ΟΙ ΒΛΕΨΕΙΣ ΤΗΣ Μ.ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ ΓΙΑ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ «ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ» ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ

.

,

ΟΙ ΒΛΕΨΕΙΣ ΤΗΣ Μ.ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ ΓΙΑ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ «ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ» ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ

.

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ ΓΙΑ ΑΓΓΛΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

……….Αφού η Επανάσταση τού 1821 εδραιώθηκε, οι Άγγλοι οι οποίοι κατείχαν την Μάλτα και τα Ιόνια νησιά, παρ΄ όλη την φιλοτουρκική πολιτική τους, και τα εγκλήματα των Μαίτλαντ και Άνταμ εναντίον αμάχων Ελλήνων των Επτανήσων, άρχισαν να επιδιώκουν, όπως γράφει ο Ζουριέν ντε λα Γκραβιέρ, την επέκταση τής «προστασίας» τους στην Πελοπόννησο, μετατρέποντάς την σε προτεκτοράτο τους.

……….Η επιδίωξή τους αυτή χρονολογείται από παλαιότερα, δηλαδή τον καιρό τού Ναπολέοντα. Όπως γράφει ο Δ. Κόκκινος.  «…πράγματι δι’ ἰδίους σκοπούς, ἀπαράλλακτα ὅπως εἶχε προσπαθήσει νὰ κάμῃ παλαιότερα διὰ προπαγάνδας εἰς τὴν Μάνην ὁ Βοναπάρτης».

……….Φοβούμενοι ότι ο Ναπολέων θα διέλυε την οθωμανική αυτοκρατορία, σχεδίαζαν να καταλάβουν την Πελοπόννησο και γιά να την φυλάξουν, αποφάσισαν να στείλουν 200 κανόνια στον Ισθμό, και σ’ άλλα μέρη. Το μυστικό αυτό σχέδιο, το εμπιστεύθηκε ο Ριχάρδος Τζώρτζ (ο οποίος ήταν αρχηγός στο Ελληνικό σώμα στα Επτάνησα έως το 1813), στον Αλέξη Βλαχόπουλο. Όταν ο Βλαχόπουλος το ανακοίνωσε στον Σπηλιάδη, αυτός έγραψε: «Τότε οἱ Ἄγγλοι (καταλαμβάνοντας την Πελοπόννησο), θὰ διεκήρυττον ὅτι ἀγαπῶντες τὴν ἐλευθερίαν τῆς Ἑλλάδος ἤθελον νὰ ἐλευθερώσωσι τὴν Πελοπόννησον καὶ τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου. Τώρα ὅμως, ὅτε οἱ Ἕλληνες πελεμῶσι διὰ τὴν ἐλευθερίαν των, ζητοῦν ἔγγραφα παρὰ τῶν Πελοποννησίων νὰ προστατεύσωσι τὴν Πελοπόννησον».

……….Διαβλέποντας ότι η τουρκία (οθωμανική αυτοκρατορία) βάδιζε στην διάλυση, οι Άγγλοι έχοντας εγκαταστήσει πράκτορες στην Κέρκυρα, στην Ζάκυνθο και στην Πελοπόννησο, προσπαθούσαν να δημιουργήσουν κατάλληλο φιλοαγγλικό κλίμα και να πείσουν τούς Έλληνες να στείλουν έγγραφα με τα οποία να ζητούν την αγγλική προστασία.

Η ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ

……….Το 1822, ενώ ο Δράμαλης ετοιμαζόταν να εισβάλει στην Πελοπόννησο, ο  τ ρ ο μ ε ρ ό ς   δ ι ώ κ τ η ς  των επαναστατημένων Ελλήνων, Μαίτλαντ, παρουσιαζόταν διαφορετικός. Επεδίωξε να λάβει έγγραφο από την Πελοπόννησο, με το οποίο οι Επαναστάτες να ζητούν την «προστασία» τής Αγγλίας. Γιά την απροσδόκητη αυτή αλλαγή και τα καταχθόνια σχέδια των Άγγλων, μάς διαφωτίζει ο Σπηλιάδης ότι τα ήθελαν: «…διὰ τοὺς κατοπινοὺς σκοποὺς των ὡς πρὸς τὸν Σουλτάνον ἄν ἤθελεν ἐκλείψη ἡ Ἑλλάς, ὡς πρὸς τὴν Ἑλλάδα ἄν ἤθελεν σωθῇ».

