Ο ΓΑΒΡΙΗΛ IΩΑΝΝΟΥ ΧΑΡΙΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ

,

,

Γαβριήλ Ι. Χαρίτος (+9/4/1990)

.

…………………………Γεωργίου Παντελίδη, Δικηγόρου (Ρόδος 18/12/1997)                                                                    

.      

……….Ὁ Γ. Χαρίτος γεννήθηκε το 1907 στην Σύμη από πατέρα δύτη. Έμεινε ορφανός από πατέρα σε παιδική ηλικία και η μητέρα του εργάστηκε ως εργάτρια γιά να τον μεγαλώσει. Τις πρώτες τάξεις τού Δημοτικού Σχολείου τις φοίτησε στην Νίσυρο, φιλοξενούμενος σε συγγενείς τού πατέρα του και τις τελευταίες στην Αμαράντειο Σχολή στο Νιοχώρι τής Ρόδου.

……….Η εθνική του δράση αρχίζει εναντίων των κατακτητών με το περίφημο επεισόδιο τής Σημαίας στο Βενετόκλειο Γυμνάσιο. Γυμνασιόπαιδο, σε ηλικία 19 ετών, μαζί με τους συμμαθητές του Μανώλη Χαλκιά από την Κάρπαθο και Νικήτα Παχωπό από την Σύμη, κατέβασε την ιταλική σημαία και ανύψωσε την ελληνική στο Βενετόκλειο Γυμνασίου Ρόδου (σημερινό Καζούλειο).

……….Ειδικότερα οι ιταλικές αρχές επέβαλαν μέσω διατάγματος στα πλαίσια εξιταλισμού που εφάρμοζαν τον σημαιοστολισμό των δημοσίων κτηρίων, μεταξύ αυτών και τού Βενετοκλείου Γυμνασίου.  Την απόφαση αυτή όταν πληροφορήθηκε ο Γαβριήλ Χαρίτος μαθητής τής ΣΤ΄ τάξης τότε, κάλεσε τους συμμαθητές του και αποφάσισαν αποχή από τα μαθήματα ενώ συγχρόνως κλείδωσαν την εξώπορτα τού Γυμνασίου και έβαλαν τσιμέντο στην κλειδαριά! Ήταν αρχές τού 1926. Οι Ιταλοί αστυνομικοί  μετά την έκδοση τού διατάγματος, έσπασαν την πόρτα και ανέβασαν την ιταλική σημαία.

……….Ο Γαβριήλ Χαρίτος όμως αποφάσισε να την κατεβάσει και να υψώσει την ελληνική. Ελληνική σημαία όμως δεν είχε γι’ αυτό έκοψε το άσπρο προσκέφαλο τού κρεβατιού τής μητέρας του και με γαλανή μπογιά ζωγράφισε τον σταυρό και τις ρίγες. Πήγε στο Γυμνάσιο μαζί με τους συμμαθητές του Νικήτα Παχωπό και Γιώργο Χαλκιά, οι οποίοι κάθισαν κάτω από τον ιστό (έκαναν βαρελάκια) και ο Γαβριήλ ανέβηκε στην πλάτη τους, έφτασε στο σημείο όπου δενόταν η σημαία, κατέβασε την ιταλική και ανύψωσε την ελληνική στις 10:30 το πρωί υπό τις ζητωκραυγές των υπολοίπων μαθητών!

……….Οι ιταλικές Αρχές έστειλαν στο Γυμνάσιο αστυνομικούς επί κεφαλής των οποίων ήταν ο Διοικητής Ασφαλείας. Ο επί κεφαλής τής αστυνομικής δυνάμεως πλησίασε τον Γ. Χαρίτο και τον ρώτησε «γιατί δεν έχει μάθημα σήμερα» κι αυτός απάντησε «δεν βλέπετε, έχουμε εθνική γιορτή σήμερα, να και η σημαία μας!!» Τότε  ο Διοικητής διέταξε να συλλάβουν τους άλλους δύο ενώ ο ίδιος συνέλαβε τον Γ. Χαρίτο, και κρατώντας τον από το αυτί τον μετέφερε από το Γυμνάσιο έως το τμήμα ασφαλείας με τα πόδια γιά παραδειγματισμό!!

