Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ ΟΠΩΣ ΤΟΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΙ Η ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ Δ. ΜΑΜΩΝΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΒΕΝΕΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΗ Σ. ΜΟΡΟΖΙΝΙ

,

Ἡ φορητὴ εἰκόνα τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ ἀπὸ τὸ παλαιὸ προσκυνητάρι τοῦ ναοῦ τῶν Ἁγίων Κωνσταντίνου καὶ Ἑλένης στὴν Πρέβεζα. Ἔργο τοῦ 1930

,

……….Οἱ Βενετικὲς ἀρχές ποὺ κυριαρχοῦσαν τὴν ἐποχὴ ἐκείνη τὴν Πρέβεζα, τὴν Πάργα καὶ τὰ Ἰόνια νησιᾶ, ἀνησυχοῦσαν καὶ ἀντάλλασαν πληροφορίες γιὰ νὰ ἐξακριβώσουν τὶς προθέσεις τοῦ μοναχοῦ (τοῦ καλογήρου Κοσμᾶ ὅπως ἀναφέρεται στὴν βενετσιάνικη ἀλληλογραφία) ὁ ὁποῖος ἀκολουθεῖτο ἀπὸ χιλιάδες κόσμου γιὰ νὰ ἀκούσουν τὶς διδαχές του.

……….Ἐμπιστευτική ἔκθεση τοῦ πληροφοριοδότη τῶν Βενετῶν, Κερκυραίου κόμη Δημήτριου Μαμωνᾶ, ὁ ὁποῖος γιὰ νὰ διαμορφώσῃ ἰδίαν ἄποψη περὶ τοῦ καλογήρου Κοσμᾶ ἀποφάσισε νὰ τὸν συναντήσῃ, δίνει σημαντικὲς πληροφορίες.

……….Ἡ συνάντησή τους ἔγινε στὴν θέση Μαῦρο Μαντήλι, κοντὰ στὰ Φλάμπουρα τῆς Πρέβεζας, καὶ  εἶχε διάρκεια τρεῖς ὁλόκληρες ἡμέρες, ἀπὸ τὸ βράδυ τῆς Πέμπτης, 18 Ἀπριλίου 1779 ἔως καὶ τὴν Κυριακή 21 Ἀπριλίου. Ὁ Πατρο-Κοσμᾶς καλοδέχθηκε τὸν Κερκυραῖο κόμη μὲ γλυκᾶ καὶ Ροζολί (ἕνα ἠδύποτο ποὺ οἱ Λευκάδιοι παρασκευάζουν μέχρι σήμερα κι ἔχει τὸ ἴδιο ἀκριβῶς ὄνομα) καὶ τὸν μεταχειρίστηκε εὐγενέστατα, παρ’ ὅλο ποὺ θεωρεῖτο ὅτι ἦταν προκατειλλημένος ἔναντι τοῦ Μαμωνᾶ. Τοῦ ἐξασφάλισε κρεβάτι καὶ φαγητὸ καὶ ζήτησε ἀπὸ τὸν διάκο του νὰ παραμείνῃ κοντὰ του καὶ νὰ μὴν τοῦ λείψῃ τίποτε τὸ ἀναγκαῖο.

……….Ὁ Μαμωνᾶς συνομίλησε μὲ τὸν Κοσμᾶ γιὰ πολλὲς ὧρες, ὅπως ἀναφέρει στὴν ἔκθεσή του πρὸς τὸν Βενετό διοικητή (προνοητή) τῆς Λευκάδος Σεμπαστιᾶνο Μοροζίνι : «Ἐπὶ τρία, κατὰ συνέχεια, βράδια ὁμιλήσαμε πάρα πολὺ μὲ τὸν καλόγηρο Κοσμᾶ, περπατῶντας μόνοι, σὲ ἀπόσταση ἀπὸ τὸν λαό, ποὺ ἀναπαυόταν κατὰ τὶς νυκτερινὲς ὧρες. Τὰ κηρύγματά του δὲν ἔχουν ἄλλο θέμα παρὰ τὴν παρότρυνση τοῦ λαοῦ νὰ εὐεργετῇ  τὶς ἐκκλησίες καὶ νὰ ἱδρύῃ σὲ ὅλα τὰ χωριᾶ σχολεῖα γιὰ τὰ παιδιά, ὅπως ἔγινε μὲ τὴν Πρέβεζα, γιὰ τὴν Σχολὴ τῆς ὁποίας συνέλλεξε σὲ διάστημα τριῶν ἡμερῶν περὶ τὰ 10.000 γρόσια. Πέραν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, ἐσύναξε κι ἄλλα, γιὰ ἄλλα σχολεῖα». (…) «Τὸ βράδυ τοῦ Σαββάτου πρὸς τὴν Κυριακή ὑπολόγισα ὅτι ἦταν τουλάχιστον 6.000 τὰ ἄτομα τῆς ἀκολουθίας του. Ἡ προσταγὴ του ἦταν ἐπιβλητική σὲ ὅλους καὶ ὁποιαδήποτε πρόταση κι ἄν κάμει, ἐκτελεῖται ἀμέσως. Πράγματα, δηλαδή, ποὺ προκαλοῦν κατάπληξη. Ὁ καλόγηρος Κοσμᾶς ἔχει ἀναμφιβόλως μέγα τάλαντο καὶ μέγιστη παιδεία, οἱ λόγοι του εἶναι ἐξαιρετικῆς τέχνης καὶ ζεῖ μὲ μεγάλες στερήσεις. Πληροφορούμαστε ἀκόμη ὅτι ὁ Πατρο-Κοσμᾶς ἔχει πρόθεση νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Πρέβεζα (ἡ ὁποία ἐκείνη τὴν ἐποχή Βενετοκρατεῖται) καὶ ὁ Μαμωνᾶς ζητᾶ ἀπὸ τὴν Βενετική Διοίκηση ὁδηγίες γιὰ τὸ πῶς νὰ τοῦ συμπεριφερθεῖ σὲ μιὰ τέτοια περίπτωση.

