Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΑΛΗ ΒΕΡΑΝ (Γ’ΜΕΡΟΣ) – Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΗΡΩΪΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΥΡΙΩΣ ΤΗΣ ΧΙΙΙ ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ (17/8/1922)

,

,

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΑΛΗ ΒΕΡΑΝ (Γ’ΜΕΡΟΣ) – Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΗΡΩΪΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΥΡΙΩΣ ΤΗΣ ΧΙΙΙ ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ (17/8/1922)

.

……….Μετά την αρχική άρνηση τού Στρατηγού Τρικούπη να δεχθεί την πρόταση των Επιτελών του γιά άμεση συνέχιση τής πορείας συμπτύξεως από το Σάλκιοϊ προς Μπανάζ, αντί τού Τουμλού Μπουνάρ, και, την αλλαγή τής γνώμης του μετά από τέσσερεις πολύτιμες ώρες, οι δυνάμεις που αποτελούσαν την Ομάδα του, δέχθηκαν επίθεση 6 τουρκικών μεραρχιών πεζικού και μιάς μεραρχίας ιππικού, ενώ βαλλόντουσαν συνεχώς και συγκεντρωτικώς από ισχυρό τουρκικό πυροβολικό.

……….Ο Τρικούπης διέταξε προφορικώς τις Μεραρχίες να αμυνθούν μέχρι την έλευση τής νύχτας, οπότε θα επιχειρείτο υποχώρηση μέσω Αλή Βεράν προς Μπανάζ. Η διάταξη των Ελληνικών δυνάμεων έλαβε το σχήμα πετάλου, με το ανοικτό τμήμα προς Δυσμάς, δηλαδή προς την κοιλάδα Αλή Βεράν. Το σύνολο τής παρατακτέας μάχιμης δυνάμεως, ανήρχετο σε 7.000 πεζούς, 80 ιππείς και 116 πυροβόλα. Η ΧΙΙΙ Μεραρχία αποτελούσε την πλέον αξιόμαχη μονάδα.  Από το ελληνικό πυροβολικό, μόνο οι ορειβατικές πυροβολαρχίες οι οποίες είχαν παραταχθεί στις πλαγιές των κατεχομένων υψωμάτων μπόρεσαν να προσφέρουν σχετική κάλυψη. Οι πεδινές λόγω θέσεως, δεν μπόρεσαν να προσφέρουν καμμία αποτελεσματική βολή.

……….Στις 16:00 οι βολές τού τουρκικού πυροβολικού κάλυπταν πλέον ολόκληρο το εσωτερικό τού πετάλου, με αποτέλεσμα να αναφλέγονται αυτοκίνητα και άλλα οχήματα, οι δε άμαχοι στρατιώτες (χωρίς εξοπλισμό και εξάρτυση) που είχαν συγκεντρωθεί σε αυτό το σημείο αποδεκατίζονταν. Οι πεδινές πυροβολαρχίες σίγησαν και οι στρατιώτες τους εγκατέλειψαν τα πυροβόλα αναζητώντας ματαίως σημείο για να καλυφθούν. Μόνο τρείς πυροβολαρχίες τού Α΄ Συντάγματος Πεδινού Πυροβολικού χάρις στην σχετική τους προκάλυψη, μπόρεσαν να εξακολουθήσουν τις βολές τους καθ’ όλη την διάρκεια τής μάχης από τα υψώματα τού Κιουτσούκ Αντά Τεπέ.

……….Από το τουρκικό πεζικό, οι μονάδες τού 6ου τουρκικού Σ.Σ. επιτέθηκαν με σφοδρότητα εναντίον τού αριστερού τής ΧΙΙΙ Μεραρχίας.  Νέες ενισχύσεις με δύο ισχυρές τουρκικές φάλαγγες φάνηκαν στις 16:00 και νέα διαταγή τού Στρατηγού Τρικούπη συνιστούσε εξοικονόμηση πυρομαχικών, και προσπάθεια τηρήσεως των θέσεών μας, μέχρι την έλευση τής νύχτας.

……….Εν τω μεταξύ η τουρκική επίθεση κατά τής δεξιάς πτέρυγας τής Ελληνικής διατάξεως εντάθηκε, ενώ το βόρειο τμήμα τής Ελληνικής διατάξεως μαχόμενο σθεναρώς κατάφερε να αποκρούσει επανειλημμένες εχθρικές επιθέσεις, οι οποίες μετά από μερική υποχώρηση επαναλαμβάνονταν.

