ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΡΩΜΥΛΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΕΣ ΑΚΡΟΤΗΤΕΣ

 

Πρόσφυγες από Αγχίαλο. Έργο τού Θεόφιλου Κεφαλά - Χατζημιχαήλ
Πρόσφυγες από Αγχίαλο. Έργο τού Θεόφιλου Κεφαλά – Χατζημιχαήλ

……….

Τα γεγονότα στην Ανατολική Ρωμυλία και οι βουλγαρικές ακρότητες 

 

……….Αι από τής ενάρξεως τού ενόπλου αγώνος επιτυχίαι των Ελληνικών σωμάτων εματαίωσαν τα βουλγαρικά σχέδια διά την Μακεδονίαν. Έλληνες Μακεδονομάχοι κατώρθωσαν εντός δύο και μόνον ετών να εξουδετερώσουν ό,τι επέτυχον οι Βούλγαροι διά θεμιτών και αθεμίτων μέσων επί οκτώ συνεχή έτη. Η αποτυχία αυτή εις την αναμέτρησίν των με τα Ελληνικά σώματα, προεκάλεσε την οργήν των Βουλγάρων, οι οποίοι έβλεπον διά μίαν ακόμη φοράν να ναυαγούν τα σχέδιά των περί Μεγάλης Βουλγαρίας. Μη δυνάμενοι δε άλλως να αντιδράσουν διά το ναυάγιον των σχεδίων των περί τής Μακεδονίας, εστράφησαν προς εκδίκησιν κατά τού Ελληνισμού τής Ανατολικής Ρωμυλίας.

……….Ήδη από τού Μαΐου 1903 η εις Σόφιαν Σλαυϊκή Εταιρεία δι’ αποφάσεώς της προεκάλει την Βουλγαρικήν Κυβέρνησιν «να λάβη εθνικήν και αυστηράν στάσιν εις τας σχέσεις της με το Ελληνικόν στοιχείον εις Βουλγαρίαν»  Το αίτημα τούτο των Βουλγάρων σωβινιστών εύρεν άμεσον αττήχησιν εις την Βουλγαρικήν Κυβέρνησιν και έκτοτε ετέθη υπό εμφανή διωγμόν ολόκληρος ο Ελληνισμός τής Ανατολικής Ρωμυλίας. Μέτρα πιεστικά ελήφθησαν κατ’ αυτού, ανθελληνικά δε συλλαλητήρια, συγκροτούμενα εις Φιλιππούπολιν, Στενήμαχον και εις άλλα μέρη, έδιδον το σύνθημα εις λεηλασίας και βιοπραγίας κατά των Ελλήνων, γενομένας υττό τα όμματα και την ανοχήν των Αρχών. Όλαι αι ανωτέρω βουλγαρικαί εκδηλώσεις έδιδον την εντύπωσιν ότι επλησίαζεν η τελική επίθεσις κατά τού Ελληνισμού τής Ανατολικής Ρωμυλίας. Απεκάλυπτον πλέον σαφώς ότι η τύχη των Ελλήνων εις Βουλγαρίαν είχεν ήδη κριθή και υπελείπετο μικρά μόνον αφορμή διά την εκτέλεσιν των αποφασισθέντων. Ως τοιαύτη αφορμή εχρησίμευσεν ο θάνατος τού Έλληνος Μητροπολίτου Βάρνης Πολυκάρπου, ο οττοίος επήλθε την 2αν Φεβρουαρίου 1906.