……….Η ιταλική διοίκηση κάλεσε τον εισαγγελέα και τού ζήτησαν να παραπέμψει τον Χαρίτο και τού δύο συμμαθητές του στο στρατοδικείο με την κατηγορία τής έσχατης προδοσίας κατά τής Ιταλίας. Ο εισαγγελέας όμως αρνήθηκε γιατί ήταν ανήλικοι κι έτσι αποφασίστηκε η εξορία τους από την Ρόδο, η οποία έγινε αυθημερόν. Ο Γαβριήλ Χαρίτος εξορίστηκε στην Σύμη μαζί με τον Νικήτα Παχωπό και ο Γιώργος Χαλκιάς στην Κάρπαθο, ο οποίος έχασε την σχολική χρονιά γιατί εκεί δεν υπήρχε γυμνάσιο.

……….Τον Γ. Χαρίτο υποδέχθηκε στο λιμάνι τής Σύμης ο τότε Γυμνασιάρχης τού Πανορμιτείου  Γυμνασίου Ιωάννης Τσερμούλας ο οποίος τον αγκάλιασε και κλαίγοντας τού είπε: “Καλωσόρισες παιδί μου”. Ο Νικήτας Παχωπός έφθασε στην Σύμη την επόμενη μέρα γιατί ο πατέρας του έκανε προσπάθεια με κάποιον φίλο του δικηγόρο να τον κρατήσουν στη Ρόδο, χωρίς όμως να τα καταφέρει. Ο Γ. Χαρίτος στην Σύμη ήταν υπό συνεχή παρακολούθηση και υποχρεούτο να εμφανίζεται στο αστυνομικό τμήμα.

……….[ ] Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Γ. Χαρίτος κινδύνεψε να χάσει την χρονιά του γιατί η διοίκηση τού Γυμνασίου Ρόδου δεν έστειλε τα έγγραφα γιά τη μεταγραφή του με τον φόβο να μην παρεξηγηθεί από τους Ιταλούς!!  [ ]  Η πράξη τού Γ. Χαρίτου και των δύο συμμαθητών του, ήταν καθοριστική τόσο γιά την νεολαία τής Δωδεκανήσου, όσο και γιά τους κατοίκους της, γιατί διέλυσε την πεποίθηση που μέχρι τότε επικρατούσε, ότι δηλαδή οι Ιταλοί ήταν ανίκητοι . Το Βενετόκλειο Γυμνάσιο θα είναι πάντοτε υπερήφανο γιά τους μαθητές αυτούς και γιά την πράξη τους.

……….[ ] Ο Γ. Χαρίτος στην συνέχεια με αιματηρές στερήσεις και εργαζόμενος, σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Επειδή όμως τα ελληνικά πτυχία δεν αναγνωρίζονταν στην υπό κατοχή Δωδεκάνησο, συνέχισε τις σπουδές του στην Ιταλία μαζί με άλλους Δωδεκανήσιους επιστήμονες, όπου αναγορεύτηκε Διδάκτωρ τής Νομικής Σχολής τού Πανεπιστημίου τής Πίζας. Από το 1932 ήταν δικηγόρος στην Ρόδο. Τον ίδιο χρόνο ίδρυσε αντιστασιακή οργάνωση πανδωδεκανησιακής βάσεως γνωστή γιά τα μέλη της ως «Φιλική Εταιρεία»,  η οποία συνεργάστηκε με την Ελληνική Κυβέρνηση μέσω τού Ελληνικού Προξενείου μέχρι την απελευθέρωση.

……….Οι Ιταλικές Υπηρεσίες Ασφαλείας τον παρακολουθούσαν στενά από το 1933 και ανέφεραν την δράση του προσωπικά στον Ντε Βέκκι με απόρρητα έγγραφα που έγιναν γνωστά μετά την απελευθέρωση. Το Φθινόπωρο τού 1936, η ιταλική Ασφάλεια εισέβαλε στο Γραφείο του και κατάσχεσε το Αρχείο του, θεωρώντας τον υποκινητή τής στάσεως των λιμενεργατών Ρόδου που έγινε  την εποχή εκείνη με επί κεφαλής το στενό συνεργάτη του, Κώστα Σαλονικιό (το συμβάν διαδόθηκε αμέσως στον κόσμο και αναφέρεται στα Απομνημονεύματά τού τότε Μητροπολίτη Ρόδου Αποστόλου Τρύφωνος).

……….Την ημέρα τής κηρύξεως τού ελληνοϊταλικού πολέμου τού 1940-41,  συνελήφθη με επτά άλλους Δωδεκανήσιους, ως εθνικός ύποπτος γιά τους Ιταλούς και εγκλείστηκε κάτω από άθλιες συνθήκες διαδοχικά στο Στάδιο, στο Βενετόκλειο Γυμνάσιο, στις Φυλακές Κοσκινού στην Καζέρα Ρεγκίνα (τώρα Πανεπιστήμιο Αιγαίου) και στο χωριό Απόλλωνας. Κατά τη διάρκεια των διαδοχικών φυλακίσεων, προσεβλήθη από τύφο και κινδύνεψε να πεθάνει.