……….Από τις 16:00 η κατάσταση έγινε κρισιμώτατη. Σκληρός, ηρωϊκός και απεγνωσμένος αγώνας διεξαγόταν από την ΧΙΙΙ Μεραρχία εναντίον των επιτιθεμένων από ανατολικά τουρκικών δυνάμεων, οι οποίες ενισχύονταν συνεχώς, επεκτείνοντας το μέτωπο επιθέσεώς τους προς δυσμάς.  Επανειλημμένες τουρκικές προσπάθειες προς κατάληψη των υψωμάτων Μπουγιούκ και Κιουτσούκ Αντά Τεπέ, αποκρούσθηκαν με τοπικές αντεπιθέσεις. Το τουρκικό πυροβολικό αύξησε την δραστική του βολή, μεταβάλλοντας σε σφαγείο το εσωτερικό τού πεδίου μάχης. Τα  Στρατηγεία των Α΄και Β’ Σωμάτων Στρατού παρέμεναν ακάλυπτα στην μέση αυτής τής Κολάσεως.

……….Οι ασθενείς δυνάμεις των ΧΙΙ και V Μεραρχιών στα δυτικά τού Σάλκιοϊ, άρχισαν πλέον να κάμπτονται μπροστά στην ολοένα αυξανόμενη πίεση τής τουρκικής επιθέσεως. Παρά τις βαρειές απώλειες που είχαν και οι τούρκοι, επαναλάμβαναν με πείσμα και αυξανόμενη ορμή τις επιθέσεις τους.  Λίγο μετά τις 19:00 η γραμμή μάχης τής ΧΙΙ Μεραρχίας κατέρρευσε και το αριστερό της τμήμα διέρρευσε προς την κατεύθυνση τού χωριού Κεκτσιλέρ, το δε δεξιό της, συμπτύχθηκε στα υψώματα νοτίως τού ρύακος Ουρκμές, όπου και προσπάθησε να συγκρατηθεί με δυσκολία. Οι περισσότεροι των αξιωματικών τέθηκαν εκτός μάχης, φονεύθηκαν οι άριστοι εξ αυτών, μεταξύ των οποίων οι Διοικητές τού 2ου Συντάγματος, Συνταγματάρχης Τσάκαλος και τού 26ου Συντάγματος Ταγματάρχης Παπαγιαννίδης.

……….Λίγο πριν πέσει το σκοτάδι, απόπειρα αντεπιθέσεως των δυνάμεων τής ΧΙΙ Μεραρχίας υπό τον Αντισυνταγματάρχη Κωτούλα Ιωάννη απέτυχε κάτω από τα πυκνά πυρά τού εχθρού. Με βαρειές απώλειες η μονάδα οπισθοχώρησε εν πλήρει αταξίᾳ. Αυτή η οπισθοχώρηση συμπαρέσυρε άνδρες τού πεδινού πυροβολικού και ημιονηγούς,  οι οποίοι αφού έκοψαν τους ιμάντες, καβάλησαν τους ημιόνους και τράπηκαν σε φυγή μπροστά στους έκπληκτους και αιφνιδιασμένους Στρατηγούς Τρικούπη και Διγενή.  Διότι όλοι προσπαθούσαν να απομακρυνθούν από την πυκνώς βαλλόμενη ζώνη.

……….Παρ’  όλα αυτά, η μαχόμενη γραμμή τής ΧΙΙΙ Μεραρχίας καθόλου δεν επηρεάσθηκε. Οι γενναίοι της άνδρες, με ορισμένα τμήματα τής ΙΧ Μεραρχίας, εξακολούθησαν να προβάλλουν απεγνωσμένη αντίσταση μέχρι που έπεσε το σκοτάδι τής νύχτας. Αλλά και ορισμένα τμήματα τής ΧΙΙ Μεραρχίας υπό τον Αντισυνταγματάρχη Κωτούλα Ιωάννη, πρόβαλαν ακόμα αντίσταση στην μικρή κοιλάδα τού Αλή Βεράν.

……….Η μάχη τού Αλή Βεράν αποτέλεσε το επιστέγασμα τής επί πενθημέρου τουρκικής επιθέσεως γιά την διάσπαση των Ελληνικών δυνάμεων. Η Ομάδα Τρικούπη, έχοντας αποκοπεί, χωρίς επικοινωνία, χωρίς βοήθεια από την Ομάδα Φράγκου, στερημένη τροφής, ύπνου, συνεχώς μαχόμενη και δύο φορές κυκλωθείσα, υπέκυψε τελικά υπό το βάρος συνθηκών που την ξεπερνούσαν.