Αγχίαλος Ο ιερός Ναός τής Κοιμήσεως
Αγχίαλος Ο ιερός Ναός τής Κοιμήσεως

……….Προς πλήρωσιν τής χηρευσάσης έδρας εξελέγη ο πρώην Μοσχονησίων Νεόφυτος. Οι Βούλγαροι όμως εξηγέρθησαν και απήτησαν να μη πληρωθή η κενωθείσα έδρα. Η εφημερίς τής Φιλιππουπόλεως «Νόβα Μαρίτσα » την 17ην Μαρτίου 1906 συνίστα εις τον Βουλγαρικόν λαόν να μη επιτρέψη την έξοδον εκ τού ατμοπλοίου εις τον νέον Μητροπολίτην. Η ιδία εφημερίς έγραφεν ότι «η παρουσία Ελλήνων Ιεραρχών εις Βουλγαρίαν είναι πολιτικώς ασύμφορος, καθόσον καταρρακώνει το εθνικόν γόητρον και μειώνει την ανεξαρτησίαν τού Κράτους». Την 3ην Ιουνίου 1906 ο Μητροπολίτης Νεόφυτος έφθασεν εις τον λιμένα τής Βάρνης, χωρίς όμως να δυνηθή να αποβιβασθή, παρεμποδισθείς υπό συγκεντρωθέντος βουλγαρικού όχλου, ο οποίος ήρχισε να λιθοβολή την λέμβον εις την οποίαν επέβαινε. Συγχρόνως ο όχλος, περιτρέχων τας οδούς τής Βάρνης, προέβαινεν εις γελοιοποίησιν και χλευασμόν τού Έλληνος Ιεράρχου και τής Ελληνικής εκκλησίας, επιτιθέμενος κατά των Ελληνικών καταστημάτων και των Ελλήνων γενικώς. Τα γεγονότα αυτά απετέλεσαν την αρχήν των ανθελληνικών διωγμών εις Βουλγαρίαν, οι οποίοι είχον ως τελικόν αποτέλεσμα την καταστροφήν τού Ελληνισμού τής Ανατολικής Ρωμυλίας.

……….Τα γεγονότα τής Βάρνης ηκολούθησαν μετ΄ ολίγον οι ανθελληνικοί διωγμοί τής Φιλιππουπόλεως. Την 19ην Ιουνίου όλαι αι Βουλγαρικαί εφημερίδες τής Φιλιππουπόλεως εδημοσίευσαν, ως από συνθήματος, πλαστάς επιστολάς, διά των οποίων δήθεν απεκαλύπτετο ότι ο Επίτροττος τού Μητροπολίτου Φιλιππουπόλεως διωργάνωνεν Ελληνικόν ανταρτικόν σώμα, διά να εισέλθη εις την Μακεδονίαν. Επίσης ότι έδρα εις Φιλιππούπολιν Ελληνικόν Κομιτάτον και ότι όλοι οι έγκριτοι Έλληνες τής πόλεως ήσαν μέλη αυτού τού Κομιτάτου και ειργάζοντο μυστικώς υπέρ των Ελληνικών διεκδικήσεων. Όλας αυτάς τας δημοσιογραφικάς ψευδολογίας ηκολούθησε προκήρυξις τού σωβινιστικού σωματείου «Φιλογενείς Βούλγαροι», διά τής οποίας εκαλείτο ο Βουλγαρικός λαός τής Φιλιππουπόλεως εις πάνδημον ανθελληνικόν συλλαλητήριον την 16ην Ιουλίου. Η ττροκήρυξις έλεγεν, «οι αδελφοί μας εις Μακεδονίαν υφίστανται μαρτύρια εκ μέρους των Ελλήνων ανταρτών. Τα Ελληνικά αυτά στίφη, τα οποία σπανίως απαντώνται εις την Ιστορίαν των Εθνών, διατηρούνται υπό τής Ελληνικής Κυβερνήσεως, καθοδηγούνται υπό τού μυσαρού Ελληνικού Πατριαρχείου και, το φοβερώτερον, βοηθούνται και εξοπλίζονται υπό των εντοπίων Ελλήνων, Βουλγάρων  υπηκόων…».

