,

,

Παραθαλάσσια πόλη τῆς Θράκης στὰ σύνορα τῆς Κάτω Μοισίας, στὸν Εὔξεινο Πόντο.
Εἶναι ἀρχαιότατη πόλη. Ὁ Ἡρόδοτος ἀναφέρει ὅτι ἰδρύθηκε γύρω στὸ 493 π.Χ. ἀπό ἀποίκους τοῦ Βυζαντίου κυρίως, καὶ ἀπό Καρχηδονίους. Σύμφωνα ὅμως μὲ τὸν Στράβωνα καὶ ἄλλους, κτίσθηκε ἀπό ἀποίκους Μεγαρεῖς καὶ ὀνομαζόταν πρῶτα Μενεβρία ἀπό τὸν ἀρχηγό τῶν ἀποίκων Μένα, καὶ ἀπό τὴν Θρακικὴ λέξη “βρία”, ποὺ σημαίνει πόλη. Ἡ μεγάλη ἰκανότητα τῶν κατοίκων της στὰ ναυτικὰ καὶ ὁ φυσικὸς πλοῦτος τῆς γύρω χώρας, τὴν ὁδήγησαν σὲ μεγάλη ἀκμή.

(Στὴν φωτογραφία, ἀπεικονίζονται πέτρινες ἄγκυρες τῆς Μυκηναϊκῆς ἐποχῆς ἀπό τὸ βόρειο λιμάνι τῆς Μεσημβρίας τῆς Ποντικῆς).

Ἡ Μεσημβρία ὑπῆρξε αὐτόνομη καὶ διατήρησε μερικῶς τὴν αὐτονομία της καὶ κάτω ἀπό τὴν ἐξουσία τῶν Θρακῶν βασιλιάδων, καθὼς ἐπίσης τοῦ Φιλίππου καὶ τοῦ Ἀλεξάνδρου, μέχρι τὸν Λυσίμαχο, ποὺ τὴν ἀνάγκασε νὰ πληρώνῃ φόρους. Ἐξ’ αἰτίας τῆς στρατηγικῆς της θέσης, τοῦ φυσικοῦ πλούτου καὶ τῆς δραστηριότητας τῶν κατοίκων της, ἔπαιξε σπουδαῖο ρόλο στὴν ἱστορία.

Ἐκεῖ ἀνατράφηκε κατόπιν ὁ αὐτοκράτορας Λέων Γ’ ὁ Ἴσαυρος (717-741). Κοντὰ στὴν Μεσημβρία στὶς 13 Ἀπριλίου 814, ἔπαθε φοβερὴ πανωλεθρία ὁ ἡγεμόνας τῶν Βουλγάρων, Κροῦμος ἀπό τὸν Λέοντα Ε΄ τὸν Ἁρμένιο. Ὕστερα, γιὰ 70 περίπου χρόνια, ἡ Μεσημβρία μὲ τὶς γειτονικὲς πόλεις, ἀπόλαυσε σχετικὴ ἡσυχία. Κατὰ τὴν 4η Σταυροφορία, τὴν κατέλαβαν οἱ Βούλγαροι καὶ μετὰ οἱ Βυζαντινοὶ, μέχρι τὸ 1.300, ὁπότε γιὰ λίγο χρονικὸ διάστημα τὴν πῆραν οἱ Βούλγαροι, μέχρι ποὺ τὴν κατέλαβαν οἱ Τοῦρκοι τὸ 1453.

Ἀπό τὴν ἐποχή αὐτή παρέμεινε τουρκικὴ μέχρι τὴν ἴδρυση τῆς βουλγαρικῆς ἡγεμονίας (1878). Ἀπό τὸ 1885 προσαρτήστηκε στὴν Βουλγαρία.

Μέχρι τὸ 1906 τὴν κατοικοῦσαν ἀποκλειστικά Ἕλληνες. Ἦταν ἕδρα ἐπισκόπου καὶ διατηροῦσε σπουδαῖα σχολεῖα. Μετὰ τοὺς διωγμοὺς τοῦ 1906, οἱ Ἕλληνες τῆς Μεσημβρίας κατέφυγαν στὴν Ἑλλάδα.

,

Πηγὴ: Τὸ κείμενο εἶναι τῆς κυρίας Ἀνθούλας Εὐσταθοπούλου, Προέδρου τῆς «Θρακικῆς Ἑστίας Ν.Σερρῶν».

,

,

,

ΣΤΕΝΗΜΑΧΟΣ

Μ

Μ
Πόλη της Θράκης χτισμένη σε απόσταση 20 χιλ. περίπου ΝΑ της Φιλιππούπολης.