……….Προσέγγισε λοιπόν με τούς πράκτορές του τον πρόκριτο τής Ανδρίτσαινας, Α. Ζαριφόπουλο (ο οποίος είχε μεταφέρει στην Ζάκυνθο γιά ασφάλεια την οικογένειά του), γιά να μεσολαβήσει έτσι ώστε οι Πελοποννήσιοι να στείλουν αίτηση, ζητώντας την Αγγλική «προστασία». Ο Ζαριφόπουλος πείσθηκε, σκεπτόμενος ότι χωρίς την θετική βοήθεια μιάς Μεγάλης Δυνάμεως θα ήταν αδύνατον να έχει επιτυχή έκβαση ο Αγώνας, με δεδομένο ότι η πολυθρύλητη Ρωσική βοήθεια αποδείχθηκε ανύπαρκτη, κι αφού συνεννοήθηκε με τον Πετρόμπεη, πήγε στην Ζάκυνθο και ζήτησε την μεσολάβηση τού Πρωτόπαπα Γαρζώνη γιά την Αγγλική προστασία.

……….Μέσω τού γραμματέα τού τοποτηρητή τής Ζακύνθου, Μερκάτη, ο Μαίτλαντ απάντησε ότι δέχεται την αίτηση… με την προϋπόθεση να πάρουν οι Άγγλοι όλα τα απελευθερωθέντα από τούς Έλληνες κάστρα τού Μοριά και οι Έλληνες αφού κρατήσουν τα εθνικά κτήματα, να πληρώνουν τα δέκατα στους Άγγλους !  Επειδή όμως δεν πίστευε ότι θα δεχθούν οι Έλληνες, «γιατὶ ἐψήλωσε ὁ νοῦς τους, ἀφοῦ ἐπῆραν τὸν Ἀκροκόρινθο καὶ τὴν Τρίπολη», χρησιμοποίησε τον φόβο γιὰ να πετύχει τούς σκοπούς του, διαμηνύοντας μέσω τού μεσολαβητή του, ότι ο Δράμαλης κατεβαίνει σε λίγο και τον Αύγουστο δεν θα υπάρχει πιά Ελλάδα και γι’ αυτό πρέπει να φροντίσουν (οι Έλληνες) να ζητήσουν την Αγγλική προστασία χωρίς αναβολή, γιατί αν ο Δράμαλης επιτύχει, θα είναι αργά γιά παροχή αγγλικής βοήθειας.

……….Με αυτά τα λόγια επέστρεψε ο Ζαριφόπουλος στην Πελοπόννησο, όπου άρχισε να προπαγανδίζει υπέρ τής υπογραφής τής αιτήσεως. Η Γερουσία μόλις έμαθε τις κινήσεις του, και υπό την πίεση τού Δημητρίου Υψηλάντη, των Φιλικών και των καπεταναίων, χαρακτήρισε αντεθνικές τις ενέργειές του, ενώ φυλάκισε τον αδελφό του Παναγιώτη, στου οποίου το σπίτι βρέθηκαν ενοχοποιητικά έγγραφα σχετικά με τις συνεννοήσεις με τον Μαίτλαντ. Μετά από λίγο συνελήφθη και ο Ανδρέας Ζαριφόπουλος στην Ανδρίτσαινα, αλλά στον δρόμο προς την Τρίπολη κατόρθωσε να διαφύγει.

……….Όταν η Γερουσία κάλεσε και τον Πετρόμπεη γιά να δώσει εξηγήσεις, ο Πετρόμπεης δήλωσε ότι θεωρούσε απαραίτητη την Αγγλική προστασία και βοήθεια. Με παρέμβαση τής Κυβερνήσεως στο Άργος, συνεχίσθηκαν οι ανακρίσεις των αναμειχθέντων στην υπόθεση. Και επειδή επικράτησαν διαφορετικές αντιλήψεις, η ενέργεια αυτή που κατ’ αρχάς θεωρείτο αντίθετη με τα ελληνικά συμφέροντα, κρίθηκε άξια προς συζήτηση.

……….Εστάλησαν τότε στην Ζάκυνθο (με πρόφαση ότι αναζητούσαν τόπο προστασίας κειμηλίων τού Αγίου Όρους), ο επίσκοπος Ρέοντος και Πραστού, και ο Καλλίνικος Καστόρχης με επιστολές που υπέγραφαν οι Π.Π. Γερμανός, Αναγνώστης Δεληγιάννης, Σωτήρης Χαραλάμπους και Γ. Καραμάνος, έχοντας αντικειμενικό σκοπό να διερευνήσουν εάν τα σχετικά με την αγγλική προστασία ήταν σοβαρά και εάν όντως η Αγγλική Κυβέρνηση είχε δώσει τέτοια εντολή στον Μαίτλαντ.