……….Το συγκροτηθέν την 16ην Ιουλίου συλλαλητήριον ήτο μία αγρΙα εκδήλωσις τού βουλγαρικού φανατισμού. Χιλιάδες Βούλγαροι με ρόπαλα, περίστροφα και πελέκεις εις τας χείρας εξεχύθησαν εις τας οδούς τής Φιλιππουπόλεως και ήρχισαν να επιτίθενται μετά μανίας προς οτιδήποτε ήτο Ελληνικόν. Την αγριωτέραν επίίθεσιν υπέστη η Ελληνική Μητρόπολις, η οποία ηρειπώθη τελείως και ο αρχιερατικός επίτροπος αυτής εκακοποιήθη εις βαθμόν τοιούτον, ώστε εξηναγκάσθη να εισέλθη εις Νοσοκομείον.  Εν συνεχεία ο βουλγαρικός όχλος επετέθη μετά μανίας κατά των Ελληνικών ναών, ελεηλάτησε δε και εμόλυνεν εμπράκτως εις βαθμόν αφάνταστον αλληλοδιαδόχως τους ναούς τής Αγίας Μαρίνης, τού Αγίου Χαραλάμπους, τού Αγίου Κωνσταντίνου και τού Αγίου Δημητρίου. Μετά από τους ναούς, η μανία των, εστράφη κατά των Ελληνικών σχολείων και των εκπαιδευτηρίων των Ελληνικών φιλανθρωπικών Ιδρυμάτων. Ελεηλατήθησαν και ηρειπώθησαν η προσφάτως ανεγερθείσα Μαράσλειος Σχολή μετά τής πολυτιμωτάτης βιβλιοθήκης της, η Σχολή Αρρένων, το Παρθεναγωγείον και άλλα διδακτήρια. Την ιδίαν τύχην είχον ο Ελληνικός Φιλαρμονικός Σύλλογος και όλα τα Ελληνικά κοινοτικά Ιδρύματα.

Μαράσλειος Σχολή
Μαράσλειος Σχολή

……….Μετά την Βάρναν και την Φιλιππούπολιν, την αυτήν τύχην είχον και όλα τα υπόλοιπα κέντρα Ελληνισμού τής Ανατολικής Ρωμυλίας. Ο Πύργος, το Ευσταθοχώριον, η Στενήμαχος, η Περιστερά, το Καβακλή, το Ακ Μπουνάρ , τα Βοδενά, η Κούκλαινα, το Τατάρ — Παζαρτζίκ, η Μεσημβρία, τα Ελληνικά χωρία τού Μικρού Αίμου, η Σωζούπολις και η Αγχίαλος, όλα των, υπέστησαν τας ακρότητας τού βονλγαρικού όχλου.
Ιδού πώς περιγράφει τα γεγονότα τής Αγχιάλου μία έκθεσις, η οποία εδημοσιεύθη εις την «Εκκλησιαστικήν Αλήθειαν» την 26ην Αυγούστου 1906 :

……….«Άτακτοι ομάδες Βουλγάρων εν καιρώ νυκτός ήλθον εκ Πύργου υποβοηθούμενοι  και υπό τής Αστυνομίας. Την πρωῒαν τής Κυριακής, 30ήν Ιουλίου, ώρμησαν προς τηνΈλληνικήν εκκλησίαν και το σχολείον, αλλ’ εύρον αντίστασιν εκ μέρους των Αγχιαλιτών. Όθεν ήρχισε κρατερά μάχη, οχυρωθέντων των μεν Βουλγάρων εις το Τουρκικόν τζαμίον, το μιναρέν, το τελωνείον κ.ά., των δε Ελλήνων εις την εκκλησίαν και είς τινας οικίας. Η μάχη εγίνετο ισόπαλος, αν και αθρόαι προσήρχοντο επικουρίαι εις τους Βουλγάρους εκ των περιχώρων και εκ Πύργου, οπόθεν διαρκώς εζητούντο επικουρίαι τηλεγραφικώς και όπου από πρωῒαν εκροούοντο οι κώδωνες προς συναγερμόν και αποστολήν επικουρίας εις τους μαχομένους Βουλγάρους. Περί την μεσημβρίαν καταφθάνει έφιππος χωροφυλακή, η οποία επεμβαίνει μεταξύ των μαχομένων, διό εχαλαρώθησαν οι πυροβολισμοί. Τότε οι Βούλγαροι ενθαρρυνθέντες ήρχισαν το πυρπολικόν των έργον. Ήρχισαν λοιπόν διά πετρελαίου και βομβών να καίωσιν οικίας και καταστήματα.