Παρ’ όλο που είναι μια από τις αρχαιότερες πόλεις της Θράκης, πρώτη φορά γίνεται λόγος γι’ αυτή το 1803, στο τυπικό της Μονής της Πετριζονίτισσας, η οποία σήμερα ονομάζεται Βατσκόβου και κοντά σ’ αυτή σώζεται το φρούριο της Στενημάχου, στο οποίο υπάρχει ωραία εκκλησία, που οι Στενημαχίτες την ονομάζουν «Παναγιά του Καλέ».

Κατά πάσα πιθανότητα το φρούριο αυτό χτίστηκε από τον Ιουστινιανό και επί Αλεξίου του Κομνηνού ονομαζόταν Περιτζός, από την ομώνυμη πόλη που βρισκόταν κοντά σ’ αυτή. Συνέχεια ανάγνωσης ΑΛΥΤΡΩΤΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ – ΣΤΕΝΗΜΑΧΟΣ →

.

.

.Μία προσωπικὴ ἀφήγηση στὸν Κῶστα Βαρβᾶτο,

Φυσικὸ, Πρόεδρο τῆς κοινότητος Νέου Σιδηροχωρίου Κομοτηνῆς

 .Ἀποσπάσματα

(…) Οἱ βούλγαροι λοιπὸν, ὅταν κατέλαβαν τὸ χωριὸ μας, δὲν μᾶς φέρθηκαν καθόλου καλὰ. Ἀμέσως ἔσβησαν ὅλα τὰ ἑλληνικά γράμματα ἀπό τὰ σχολεῖα. Κατέβασαν τὶς εἰκόνες ποὺ εἶχαν ἑλληνικά γράμματα καὶ ἔγραψαν βουλγαρικὰ. (…)

(…) θυμᾶμαι ἕνα βράδυ ποὺ χτύπησε τὰ μεσάνυχτα τὸ κουδούνι τῆς πόρτας μας. Σηκωθήκαμε τρομαγμένοι, γιατὶ τὰ πράγματα ἦταν πολὺ ἄσχημα. Οἱ τοῦρκοι συνωμοτοῦσαν ἐναντίον μας μαζὶ μὲ τοὺς βούλγαρους. Στὴν πόρτα ἦταν ἕνας βούλγαρος κομιτατζὴς ποὺ εἶπε νὰ κατεβεῖ ὁ τζορμπατζὴς γιὰ νὰ τὸν πάει στὸ κομιτᾶτο νὰ συνεννοηθοῦν. Ἡ μητέρα μου θρηνοῦσε, νομίζοντας πὼς δὲ θὰ τὸν φέρουν ξανὰ πίσω. Τὸν γύρισαν ὅμως καὶ πῆρε ὁ πατέρας μου διακόσιες λίρες καὶ τοὺς τὶς ἔδωσε. Εἶχαν ὅμως καὶ τὸν φόβο τῶν Ἑλλήνων. Τὸν Ὀκτώβριο ἦρθαν αὐτοί καὶ τὸν Ἀπρίλιο τοῦ 1913 κηρύχθηκε ὁ Ἑλληνοβουλγαρικός Πόλεμος. Ἐμεῖς παίρναμε κρυφὰ ἐφημερίδα καὶ μαθαίναμε τὰ νέα.(…)

(…) Ὅταν ἔγινε ὁ Ἑλληνοβουλγαρικός Πόλεμος λοιπὸν, οἱ βούλγαροι ἔφυγαν νύχτα καὶ ἄρχισαν νὰ ἔρχονται σιγὰ σιγὰ οἱ τοῦρκοι.(…)