……….Τριαντατέσσερα χρόνια μετὰ τὸν μαρτυρικὸ θάνατο τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ, μὲ ἐντολὴ τοῦ Ἀλῆ πασᾶ τῷ 1813, ἔγινε ἡ μετακομιδὴ τῶν λειψάνων του. Ὁ πασᾶς κρατῶντας τὴν κάρα τοῦ Ἁγίου στὰ χέρια του ἀναφώνησε: «Ὧ ἁγία κεφαλή, ὅσα μοῦ εἶπες στὸ Τεπελένι, ὅλα μοῦ τὰ ἔδωσε ὁ Θεός. Ἀληθῶς εἶσαι ἅγιος καὶ παρὰ Θεοῦ ἀπεσταλμένος. Λυποῦμαι δὲ πολὺ διότι δὲν θυμήθηκα νὰ σὲ ρωτήσῳ τότε καὶ ποιὸ τέλος θὰ ἔχω». Τόση ἡ ἐκτίμηση τοῦ Ἁλῆ πασᾶ στὸ πρόσωπο τοῦ Πατρο-Κοσμᾶ, ποὺ ἐπέτρεψε τὴν ἁγιογράφηση τοῦ προσώπου του σὲ πολλὲς τοιχογραφίες μοναστηριῶν τοῦ πασαλικιοῦ τῶν Ἰωαννίνων στὴν διάρκεια τῆς ἐξουσίας του.

***
Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς-ὁ ἀπόστολος τῆς ἐθνικῆς παλιγγενεσίας
Οἱ ἐπιδράσεις τοῦ Κοσμᾶ καὶ ὁ θάνατός του
Ὁ θρῦλος τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ στὴν λαογραφία τῆς Βορείου Ηπείρου.
 Ἡ ἐκκλησία καὶ ἡ έκπαίδευση στὰ χρόνια τῆς τουρκοκρατίας
 Ἐκκλησία καὶ παιδεία στὶς τουρκοκρατούμενες ἑλληνικὲς χῶρες κατὰ τὸν ΙΖ΄ καὶ ΙΗ΄ αἰῶνα.

 

Πηγή: Ἡ παρουσίαση τοῦ βιβλίου τοῦ κ. Μιχαὴλ Φρ. Παντούλα, μὲ τίτλο «Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός. Τὰ Εἰκονογραφικά 1779-1961», ἀπὸ τὸν κ. Νῖκο Δ. Καράμπελα, ἡ ὁποία ἔγινε στὸ Πνευματικὸ Κέντρο τῆς Μητροπόλεως Νικοπόλεως καὶ Πρεβέζης, τῇ 22α Μαΐου 2016. Τὸ πόνημα τοῦ φιλολόγου καὶ ἐρευνητή κ. Μιχαὴλ Χρ. Παντούλα, ἀποτελεῖ μία διαφορετικὴ προσέγγιση τοῦ Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ. Εἶναι μία προσπάθεια καταγραφῆς ὅλων τῶν ἁγιογραφικῶν ἀπεικονίσεων τοῦ Πατρο- Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ ἀπὸ τὸν χρόνο ποὺ μαρτύρησε, τῷ 1779, ἔως τὸ ἔτος τῆς ἁγιοκατατάξεώς του, τῷ 1961. Ὁ κ. Μιχαὴλ Παντούλας κατόρθωσε σὲ χρονικὸ διάστημα τεσσάρων περίπου ἐτῶν νὰ ἐντοπίσῃ καὶ καταγράψη διακόσιες περίπου εἰκόνες καὶ τοιχογραφίες, ταξιδεύοντας, ἀπὸ τὴν Κρήτη ἔως τὸ Βουκουρέστι καὶ ἀπὸ τὰ Τίρανα ἔως τὸ Ἅγιον Ὄρος γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτό.

Ἐπιμέλεια κειμένου καὶ εἰκόνων :  Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο

Αφήστε μια απάντηση