……….Οι  δυστυχείς Αγχιαλίται, ενώ ήλπιζον κατόπιν τής αφίξεως τής χωροφυλακής κατάπαυσιν τής μάχης, αίφνης βλέπουσιν εαυτούς περικυκλωμένους πανταχόθεν υπό φλογών. Τότε  πλέον έκαστος, έσπευσεν  όπως σώση εκ των φλογών τα τέκνα του και τους γέροντας γονείς του και την σύζυγόν του. Οποία φρίκη, οποίοι κλαυθμοί, οποίοι θρήνοι. Αι φωναί παιδίων, γυναικών, γερόντων απετέλουν αληθή κοιλάδα κλαυθμώνος. Όλοι τρέχουν προς την παραλίαν. Το πύρ ωθείται  υπό  των Βουλγάρων προς Ανατολάς, όπως αποτεφρώση ολόκληρον την πόλιν. Πολλοί εκάησαν ζώντες εντός τής Παναγίας και εντός πολλών οικιών. Το πυρ κατέπαυσεν μόλις μετά τα μεσάνυκτα, μη έχον πλέον κατάλληλον τροφήν. Τα σωθέντα γυναικόπαιδα κατέφυγον εις την παραλίαν μετά των ολίγων περισωθέντων ενδυμάτων των…. Την επομένην, οι μεν εμπρησταί αφήνονται ελεύθεροι, όσοι θέλουν να φύγουν και όσοι θέλουν να διασκεδάζουν, οι δε πυρποληθέντες και καταστραφέντες περικνκλώνονται υπό τού στρατού, συλλαμβάνονται οι ζώντες και φυλακίζονται ως κακούργοι..»

……….Παρόμοιαι σκηναί έξετυλίχθησαν εις όλα τα κέντρα τού Ελληνισμού τής Ανατολικής Ρωμυλίας, Η εκδήλωσις δε των διωγμών υπό την καθοδήγησιν και την σχεδίασιν των Βουλγαρικών Κυβερνητικών Αρχών ήτο αναμφισβήτητος. Διά να συμττληρωθή το έργον τής καταστροφής τού Ελληνισμού, η Βουλγαρική Κυβέρνησις έθεσεν εις εφαρμογήν την 15ην Σεπτεμβρίου 1906, τον Νόμον περί δημοσίας εκπαιδεύσεως τού 1891, διά τού οποίου κατηργείτο η Δημοτική Ελληνική εκπαίδευσις. Εν συνεχεία κατέλαβεν όλα τα Ελληνικά σχολεία και εγκατέστησεν εις αυτά Βουλγάρους διδασκάλους. Την 1ην Οκτωβρίου 1906, ο Νομάρχης Φιλιππουπόλεως εγκατέστησεν επιισήμως και πανηγυρικώς σχισματικόν Βούλγαρον Μητροπολίτην εις την Ελληνικήν Μητρόπολιν Φιλιπιτουττόλεως, το ίδιον δε εγένετο και διά τας υττολοίπους Ελληνικάς Μητροπόλεις.

……….Διά των προαναφερθέντων Βουλγαρικών ενεργειών, οι Ελληνες τής Ανατολικής Ρωμυλίας απώλεσαν τα σχολεία των και τας περισσοτέρας των εκκλησιών των,  με αποτέλεσμα να δημιουργείται εις αυτούς ο άμεσος κίνδυνος τού εκβουλγαρισμού των τέκνων των. Προ τού κινδύνου αυτού και των κατατρεγμών που υφίσταντο από τας Βουλγαρικάς Αρχάς, απεφάσισαν να εκπατρισθούν, διά να διασώσουν τα τέκνα των από τον αφελληνισμόν.