(…) Τὴν ἄνοιξη τοῦ 1914, θὰ ἦταν Ἀπρίλιος μῆνας, καθόμασταν μὲ τὴν ἀδελφή μου στὸ κουλτούκι καὶ πλέκαμε ταντέλες, ὅταν εἴδαμε νὰ ἔρχεται ἕνας τοῦρκος γιατρὸς. Οἱ τοῦρκοι γιατροὶ φοροῦσαν ἀνοιχτὰ σιὲλ ροῦχα μὲ κόκκινες ἐπωμίδες καὶ γιακᾶδες καὶ τοὺς ξεχωρίζαμε. Ἀκούσαμε, λοιπὸν, τὸν ξένο νὰ ρωτᾶ ποῦ εἶναι τὸ σπίτι τοῦ Θεόφιλου Τζάρτου. Ὁ ἀδελφός μου ὁ Κωνσταντῖνος εἶχε μαγαζὶ ἐκεῖ, πῆγε κοντά του καὶ ὁ ξένος σκύβει καὶ τοῦ λέει πὼς εἶναι Ἕλληνας καὶ ἦρθε ἐξόριστος στὸ χωριὸ μας καὶ συστημένος νὰ βρῇ τὸ σπίτι μας. Ἦρθε, λοιπὸν, στὸ σπίτι μας καὶ μᾶς εἶπε πὼς λέγεται Παυλίδης Λέανδρος, [καὶ]εἶναι ἀπό τὰ Ψωμαθιᾶ τῆς Κωνσταντινούπολης. Ἀπό ἐκεῖ ἦταν καὶ ἡ γιαγιὰ μας, Ἠπειρῶτες φευγάτοι ἀπό τὴν Ἤπειρο. Μᾶς εἶπε λοιπὸν πὼς τὸν ἔστειλε ὁ γιατρὸς ὁ Κεραμέας.

Χάρηκε ὁ πατέρας μου, τὸν ἀγκάλιασε καὶ τὸν φιλοξένησε. Μετὰ μιᾶ μέρα, λέει στὸν πατέρα μου:

«Θεόφιλε, ἔχω νὰ σοῦ πῶ ἕνα μυστικό ποὺ θέλω νὰ μείνῃ μεταξὺ μας. Νὰ μὴ γίνει λόγος ἔξω, γιατὶ θὰ μοῦ κόψουν τὸ κεφάλι. Πρέπει νὰ ξέρεις πὼς τοῦ χρόνου (τὸ 1915), θὰ σᾶς διώξουν οἱ τοῦρκοι. Θὰ γίνετε πρόσφυγες».

«Τὶ θὰ πεῖ πρόσφυγες ;», ἀπόρησε ὁ πατέρας μου.

«Πρόσφυγες θὰ πεῖ “ματζίρηδες”, θὰ σᾶς βγάλουν ἀπό τὰ σπίτια σας μὲ τὰ ροῦχα ποὺ φορᾶτε καὶ θὰ σᾶς πᾶνε στὴν Μικρᾶ Ἀσία».

«Μὰ πῶς εἶναι δυνατόν;» ἀπόρησε ὁ πατέρας μου. «Δὲν τὸ χωρᾶ τὸ μυαλὸ μου».

«Αὐτό θὰ γίνει·  νὰ τὸ ξέρετε, θέλω τὸ καλὸ σας».

Ἔγινε μιᾶ σιωπὴ.

«Πόσο θὰ μείνετε ἐδῶ;» ρωτᾶ σὲ λίγο ὁ πατέρας μου.

«Τὸ πολὺ ἑνάμιση χρόνο θὰ μείνω ἐξορία ἐδῶ», ἀπάντησε ὁ Παυλίδης.

Συνέχεια ανάγνωσης ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΑΜΑΚΟΒΟ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΡΑΚΗΣ →

.

.

ΑΛΥΤΡΩΤΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ – ΗΡΑΚΛΕΙΑ Η ΠΟΝΤΙΚΗ ἤ ΠΟΝΤΟΗΡΑΚΛΕΙΑ

Ἡράκλεια ἡ Ποντικὴ ἤ Ποντοηράκλεια

,

Ἡ ἴδρυσή της ἔγινε τὸν 6ο αι. καὶ κατὰ τὸν Στράβων ἦταν ἀποικία Μιλησίων, ἐνῶ ὁ Ξενοφῶν λέγει Μεγαρέων. Εἶχε ἀσφαλές λιμάνι καὶ πολὺ εὔφορη γῆ.  Συνέχεια ανάγνωσης ΑΛΥΤΡΩΤΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ – ΗΡΑΚΛΕΙΑ Η ΠΟΝΤΙΚΗ ἤ ΠΟΝΤΟΗΡΑΚΛΕΙΑ →

.

Φάτσα ἤ Βαδίσανη

Παραλιακή πόλις μεταξύ Οινόης και Κοτυώρων.

Είχε πληθυσμό 2.000 – 2.500 κατοίκων (Έλληνες και Τούρκοι από 1.000 περίπου και 350 Αρμένιοι). Μεταξύ των Ελλήνων υπήρχαν αρκετοί τού ευαγγελικού δόγματος, οι οποίοι υπάγονταν στην εκκλησιαστική αρχή της Μερζιφούντας. Συνέχεια ανάγνωσης ΑΛΥΤΡΩΤΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ – ΦΑΤΣΑ ἤ ΒΑΔΙΣΑΝΗ →