……….Φτάνοντας στην Ζάκυνθο, έπρεπε πρώτα να μείνουν ορισμένο χρονικό διάστημα στο λοιμοκαθαρτήριο πριν τούς επιτραπεί η ελεύθερη κίνηση στο νησί, κι εκεί ο Ζακύνθιος Δραγώνας, όταν έμαθε τον σκοπό τής επισκέψεώς τους και γνωρίζοντας κάλλιστα τί σημαίνει «αγγλική προστασία», τούς είπε να σταματήσουν τις ενέργειες «φέρων πρὸ ὀφθαλμῶν τὸ δεσποτικὸ τῶν Ἄγγλων ἐν Ἑπτανήσῳ»· ανοίγοντάς τους δηλαδή τα μάτια ως προς τις πραγματικές προθέσεις και στην πραγματική συμπεριφορά των Άγγλων. Όταν έφτασε η ώρα να συναντηθούν με τον Παπά – Γαρζώνη, αυτός τούς μετέφερε την θέση τού Μαίτλαντ, ότι οι Πελοποννήσιοι πρόκριτοι  πρέπει να ζητήσουν «μὲ έπίσημον ἔγγραφον» από τον Αρμοστή γιά την προστασία και την βοήθεια και να περιμένουν την απάντηση από την Αγγλική Κυβέρνηση, τονίζοντάς τους όμως κι αυτός να προσέξουν αυτά τα οποία θα αποφασίσουν, διότι γνώριζε, όπως και ο Δραγώνας, τί σημαίνει «αγγλική προστασία».

……….Όταν οι απεσταλμένοι επέστρεψαν στην Πελοπόννησο και κοινοποίησαν ενώπιον τής Γερουσίας τα όσα ειπώθηκαν, η Γερουσία κατάλαβε τι κίνδυνος απειλούσε τον Ελληνικό Αγώνα και ότι οι Άγγλοι κοίταζαν μόνο τα συμφέροντά τους παραμένοντας ταυτοχρόνως πιστοί φίλοι τού σουλτάνου, οπότε και αποφάσισε να διακόψει τις διαπραγματεύσεις.

……….Μετά όμως από την άφιξη τού Δράμαλη, η πανικόβλητη κυβέρνηση έτρεξε να κρυφτεί στα πλοία, επηρεάζοντας την ψυχολογία πολλών. Τότε ο Γιατράκος και ορισμένοι άλλοι παρουσιάστηκαν στον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, τον Π. Κρεββατά, τον Γ. Καραμάνο κ.ά. (πιθανόν με την υποκίνηση τού Ζαριφόπουλου),  λέγοντας «νὰ μὴν ἐλπίζουν εἰς τὰ ὅπλα, ἀλλὰ νὰ σπεύσουν νὰ ζητήσουν τὴν βοήθεια τῶν Ἄγγλων».  Συντάχθηκε λοιπόν νέα αίτηση σύμφωνα με τις επιθυμίες των Άγγλων και απεστάλη στην Ζάκυνθο με τον Ν. Πονηρόπουλο και τον νεώτερο αδελφό τού Ζαριφόπουλου, τον Νικόλαο. Επειδή όμως οι Άγγλοι είπαν ότι το έγγραφο «δὲν ἐξέφραζε ὅ,τι καὶ ὅπως ἀπητεῖτο», ο Πονηρόπουλος υποσχέθηκε εντός δεκαπέντε ημερών να στείλει άλλο.

……….Ο Επτανήσιος Δραγώνας τού λοιμοκαθαρτηρίου, παρακολουθώντας άγρυπνος, πλησίασε γιά δεύτερη φορά και είπε αυτή την φορά στον Πονηρόπουλο. «Εἴτε μπορεῖτε, εἴτε δὲν μπορεῖτε κάμετε καλὰ νὰ νικήσετε τοὺς τούρκους καὶ ν’ ἀφήσετε τὴν προστασία. Τίποτε ἄλλο δὲν σᾶς μένει». Κι ένας άλλος υπάλληλος τού Υγειονομείου (τού οποίου το όνομα δεν διασώθηκε), είπε παρουσίᾳ τού Δραγώνα: «Κυττᾶχτε τὰ καλὰ ποὺ ἔκαμαν σὲ μᾶς τοὺς νησιῶτες οἱ Ἄγγλοι καὶ παραδειγματιστεῖτε. Ὁ Θεὸς μόνο θὰ σώσει τοὺς Ἕλληνες καὶ ὄχι ἀνθρώπινη προστασία».

……….Η επίσημη εξωτερική Αγγλική πολιτική, θα αρχίσει να διαφοροποιείται και να διαχωρίζεται από τις αντιλήψεις τής Ιεράς Συμμαχίας και τού Μέτερνιχ τον Φεβρουάριο τού 1823.

***
Πηγές: Ο β΄τόμος «Ελληνική Επανάστασις» τού Δ. Κόκκινου (στ΄έκδοση) και το βιβλίο«Πελοποννησιακή Πρωτοχρονιά» τόμος Ζ΄
Επιμέλεια κειμένου και εικόνας: Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο 
Copyright (©) «Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο»

Αφήστε μια απάντηση