……….Πλέον των 37.000 προσφύγων εξ Ανατολικής Ρωμυλίας εγκατεστάθησαν τότε εις την Θεσσαλίαν, θα ήτο δε πολύ μεγαλύτερος ο αριθμός αυτός, εάν αι Βουλγαρικαί Αρχαί δεν προέβαλον προσκόμματα εις την ομαδικήν αναχώρησιν των Ελλήνων κατοίκων. Ως παράδειγμα αναφέρεται ότι Έλληνες τού Καβακλή, τολμήσαντες τότε να διέλθουν την Βουλγαρικήν μεθόριον χωρίς διαβατήριον, εβλήθησαν και εθανατώθησαν υπό τού Βουλγαρικού στρατού.

……….Η τύχη των Ελλήνων, οι οποίοι παρέμεινον εις την Ανατολικήν Ρωμυλίαν, υπήρξε θλιβερωτάτη. Η εφαρμογή τού Νόμου περί υποχρεωτικής εκπαιδεύσεως εγένετο με άκραν αυστηρότητα. Έλλην ο οποίος επί μίαν ημέραν δεν απέστελλε το τέκνον του εις το βουλγαρικόν σχολείον, ετιμωρείτο διά προστίμου, το οττοίον εισεπράτετο αυθημερόν. Όσοι απέστελλον τά τέκνα των προς εκπαίδευσιν εις το εξωτερικόν, ετιμωρούντο επίσης διά προστίμου. Οι αποθνήσκοντες Έλληνες ενεταφιάζοντο χωρίς Ιερέα, τα δε νήττια παρέμενον αβάτττιστα, εάν οι γονείς των δεν εττεθύμουν να βαπτισθούν από σχισματικόν Ιερέα.  Ο Ελληνικός πληθυσμός δεν άφηνεν ημέραν χωρίς να διαμαρτυρηθή προς την Κυβέρνησιν και τας Μεγάλας Δυνάμεις, η βουλγαρική όμως Κυβέρνησις εκώφευεν εις όλας τας διαμαρτυρίας.

……….Η κατάστασις αυτή εσυνεχίσθη μέχρι το 1912, όταν Βούλγαροι και Έλληνες ευρέθησαν σύμμαχοι κατά των Τούρκων. Τότε ανεπτερώθη η ελπίς των Ελλήνων και εζητήθη αττό τον Πρωθυπουργόν Γκέσωφ η απόδοσις των αρπαγεισών από το 1906 εκκλησιών. Αι εκκλησίαι όμως δεν απεδόθησαν και όταν επηκολούθησεν ο Ελληνοβουλγαρικός πόλεμος, οι διωγμοί κατά των Ελλήνων ενετάθησαν.

……….Την 21ην Μαΐου 1914 εκηρύχθη νέος διωγμός κατά των Ελλήνων και κατελύθη ό,τι το Ελληνικόν είχεν απομείνει. Συνελήφθη και απηλάθη ο Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος Φιλιπποπόλεως, ο μόνος αντιπράσωπος τής Ορθοδόξου Εκκλησίας από τού 1906, μετά δε από ολίγας ημέρας απηλάθη και ολόκληρος ο απομένων Ελληνικός κλήρος. Διά των τελευταίων τούτων Βουλγαρικών μέτρων κατελύθη επισήμως το κράτος τής Ελληνικής Ορθοδόξου Εκκλησίας εις την Ανατολικήν Ρωμυλίαν και Βουλγαρίαν και ο Ελληνικός πληθυσμός ετέθη εκτός παντός Νόμου.


Ηλεκτρονική πηγή το μεγάλο: www.e-istoria.com
Έντυπη πηγή: «Ο Μακεδονικός Αγώνας και τα εις Θράκην γεγονότα», ΓΕΣ, 1979.
Επιμέλεια κειμένου : Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο 

Αφήστε μια απάντηση