την πετρόχτιστη εκκλησία τού Ευαγγελισμού,  βηματίζουμε πάνω στούς λιθόστρωτους δρόμους που διατηρούνται ακόμα σε άριστη κατάσταση, θαυμάζουμε τις δύο μεγάλες δεξαμενές νερού με την τεράστια χωρητικότητα και τα ανοίγματα που έμπαινε το βρόχινο νερό.

……….Ο χώρος τού φρουρίου είναι σχεδόν επίπεδος. Πρόκειται στην ουσία γιά ένα μεγάλο οροπέδιο στην κορυφή τού νησιού, που το μέγιστο μήκος του πρέπει να ξεπερνάει τα 400 μ. ενώ το πλάτος του δεν μπορεί να είναι μικρότερο από 200 μέτρα. Καταλήγουμε σ’ ένα υπερυψωμένο σημείο στο βόρειο άκρο τού φρουρίου.

Θέα από το κάστρο τής Γραμβούσας. Έτος 2013.
Θέα από το κάστρο τής Γραμβούσας. Έτος 2013.

……….Στο σημείο αυτό, όπως και σ’ όλο το μήκος τής δυτικής πλευράς δεν υπάρχουν ίχνη οχύρωσης γιατί η γεωλογική διαμόρφωση τού νησιού είναι τέτοια, που οποιαδήποτε ανθρώπινη προσπάθεια εκπόρθησης τού φρουρίου είναι καταδικασμένη να αποτύχει. Είναι ένας συνεχόμενος κατακόρυφος βράχος, που από ύψος 137 μέτρων καταλήγει ως την θάλασσα. Σπάνια η έννοια τής αβύσσου έχει μιά τέτοια συγκλονιστική αμεσότητα, όσο αυτή η δυτική κόψη τής Γραμβούσας.

……….Πάνω στο θαυμάσιο λιθόστρωτο, που το κοσμούν χιλιάδες αγριολούλουδα, απολαμβάνουμε το λιτό οικολογικό μας γεύμα. Ύστερα,  αποθαυμάζουμε τον ορίζοντα που εκτείνεται ανεμπόδιστα ολόγυρά μας. Με πολύ καθαρή ατμόσφαιρα είναι δυνατόν να διακρίνουμε στα βορειοδυτικά, σε μια ευθεία σχεδόν, τα Αντικύθηρα, τα Κύθηρα και την κορφή τού Ταϋγέτου. Σάς εύχομαι κάποτε να την ζήσετε αυτή την εμπειρία.


Πηγὴ οἱ ἱστοσελίδες :


(**Ἡ ἱστοσελίδα http://www.e-sfakia.gr/, ἀναφέρει ὡς τόπο καταγωγῆς τῶν Κρητῶν ἀγωνιστῶν τὰ Σφακιᾶ καὶ ὄχι τὸν Κίσσαμο, τὰ ὀνόματα δὲ τῶν συμμετεχόντων στὴν ἀπόβαση τῆς 2ας-3ης Αὐγούστου 1825 εἶναι :  

Ἀ. Παναγιωτάκης, Παῦλος Κριαρᾶς, Ἰωάννης Ρούκουνας, Νικηφόρος Βερυκάκης, Ἀνδρέας Παχυνάκης, Ἰωάννης Καρᾶς, Μανοῦσος Κουλέτος, Ἀναγνώστης Ψαρουδάκης, Γεώργιος Περτσουλινάκης, Ἰωάννης Σεϊμένης, Ἰωάννης Τσιλιμπίνης, Ἀναγνώστης Τσουπάκης καὶ τ’ ἀδέρφια Μανοῦσος καὶ Ἀνδρέας Φουντουλάκης. Προσέγγισαν δὲ τὴν Γραμβοῦσα μὲ τὸ πλοιάριο τοῦ ἐπίσης Σφακιανοῦ,  Ἐμμανουῆλ Βρατσόλη.

Αφήστε μια απάντηση