……….Μετά την συντριβή της, με αποτέλεσμα και την μείωση τής μαχητικής δυνάμεως τής Ομάδας Φράγκου, προέκυψε η ανάγκη εκκενώσεως τής Μικράς Ασίας από τον Ελληνικό Στρατό.

……….Η Ομάδα Τρικούπη στην μάχη τού Αλή Βεράν αποτελείτο από 16 περίπου τάγματα πεζικού μειωμένης συνθέσεως και από τις 28 πυροβολαρχίες της, μόνο 10 ορειβατικές και 3 πεδινές συμμετείχαν ενεργά στην μάχη.

……….Το σύνολο των τουρκικών δυνάμεων ανερχόταν σε  60 τάγματα και 16 ίλες υποστηριζόμενα από 23 πυροβολαρχίες διαφόρων διαμετρημάτων. Παρά την μεγάλη αριθμητική υπεροχή τού εχθρού, το υψηλό του ηθικό, την παρουσία τού Αρχισφαγέα (συγγνώμη Αρχιστρατήγου) Μουσταφά Κεμάλ, δεν κατόρθωσε να κάμψει την αντίσταση των υπολειμμάτων τής Ομάδας Τρικούπη καθ’  όλη την διάρκεια τής 17ης Αυγούστου. Εκτελώντας σφοδρές και αλλεπάλληλες επιθέσεις με αυτοθυσία και ορμή σε πυκνές γραμμές, έφθασαν μέχρι τις ελληνικές θέσεις απ’ όπου απωθούντο διά τής λόγχης.

……….Οι Ελληνικές δυνάμεις τίμησαν τα όπλα τους μέχρι τέλους. Αλλά οι ήρωες αυτού τού σκληρού αγώνα παρέμεινα αφανείς λόγω τής ολέθριας εκβάσεώς του.

……….Με την έλευση τής νύκτας και την παύση τού τουρκικού πυροβολικού, η Ομάδα Τρικούπη χωρισμένη σε τρείς φάλαγγες υπό τις διαταγές των, Στρατηγού Δημαρά, Συνταγματάρχου Καλιδόπουλου, Στρατηγών Τρικούπη και Διγενή, και Συνταγματάρχη Γαρδίκα, ξεκίνησε πορεία με κατεύθυνση προς Δυσμάς. Όλοι, από Στρατηγούς μέχρι και τον τελευταίο στρατιώτη, ήταν πλήρως εξουθενωμένοι από την αϋπνία, την πείνα, την δίψα, την αγωνία και την ανησυχία γιά την τύχη που τους περίμενε. Επί πλέον οι ψυχές τους ήταν γεμάτες από συναισθήματα πικρίας και απογοητεύσεως γιά τις μάταιες θυσίες τους.  Πολλοί κατά την διάρκεια τής πορείας φτάνοντας στο έσχατο σημείο τής αντοχής τους, έπεφταν στο έδαφος καταλαμβανόμενοι από βαθύ ύπνο, δίνοντας την εντύπωση ότι ήταν νεκροί.

……….Εξοπλισμός, εφόδια, υγειονομικό υλικό και τραυματίες που δεν μπορούσαν να βαδίσουν, εγκαταλείφθηκαν.

……….Η ΧΙΙΙ Μεραρχία αποχώρησε τελευταία, συνεχίζοντας να αποκρούει και τις τελευταίες τουρκικές επιθέσεις.  Ήταν η μόνη μονάδα που τα τμήματά της παρέμειναν συνενωμένα, παρ’ όλο τού ότι είχε υποστεί την κύρια τουρκική επίθεση. Με υπεράνθρωπο αγώνα κατάφεραν και την συγκράτησαν.

***
Το πρώτο μέρος μπορείτε να διαβάσετε στο: http://www.ellinoistorin.gr/
Το δεύτερο μέρος μπορείτε να διαβάσετε στο:  http://www.ellinoistorin.gr/
Σύνταξη κειμένου και επιμέλεια :  Ἑλληνικό Ἡμερολόγιο
Πηγή: ΕΠΙΤΟΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ 1919-1922 – Γ.Ε.Σ.

Copyright (©) «Ἑλληνικὸ Ἡμερολόγιο»

Αφήστε μια απάντηση