……….Ο τελευταίος Ιταλός Δήμαρχος τής Ρόδου, Αντόνιο Μάκκι, σε απόρρητο επίσημο έγγραφο προς το ιταλικό Υπουργείο Δικαιοσύνης αναφέρει:«Κατά την διάρκεια τού πολέμου μετά από προδοσία, συνελήφθη και δικάστηκε από το ανώτατο Στρατοδικείο των Ιταλών με την κατηγορία τής έσχατης προδοσίας. Εγλίτωσε την θανατική ποινή λόγω τής τροπής τού πολέμου υπέρ των Συμμάχων (1943). [ ] Ο Δικηγόρος Γαβριήλ Χαρίτος θεωρείται σήμερα στα Δωδεκάνησα το πλέον αντιπροσωπευτικό στοιχείο. Αυτός χαίρει τέτοιας εκτιμήσεως εκ μέρους τής μέγιστης μερίδος τού ορθοδόξου πληθυσμού, ώστε να θεωρείται ο μόνος και αληθινός αρχηγός του… Ακόμη και στους κύκλους των Αθηνών, ο Χαρίτος απολαμβάνει τής πλέον μεγάλης εκτιμήσεως.»

……….Στις 6 Αυγούστου 1946 εξελέγη από τον Ροδιακό λαό πρώτος Δήμαρχος τής ελευθέρας Ρόδου μετά από 6 αιώνες σκλαβιάς.

……….Στις 31 Μαρτίου 1947 ευρέθει επί κεφαλής τού Δημοτικού Συμβουλίου και τού Ροδιακού λαού την στιγμή που ανυψώθηκε γιά πρώτη φορά η ελληνική σημαία στον ιστό τού Ηρώου τής Ελευθερίας και ανάρτησε αναμνηστική πλάκα στην πρόσοψη τού Ηρώου εκ μέρους τού Δήμου Ρόδου.

……….Η Ελληνική Κυβέρνηση σε αναγνώριση των υπηρεσιών του προς την Πατρίδα, τού απένειμε το παράσημο τού Σταυρού των Ταξιαρχών και Φοίνικος και τού επέτρεψε να κρατήσει ως “κειμήλιο εθνικών αγώνων” το όπλο που η ίδια τού έστειλε την περίοδο τής σκλαβιάς, διά χειρός τού τότε Μητροπολίτου Αποστόλου Τρύφωνος. Συνολικἀ τιμήθηκε με παράσημα ελληνικών και συμμαχικών πολεμικών οργανώσεων, αλλά  και με το συμβολικό Χρυσό Μετάλλιο τής πόλεως Ρόδου από τον  τότε Δήμαρχο κ. Σάββα Καραγιάννη.

……….Σαν Δήμαρχος Ρόδου ανασυγκρότησε και εκσυγχρόνισε τις Υπηρεσίες του, διεκδίκησε και πήρε το Εθνικό Θέατρο Ρόδου, διατήρησε και οργάνωσε με επιτυχία την δημοτική επιχείρηση συγκοινωνιών “ΡΟΔΑ”, δημιούργησε την Φιλαρμονική Ορχήστρα,

……….Εξελέγη τρεις φορές βουλευτής Δωδεκανήσου (1956, 1958 & 1961) με το Κόμμα τής ΕΡΕ (Εθνικής Ριζοσπαστικής Ενώσεως). Άλλαξε πολλά ιταλικά ονόματα δρόμων και πλατειών τής Ρόδου με ελληνικά και έθεσε τις βάσεις γιά την τουριστική ανάπτυξη τού νησιού. Υπήρξε εκδότης των τοπικών εφημερίδων “Ηχώ τής Δωδεκανήσου” και “Ελευθέρα Δωδεκάνησος” και διέπρεψε επί 58 έτη ως δικηγόρος τής πόλεως Ρόδου.

……….Απεβίωσε στις 9 Απριλίου 1990 στην Ρόδο.

……….Το Δημοτικό Συμβούλιο επί δημαρχίας Εμμανουήλ Κόκκινου και υπό την προεδρία του Φώτη Κωστόπουλου, για να τον τιμήσει, απεφάσισε να ονομάσει την πλατεία μπροστά από το σπίτι του πλατεία Γαβριήλ Χαρίτου.

 

***
Πηγή: http://www.osymi.gr/
Επιμέλεια κειμένου: Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο 

Αφήστε μια απάντηση